W jaki sposób rozliczać się w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych

Wszelkie kwestie dotyczące zasad opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych zostały określone w rozdziale 2 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. z 1998 r. nr 144, poz. 930 z późn. zm.).

Do podatników rozpoczynających działalność w roku podatkowym, którzy w poprzednim roku podatkowym nie prowadzili działalności, opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych stosuje się od dnia uzyskania pierwszego przychodu. W przypadku nowo utworzonej spółki za rozpoczęcie działalności uważa się datę uzyskania pierwszego przychodu przez tę spółkę. Co do zasady, całkowita lub częściowa zmiana branży lub przedmiotu działalności, a także zmiana umowy spółki lub zmiana wspólnika nie stanowią rozpoczęcia działalności w roku podatkowym

Co do zasady, opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają przychody osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej, w tym również, gdy działalność ta jest prowadzona w formie spółki cywilnej osób fizycznych lub spółki jawnej osób fizycznych. Za przychód z działalności uważa się natomiast kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Dodajmy, że u podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

Zaznaczmy także, że opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają również otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze.

Zgodnie z art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy podatnicy opłacają w roku podatkowym ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, jeżeli:

1) w roku poprzedzającym rok podatkowy:

a) uzyskali przychody z tej działalności, prowadzonej wyłącznie samodzielnie, w wysokości nieprzekraczającej 150 tys. euro, lub

b) uzyskali przychody wyłącznie z działalności prowadzonej w formie spółki, a suma przychodów wspólników spółki z tej działalności nie przekroczyła kwoty 150 tys. euro;

2) rozpoczną wykonywanie działalności w roku podatkowym i nie korzystają z opodatkowania w formie karty podatkowej - bez względu na wysokość przychodów.

Zaznaczmy, że z powyższych przepisów wynika, że wymienione warunki do skorzystania z ryczałtu odnoszą się jedynie do przychodów osób fizycznych z działalności gospodarczej, o których mowa w art. 14 ustawy o podatku dochodowym. Nie mają natomiast zastosowania do przychodów, o których mowa w art. 6 ust. 1a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Przepis ten stanowi, iż opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają również otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze. Zatem należy uznać, że limit określony w art. 6 ust. 4 pkt 1a omawianej ustawy w kwocie 150 tys. euro, umożliwiający skorzystanie ze zryczałtowanej formy opodatkowania, dotyczy wyłącznie przychodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, nie dotyczy zaś przychodów z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych mają prawo rozliczać również podatnicy, którzy w roku poprzedzającym rok podatkowy prowadzili działalność samodzielnie lub w formie spółki, z której przychody były opodatkowane wyłącznie w formie karty podatkowej, lub za część roku były opodatkowane w formie karty podatkowej i za część roku na ogólnych zasadach, a łączne przychody w roku poprzedzającym rok podatkowy nie przekroczyły kwoty 150 tys. euro. Zaznaczmy, że w tych przypadkach przychody opodatkowane w formie karty podatkowej oblicza się wyłącznie na podstawie wystawionych faktur lub rachunków.

Pamiętajmy, że kwoty wyrażone w euro przelicza się na walutę polską według średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP z 1 października poprzedzającego rok podatkowy. Chcąc zatem poznać limit przychodów w 2010 roku, pod uwagę musimy wziąć średni kurs euro ogłoszony przez NBP 1 października 2009 r. Z tabel NBP wynika, że wynosił on w tym dniu 4,2228 zł. Jeśli więc pomnożymy tę wartość przez 150 tys., otrzymamy wynik 633 420,00. I ta wartość stanowi właśnie limit przychodów obowiązujący w 2010 roku.

Z opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych nie mogą skorzystać wszyscy. Tej formy nie stosuje się do podatników:

1) opłacających podatek w formie karty podatkowej;

2) korzystających z okresowego zwolnienia od podatku dochodowego;

3) osiągających w całości lub w części przychody z tytułu:

a) prowadzenia aptek,

b) działalności w zakresie udzielania pożyczek pod zastaw (prowadzenie lombardów),

c) działalności w zakresie kupna i sprzedaży wartości dewizowych,

d) prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie wolnych zawodów innych niż określone w art. 4 ust. 1 pkt 11,

e) świadczenia usług wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy - są to m.in. usługi pośrednictwa w sprzedaży paliw, rud, metali, maszyn, urządzeń przemysłowych, samolotów, usługi magazynowania i przechowywania rzeczy, usługi pośrednictwa finansowego, usługi reklamowe itd.,

f) działalności w zakresie handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych;

4) wytwarzających wyroby opodatkowane podatkiem akcyzowym, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii,

5) podejmujących wykonywanie działalności w roku podatkowym po zmianie działalności wykonywanej:

a) samodzielnie na działalność prowadzoną w formie spółki z małżonkiem,

b) w formie spółki z małżonkiem na działalność prowadzoną samodzielnie przez jednego lub każdego z małżonków,

c) samodzielnie przez małżonka na działalność prowadzoną samodzielnie przez drugiego małżonka

- jeżeli małżonek lub małżonkowie przed zmianą opłacali z tytułu prowadzenia tej działalności podatek dochodowy na ogólnych zasadach;

6) rozpoczynających działalność samodzielnie lub w formie spółki, jeżeli podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników, przed rozpoczęciem działalności w roku podatkowym lub w roku poprzedzającym rok podatkowy, wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres działalności podatnika lub spółki.

Oświadczenie o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych w przypadku prowadzenia działalności w formie spółki składają wszyscy wspólnicy naczelnikom urzędów skarbowych właściwym według miejsca zamieszkania każdego ze wspólników

W przypadku odpłatnego zbycia praw majątkowych lub nieruchomości będących: środkami trwałymi, składnikami wyposażenia i wartościami niematerialnymi i prawnymi - ujętych w wykazie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym także w przypadku odpłatnego zbycia składników majątku oraz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego lub udziału w takim prawie, nieujętych w wykazie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, wykorzystywanych w pozarolniczej działalności gospodarczej - bez względu na okres ich nabycia - ryczałt od przychodów ewidencjonowanych wynosi 10 proc. uzyskanego przychodu, nawet jeżeli przed zbyciem zostały wycofane z pozarolniczej działalności gospodarczej, a między pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym składnik majątku został wycofany z działalności, i dniem jego zbycia nie upłynęło sześć lat.

Ewidencją wyposażenia obejmuje się rzeczowe składniki majątku związane z wykonywaną pozarolniczą działalnością gospodarczą, niezaliczone do środków trwałych, których wartość początkowa przekracza 1,5 tys. zł. Powinna ona zawierać co najmniej następujące dane: numer kolejny wpisu, datę nabycia, numer faktury lub rachunku, nazwę wyposażenia, cenę zakupu wyposażenia lub koszt wytworzenia, datę likwidacji, w tym również datę sprzedaży lub darowizny, oraz przyczynę likwidacji wyposażenia. Warto dodać, że podatnicy, którzy w ciągu roku podatkowego utracili lub zrzekli się prawa do zryczałtowanego opodatkowania podatkiem dochodowym w formie karty podatkowej albo zakładają po raz pierwszy ewidencję wyposażenia, dokonują wyceny wyposażenia według cen zakupu lub według wartości rynkowej z dnia założenia ewidencji.

Trzeba pamiętać, że chcąc rozliczać się z urzędem skarbowym w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, konieczne jest złożenie specjalnego oświadczenia o wyborze tej formy opodatkowania. Co do zasady, oświadczenie takie za dany rok podatkowy składa się do naczelnika urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania podatnika nie później niż do 20 stycznia roku podatkowego. Jeśli chodzi natomiast o podatników rozpoczynających działalność gospodarczą w trakcie roku podatkowego, muszą oni złożyć wspomniane wyżej oświadczenie do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu. Zaznaczmy, że jeżeli do 20 stycznia roku podatkowego podatnik nie zgłosił likwidacji działalności gospodarczej lub nie dokonał wyboru innej formy opodatkowania, uważa się, że nadal prowadzi działalność opodatkowaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Można zatem stwierdzić, że wyboru formy opodatkowania ryczałtem dokonuje się raz. Jeśli nie chcemy zmieniać sposobu rozliczeń, oświadczenia nie trzeba składać każdego roku.

Podstawą rozliczenia podatku tej formie jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Obliczając wysokość podatku należnego, musimy brać zatem pod uwagę uzyskany przychód, a nie dochód, jak ma to miejsce w przypadku opodatkowania według zasad ogólnych. Rozliczając ryczałt, nie odliczamy zatem kosztów uzyskania przychodów. Możliwe jest obniżenie kwoty obliczonego ryczałtu o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne. Omawiana ustawa wskazuje, że wysokość kwoty ryczałtu uzależniona jest od stawki procentowej podatku, jaką musimy zastosować do wysokości wygenerowanych przychodów.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych wynosi:

1) 20 proc. przychodów osiąganych w zakresie wolnych zawodów,

2) 17 proc. przychodów ze świadczenia usług:

a) reprodukcji komputerowych nośników informacji (PKWiU 22.33.10),

b) pośrednictwa w sprzedaży pojazdów mechanicznych (PKWiU 50.10.30), pośrednictwa w sprzedaży części i akcesoriów do pojazdów mechanicznych (PKWiU 50.30.30), pośrednictwa w sprzedaży motocykli oraz części i akcesoriów do nich (PKWiU 50.40.30),

c) pośrednictwa w handlu hurtowym (PKWiU grupa 51.1), z zastrzeżeniem załącznika nr 2 do ustawy,

d) hoteli (PKWiU grupa 55.1), świadczonych przez obiekty noclegowe turystyki oraz inne miejsca krótkotrwałego zakwaterowania (PKWiU grupa 55.2),

e) parkingowych (PKWiU 63.21.24), obsługi centrali wzywania radiotaxi (PKWiU 63.21.25-00.10), pilotowania (PKWiU 63.22.12), organizatorów i pośredników turystycznych (PKWiU grupa 63.3),

f) w zakresie zarządzania nieruchomościami, świadczonych na zlecenie (PKWiU 70.32), z zastrzeżeniem załącznika nr 2 do ustawy,

g) wynajmu samochodów osobowych (PKWiU 71.1), wynajmu pozostałych środków transportu (PKWiU 71.2),

h) doradztwa w zakresie sprzętu komputerowego (PKWiU 72.1), w zakresie oprogramowania (PKWiU 72.2), przetwarzania danych (PKWiU 72.3),

i) pozyskiwania personelu (PKWiU 74.50.2), z zastrzeżeniem załącznika nr 2 do ustawy, dezynfekcji i tępienia szkodników (PKWiU 74.70.11), fotograficznych (PKWiU 74.81), z zastrzeżeniem załącznika nr 2 do ustawy, przyjmowania telefonów (PKWiU 74.83.11), powielania (PKWiU 74.83.12), organizowania wystaw, targów i kongresów (PKWiU 74.84.15), z zastrzeżeniem załącznika nr 2 do ustawy,

j) poradnictwa dla dzieci, gdzie indziej niesklasyfikowanych (PKWiU 85.32.13), opieki społecznej świadczonych przez instytucje o charakterze doraźnym (PKWiU 85.32.14), opieki społecznej związanych z przystosowaniem zawodowym (PKWiU 85.32.15)

3) 8,5 proc. w przypadku:

a) przychodów, o których mowa w art. 6 ust. 1a (m.in. przychody z najmu, podnajmu i dzierżawy),

b) przychodów z działalności usługowej, w tym przychodów z działalności gastronomicznej w zakresie sprzedaży napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5 proc.,

c) przychodów związanych ze zwalczaniem pożarów i zapobieganiem pożarom (PKWiU 75.25.11),

d) przychodów ze świadczenia usług związanych z prowadzeniem przedszkoli oraz oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych, w tym specjalnych - dotyczy wyłącznie przygotowania dzieci do nauki w szkole (PKWiU 80.10.11 ex),

e) przychodów ze świadczenia usług związanych z ogrodami botanicznymi i zoologicznymi oraz obszarami z obiektami chronionej przyrody (PKWiU 92.53),

f) przychodów z działalności polegającej na wytwarzaniu przedmiotów (wyrobów) z materiału powierzonego przez zamawiającego,

g) prowizji uzyskanej przez komisanta ze sprzedaży na podstawie umowy komisu,

h) prowizji uzyskanej przez kolportera prasy na podstawie umowy o kolportaż prasy,

4) 5,5 proc. dla:

a) przychodów z działalności wytwórczej, robót budowlanych lub w zakresie przewozów ładunków taborem samochodowym o ładowności powyżej 2 ton,

b) uzyskanej prowizji z działalności handlowej w zakresie sprzedaży jednorazowych biletów komunikacji miejskiej, znaczków do biletów miesięcznych, znaczków pocztowych, żetonów i kart magnetycznych do automatów,

5) 3,0 proc. dla przychodów:

a) z działalności gastronomicznej, z wyjątkiem przychodów ze sprzedaży napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5 proc.,

b) z działalności usługowej w zakresie handlu,

c) ze świadczenia usług związanych z produkcją zwierzęcą, zaliczonych zgodnie z PKWiU do klasy 01.42 - usługi związane z chowem i hodowlą zwierząt (z wyjątkiem usług weterynaryjnych),

d) z działalności rybaków morskich i zalewowych w zakresie sprzedaży ryb i innych surowców pochodzących z własnych połowów, z wyjątkiem sprzedaży konserw oraz prezerw z ryb i innych surowców z połowów,

e) o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2 i 5-10 ustawy o podatku dochodowym,

f) z odpłatnego zbycia ruchomych składników majątku będących środkami trwałymi, ujętych w wykazie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych oraz składników majątku, o których mowa w art. 22d ust. 1 ustawy o podatku dochodowym, z wyłączeniem składników, których wartość początkowa, ustalona zgodnie z art. 22g ustawy o podatku dochodowym, jest niższa niż 1,5 tys. zł, nieujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, wykorzystywanych w pozarolniczej działalności gospodarczej, nawet jeżeli przed zbyciem zostały wycofane z tej działalności gospodarczej, a pomiędzy pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym składnik majątku został wycofany z działalności, a dniem jego zbycia nie upłynęło sześć lat.

Podatek zryczałtowany pobiera się bez pomniejszania przychodu o koszty uzyskania przychodu

Wszelkie wymagane ewidencje warto prowadzić rzetelnie. W przypadku bowiem nieprowadzenia ewidencji lub prowadzenia jej niezgodnie z warunkami wymaganymi do uznania jej za dowód w postępowaniu podatkowym organ podatkowy może dokonać szacowania dochodów. Ryczałt od oszacowanego dochodu stanowi pięciokrotność stawek podstawowych, które byłyby zastosowane do przychodu w przypadku jego ewidencjonowania. Nie może być jednak wyższy niż 75 proc. przychodu

Dodajmy jednak, że jeżeli podatnik zobowiązany do prowadzenia ewidencji przychodów prowadzi działalność, z której przychody są opodatkowane różnymi stawkami, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych ustala się według stawki właściwej dla przychodów z każdego rodzaju działalności, pod warunkiem że ewidencja przychodów jest prowadzona w sposób umożliwiający określenie przychodów z każdego rodzaju działalności. Jednak gdy podatnik nie prowadzi ewidencji w sposób zapewniający ustalenie przychodów dla każdego rodzaju działalności, ryczałt wynosi 8,5 proc. przychodów, z tym że w przypadku osiągania również przychodów w zakresie wolnych zawodów ryczałt wynosi 20 proc., a 17 proc. - w przypadku osiągania również przychodów, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2, czyli m.in. świadczenia usług reprodukcji komputerowych nośników informacji, pośrednictwa w sprzedaży pojazdów mechanicznych, usług hotelowych i parkingowych.

I tu uwaga! Od początku tego roku podatnicy wynajmujący mieszkanie mogą stosować jedną 8,5-proc. stawkę ryczałtu ewidencjonowanego. Zamiast dwóch, 8,5-proc. oraz 20-proc., stawek zastosowanie ma tylko jedna niższa stawka ryczałtu.

Przychody z udziału w spółce w odniesieniu do każdego wspólnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku. W razie braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku są równe. Jest to bardzo ważna zasada, gdyż wpływa na wysokość przychodów wspólników spółek, a tym samym na ich zobowiązania wobec fiskusa. Dodajmy, że reguła ta ma również zastosowanie do małżonków, między którymi istnieje wspólność majątkowa, osiągających przychody m.in. z najmu, chyba że złożą pisemne oświadczenie o opodatkowaniu całości przychodu przez jednego z nich. Oświadczenie to składa się właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego najpóźniej do 20 stycznia roku podatkowego, a w przypadku rozpoczęcia osiągania przychodów w trakcie roku podatkowego w terminie pierwszej wpłaty na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Dodajmy, że wybór zasady opodatkowania całości przychodu przez jednego z małżonków co do zasady obowiązuje przy dokonywaniu wpłat na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych za cały dany rok podatkowy, chyba że w wyniku rozwodu albo orzeczenia przez sąd separacji nastąpił podział majątku wspólnego małżonków i przedmiot umowy przypadł temu z małżonków, na którym nie ciążył obowiązek dokonywania wpłat na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.

Podatnicy oraz spółki, których wspólnicy są opodatkowani w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, muszą posiadać i przechowywać dowody zakupu towarów, prowadzić wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ewidencję wyposażenia oraz, odrębnie za każdy rok podatkowy, ewidencję przychodów.

Podatnicy rozliczający się w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych mają obowiązek prowadzenia ewidencji przychodów. Jak wskazuje bowiem nazwa omawianej formy opodatkowania, ryczałt płaci się od przychodów ewidencjonowanych. Ustawa wskazuje, że podatnicy oraz spółki, których wspólnicy są opodatkowani w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, muszą posiadać i przechowywać dowody zakupu towarów, prowadzić wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ewidencję wyposażenia oraz, odrębnie za każdy rok podatkowy, ewidencję przychodów.

Obowiązek prowadzenia ewidencji powstaje od dnia, od którego ma zastosowanie opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Dodajmy jednak, że obowiązek ten nie dotyczy podatników osiągających przychody m.in. z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, jeżeli ich wysokość wynika z umowy zawartej w formie pisemnej. Ewidencję oraz dowody, na podstawie których są dokonywane wpisy do ewidencji, a także dowody zakupu należy przechowywać w miejscu wykonywania działalności lub, jeżeli działalność jest prowadzona w formie spółki, w miejscu wskazanym przez podatnika lub podatników - jako ich siedziba, albo w biurze rachunkowym, któremu zostało powierzone prowadzenie ewidencji. Dodajmy, że jeżeli na zlecenie podatnika prowadzenie ewidencji zostało powierzone biuru rachunkowemu, podatnik ma obowiązek w terminie siedmiu dni od dnia zawarcia umowy z biurem rachunkowym zawiadomić o tym właściwego naczelnika urzędu skarbowego, wskazując w zawiadomieniu nazwę i adres biura oraz miejsce (adres) przechowywania ewidencji i dowodów związanych z jej prowadzeniem.

Mimo że ryczałt jest jednym z prostszych sposobów rozliczeń, nie możemy zapominać, że podatnicy rozliczający się w tej formie mają wiele obowiązków. Zaznaczmy, że podatnicy stosujący ryczałt muszą sporządzić spis z natury towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków na dzień zaprowadzenia ewidencji oraz na koniec każdego roku podatkowego. Spis z natury należy sporządzić również w razie zmiany wspólnika lub zmiany umowy spółki, a także na dzień likwidacji działalności. W razie zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego o likwidacji działalności gospodarczej, podatnicy muszą objąć spisem z natury również rzeczowe składniki majątku związane z wykonywaną działalnością, niebędące środkami trwałymi, zaliczane do wyposażenia. Co do zasady, spis z natury powinien zawierać co najmniej następujące dane: nazwisko i imię właściciela zakładu (nazwę firmy), datę sporządzenia spisu, numer kolejny pozycji arkusza spisu z natury, szczegółowe określenie towaru i innych składników, jednostkę miary, ilość stwierdzoną w czasie spisu, cenę w złotych i groszach za jednostkę miary, wartość wynikającą z przemnożenia ilości towaru przez jego cenę jednostkową, łączną wartość spisu z natury oraz klauzulę - Spis zakończono na pozycji..., podpisy osób sporządzających spis oraz podpis właściciela zakładu (wspólników). Dodajmy, że podatnik wycenia towary i inne składniki majątku objęte spisem z natury według cen zakupu albo według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, jeżeli są one niższe od cen zakupu, a także gdy nie jest możliwe ustalenie ceny zakupu. Przez cenę zakupu rozumie się natomiast cenę, jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku, pomniejszoną o podatek od towarów i usług, podlegający odliczeniu zgodnie z odrębnymi przepisami, a przy imporcie - powiększoną o należne cło i podatek akcyzowy, opłaty wyrównawcze oraz opłaty celne dodatkowe, zaś w przypadku otrzymania składnika majątku w drodze darowizny lub spadku - wartość odpowiadającą cenie zakupu takiego samego lub podobnego składnika. Podatnik jest zobowiązany dokonać wyceny najpóźniej w terminie 14 dni od dnia zakończenia spisu z natury. Spis z natury ujmuje się w ewidencji według poszczególnych rodzajów jego składników lub w jednej pozycji (sumie), jeżeli na podstawie spisu zostało sporządzone odrębne szczegółowe zestawienie poszczególnych jego składników. Zestawienie to powinno być przechowywane łącznie z ewidencją.

Podatnicy mają, co do zasady, obowiązek odprowadzać zaliczki co miesiąc. Ustawa wskazuje, że rozliczający się ryczałtem powinni wpłacać podatek na rachunek urzędu skarbowego w terminie do 20 następnego miesiąca, a za grudzień - w terminie złożenia zeznania. Termin złożenia zeznania rocznego przypada 31 stycznia (ponieważ w tym roku dzień ten wypada w niedzielę, termin przesuwa się na 1 lutego). Zatem zaliczkę za grudzień odprowadza się do 31 stycznia następnego roku. Warto wspomnieć, że istnieje również możliwość rozliczania się metodą kwartalną. Podatnicy mogą bowiem obliczać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych i wpłacać go na rachunek urzędu skarbowego w terminie do 20 następnego miesiąca po upływie kwartału, za który ryczałt ma być opłacony, a za ostatni kwartał roku podatkowego - w terminie złożenia zeznania. Trzeba jednak pamiętać, że zasada ta dotyczy jedynie tych podatników, których otrzymane przychody z działalności prowadzonej samodzielnie albo przychody spółki - w roku poprzedzającym rok podatkowy - nie przekroczyły kwoty stanowiącej równowartość 25 tys. euro. Zaznaczmy także, że podatnicy, którzy wybrali opłacanie ryczałtu co kwartał, muszą do 20 stycznia roku podatkowego zawiadomić o tym naczelnika urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania podatnika. Jeżeli do 20 stycznia podatnik nie zgłosi likwidacji działalności gospodarczej, nie dokona wyboru innej formy opodatkowania lub nie zawiadomi naczelnika urzędu skarbowego o zaprzestaniu opłacania ryczałtu co kwartał, uważa się, że nadal opłaca ryczałt w ten sposób.

Zaznaczmy w tym miejscu, że podatnik, który zdecydował się na opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych ma prawo do stosowania ulg i odliczeń przewidzianych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ma on również prawo do uwzględnienia składek ubezpieczeniowych. Trzeba jednak pamiętać, że kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą zmniejsza się ryczałt, nie może przekroczyć 7,75 proc. podstawy wymiaru tej składki. Wysokość tej składki ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie.

Dodajmy, że podatnicy ryczałtu nie mogą rozliczyć się wspólnie z małżonkiem ani skorzystać z preferencyjnego rozliczenia podatku przewidzianego dla osób samotnie wychowujących dzieci.

Na zakończenie dodajmy jeszcze, że w sytuacji, gdy podatnik przestanie spełniać warunki umożliwiające wybór opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, powinien on, poczynając od dnia, w którym nastąpiła utrata tych warunków, zaprowadzić właściwe księgi i opłacać podatek dochodowy na ogólnych zasadach. Przypomnijmy, że utrata warunków do opodatkowania ryczałtem może wynikać na przykład z podjęcia działalności wymienionych w załączniku nr 2 omawianej ustawy lub w art. 8 ustawy. W stosunku do podatników podlegających za część roku opodatkowaniu na ogólnych zasadach, za podstawę do określenia podatku dochodowego przyjmuje się dochód osiągnięty po utracie warunków do opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Zgodnie z Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług (PKWiU) roboty budowlane zawarte są w sekcji F w dziale 45 tej klasyfikacji. Dział ten obejmuje prace polegające na wznoszeniu nowych budynków mieszkalnych i niemieszkalnych oraz budowli, począwszy od przygotowania terenu przez zróżnicowany zakres robót ziemnych, fundamentowych (stan zerowy), wykonanie elementów nośnych, przegród budowlanych, układanie i pokrywanie dachów (stan surowy) do robót montażowych, instalacyjnych i wykończeniowych. W dziale tym mieszczą się również prace związane z przebudową, rozbudową, nadbudową, modernizacją, rozbiórką, odbudową, remontem i konserwacją już istniejących budynków mieszkalnych i niemieszkalnych oraz budowli, prace związane z inżynierią lądową i wodną, a także montaż i wznoszenie budynków i budowli z prefabrykatów, montaż i wznoszenie konstrukcji stalowych. Przychód z tytułu wykonywania usług wymienionych w tym dziale podlega opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych wg stawki 5,5 proc.

Zgodnie z PKWiU do robót budowlanych między innymi zalicza się roboty związane z montażem instalacji i osprzętu elektrycznego w budynkach mieszkalnych (symbol 45.31.11-00.00), które są przedmiotem wykonywanej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej.

Bez względu na to, czy w małżeństwie istnieje wspólność majątkowa, czy też rozdzielność majątkowa, w przypadku gdy oboje małżonków wybrało opodatkowanie w formie zryczałtowanej, przychody z najmu łączy się dla określenia kwoty przychodów z art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie stanowi o ustaniu małżeństwa. Ponieważ ustawodawca nie uznał ustanowienia rozdzielności majątkowej za okoliczność uzasadniającą ustanowienie małżonkom osobnych limitów przychodu, każdy z małżonków opodatkowuje przychody tego rodzaju w ramach jednego limitu. Podsumowując, w przypadku gdy małżonkowie wybrali opodatkowanie przychodów z tytułu najmu w formie zryczałtowanej, limit 4000 euro dotyczy łącznie obojga małżonków, a nie każdego z małżonków osobno. Pamiętajmy jednak, że od początku 2010 roku problem limitu przychodów z tytułu najmu do zastosowania właściwej stawki ryczałtu nie istnieje. Całość przychodów może być opodatkowana według stawki 8,5 proc.

Co do zasady ewidencja oraz dowody, na podstawie których są dokonywane wpisy do ewidencji, a także wszelkie dowody zakupu należy przechowywać w miejscu wykonywania działalności lub, jeżeli działalność prowadzona jest w formie spółki, w miejscu wskazanym przez podatnika lub podatników - jako ich siedziba, albo w biurze rachunkowym, któremu zostało powierzone prowadzenie ewidencji. Jeżeli na zlecenie podatnika prowadzenie ewidencji zostało powierzone biuru rachunkowemu, podatnik jest obowiązany w terminie siedmiu dni od dnia zawarcia umowy z biurem rachunkowym zawiadomić o tym właściwego naczelnika urzędu skarbowego, wskazując w zawiadomieniu nazwę i adres biura oraz miejsce (adres) przechowywania ewidencji i dowodów związanych z jej prowadzeniem. Ustawodawca nie określił wprost miejsca, gdzie powinna znajdować się ewidencja przychodów oraz dowody zakupu towarów handlowych przedsiębiorców opodatkowanych w formie zryczałtowanego podatku od przychodów ewidencjonowanych, którzy prowadzą działalność równocześnie w kilku miejscach, dlatego najbezpieczniej będzie dla zapewnienia prawidłowego ewidencjonowania przychodów przechowywanie ewidencji przychodów w miejscu, w którym znajduje się w siedziba firmy.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok podatkowy, chyba że naczelnik urzędu skarbowego wyda decyzję, w której określi inną wysokość podatku

Krzysztof Koślicki

krzysztof.koslicki@infor.pl

Rozdział 2 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. z 1998 r. nr 144, poz. 930 z późn. zm.).