Polski fiskus próbuje zasilić budżet państwa na wiele sposobów

Po wstąpieniu do Unii Europejskiej Polska stała się beneficjentem licznych programów unijnych finansowanych z budżetu UE. Założeniem tych programów jest realizacja określonych celów, np. budowa infrastruktury transportowej czy realizacja programów edukacyjnych. Jednocześnie kolejnym założeniem tych programów oraz zobowiązaniem Polski jest to, aby środki unijne były wykorzystywane jedynie na realizację określonych w programach inwestycji i nie zasilały budżetu państwa, np. wskutek ich opodatkowania przez państwo.

Jednak w praktyce okazuje się, że polski fiskus z pomocą ustawodawcy podejmuje próby opodatkowania przynajmniej części środków unijnych przeznaczonych na realizację poszczególnych projektów w Polsce. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. b ustawy o PIT zwolnione z podatku są otrzymane dochody, jeżeli podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy. Dalsza część przepisu wskazuje, że to zwolnienie nie ma zastosowania do dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca - bez względu na rodzaj umowy - wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem. Jednocześnie art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. a ustawy o PIT zawiera opis źródeł finansowania programów unijnych, które podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego. Brzmienie cytowanych przepisów stało się podstawą do zajęcia przez organy podatkowe niekorzystnego dla podatników stanowiska, że zwolnienie nie ma zastosowania do wynagrodzeń wypłacanych pracownikom bezpośrednio realizującym cele programów finansowych ze środków unijnych.

Przykładowo dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 27 maja 2011 r. (nr IPPB4/415-158/11-9/MP) uznał, że nie można przyjąć, iż środki otrzymywane przez pracowników bezpośrednio realizujących cele programów unijnych faktycznie pochodzą z bezzwrotnej pomocy unijnej, ponieważ wynagrodzenia te są wypłacane ze środków własnych pracodawcy. Podstawą odmowy przez organy podatkowe zastosowania zwolnienia do wynagrodzeń pracowników realizujących programy unijne są też m.in. pochodzenie środków z niewłaściwego źródła (np. refinansowanie) czy też niewystarczająco bezpośrednie realizowanie przez pracownika celów programu unijnego. Na szczęście dla podatników stanowisko organów podatkowych jest kwestionowane w licznych wyrokach wydawanych przez sądy administracyjne, które przyznają rację podatnikom, wskazując na zobowiązanie Polski do nieopodatkowywania środków unijnych i na niezależność stosowania zwolnienia przewidzianego w ustawie o PIT od technicznych kwestii związanych z realizacją programów unijnych. Tego rodzaju stanowisko prezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 grudnia 2010 r. (sygn. akt II FSK 1463/09) czy też w wyroku z 21 czerwca 2011 r. (sygn. akt II FSK 279/10).

Niemniej nie można wykluczyć, że niezgodna ze zobowiązaniami międzynarodowymi Polski chęć opodatkowania środków pomocowych może w przyszłości powodować ograniczenie napływu tych środków do Polski. Co więcej, wydaje się, że nieopłacalne jest dla budżetu Polski ponoszenie przez fiskusa kosztów długotrwałych postępowań sądowych, które kończą się powstaniem obowiązku zwrotu nadpłacanego podatku wraz z odsetkami.

@RY1@i02/2011/147/i02.2011.147.086.002a.001.jpg@RY2@

Tomasz Rysiak, ekspert z Kancelarii Prawniczej Magnusson

Tomasz Rysiak

ekspert z Kancelarii Prawniczej Magnusson