Przychód powstaje, gdy pieniądze wpłyną na konto w Dotpay/PayPal

Coraz częściej sprzedawcy internetowi korzystają z alternatywnych systemów płatności, funkcjonujących obok tradycyjnych sposobów zapłaty, takich jak np. przelew bankowy. Działanie tych systemów opiera się z reguły na indywidualnych kontach, które pośredniczą w transferze środków między płatnikiem (nabywcą towaru) a odbiorcą płatności (sprzedawcą). Ich zaletą jest oparcie na adresie e-mail, co ogranicza zakres udostępnianych informacji przez internet. Z takich kont można korzystać praktycznie na całym świecie. Ma to znaczenie dla przedsiębiorców kierujących swoją ofertę również za granicę.

Muszą oni jednak liczyć się z konsekwencjami m.in. w podatku dochodowym od osób fizycznych - zwłaszcza w zakresie ustalania przychodu, kosztów jego uzyskania oraz ustalania różnic kursowych. Analizując kwestie podatkowe, ograniczyliśmy się do dwóch spośród systemów używanych w Polsce - Dotpay oraz PayPal.

Jedną z podstawowych kategorii podatkowych jest przychód, który może być osiągany z różnych źródeł (art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Przykładowo przychodem z działalności gospodarczej są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane (po wyłączeniu m.in. wartości zwróconych towarów czy udzielonych bonifikat). W przypadku opodatkowania transakcji VAT przychód jest pomniejszony o ten podatek (art. 14 ust. 1 tej ustawy).

Datą uzyskania takiego przychodu jest co do zasady dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi - nie później jednak niż dzień wystawienia faktury albo uregulowania należności (art. 14 ust. 1c tej ustawy).

Przypomnijmy, że Dotpay to agent rozliczeniowy (w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych, Dz.U. nr 169, poz. 1385 z późn. zm.), świadczący usługi pośrednictwa finansowego zwolnione z VAT. Aby w taki sposób odbierać płatności, sprzedawca musi posiadać indywidualne konto rozliczeniowe założone w tym systemie. Zapłata za nabyty towar (usługę) jest automatycznie rejestrowana na koncie, a sprzedawca zawiadamiany o zasileniu. Od momentu potwierdzenia przez Dotpay sprzedawca może tymi środkami dowolnie dysponować (o ile np. konto nie jest zajęte przez komornika).

Z kolei system PayPal, który nie prowadzi działalności bankowej, mimo że działa na luksemburskiej licencji bankowej, zajmuje się emisją pieniądza elektronicznego oraz świadczeniem usług pośrednictwa finansowego zwolnionych z VAT, ściśle powiązanych z tą emisją (w rozumieniu art. 4 pkt 5 ustawy - Prawo bankowe z 29 sierpnia 1997 r., t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 z późn. zm.). Sprzedawca, który zamierza otrzymywać płatności w tym systemie, musi w jego ramach posiadać indywidualne konto biznesowe. Po jego założeniu będą na nie wpływać pieniądze (w formie elektronicznej) od nabywcy, o czym sprzedawca również jest zawiadamiany. Wpływ na konto jest równoznaczny z ich otrzymaniem przez sprzedawcę, który może je wypłacić np. na własny rachunek bankowy lub wykorzystać do zapłaty za nowe towary w ramach systemu.

W obu systemach wpływ płatności na wspomniane konta jest równoznaczny z ich faktycznym otrzymaniem w rozumieniu ustawy o PIT. Tym samym w przypadku gdy moment wpłaty na konto w systemie wyprzedzi np. wystawienie faktury, wyznaczy on również datę powstania przychodu.

Płatności pobierane za pośrednictwem internetowych systemów rozliczeń zazwyczaj obciążane są prowizjami pobieranymi przez pośrednika. Aby możliwe było uznanie prowizji za koszt uzyskania przychodu, konieczne jest stwierdzenie, czy poniesiono ją w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów (art. 22 ust. 1 ustawy o PIT). Co do zasady pobranie prowizji wiąże się z otrzymaniem płatności za dostawę towarów (świadczenie usług) i jest jednocześnie jednym z podstawowych warunków uczestnictwa w tych systemach płatności. W związku z tym uzasadniony jest pogląd, że koszt ten wpływa na osiągnięcie przychodu. Tym samym zaliczenie prowizji do kosztów uzyskania przychodów nie powinno budzić wątpliwości.

Zasady te nie dotyczą podatników opodatkowanych ryczałtem. Mogą oni jedynie odliczyć od przychodu ściśle określone wydatki, wśród których nie są wymienione prowizje, o jakich mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Fakt poniesienia kosztu dla celów podatkowych powinien być właściwie udokumentowany. Przykładowo w systemie Dotpay potrącenie prowizji odbywa się na podstawie wystawianych co miesiąc faktur VAT, które zawierają m.in.: określenie usługodawcy (tj. Dotpay) i usługobiorcy (konkretnego sprzedawcy), który otrzymuje zapłatę za pośrednictwem Dotpay, numer kolejny i datę ich wystawienia, nazwę usługi oraz kwotę prowizji. Niektórzy użytkownicy dostają je pocztą, inni natomiast, po zaakceptowaniu takiej formy, otrzymują je elektronicznie. Faktury te stanowią wystarczającą podstawę do zaliczenia prowizji do kosztów uzyskania przychodu.

Kolejnym zagadnieniem związanym z internetowymi systemami płatności są różnice kursowe, powstające w przypadku wpłat w walutach obcych na konto użytkownika i ich przeliczeniu na złote. Różnice te mogą być ustalane w oparciu o przepisy ustawy o rachunkowości.

Możliwe jest również ich ustalanie na podstawie przepisów podatkowych (art. 14 b ust. 1 ustawy o PIT). Dla ustalania tych różnic istotne jest określenie omówionej wcześniej daty powstania przychodu. Do przeliczenia przychodu (lub kosztu) wynikającego z dowodu księgowego wyrażonego w walucie obcej stosuje się kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień powstania przychodu lub kosztu. Natomiast do przeliczenia otrzymanego przychodu wyrażonego w walucie obcej co do zasady należy użyć kursu faktycznie zastosowanego.

Z uwagi na specyfikę transakcji, w których płatności odbywają się za pośrednictwem systemów internetowych, sprzedawcy mają najczęściej do czynienia z przychodami. W odniesieniu do tej kategorii dodatnie różnice kursowe powstają wtedy, gdy zapłata, która wpływa, jest większa od przychodu należnego. Z kolei różnice kursowe ujemne powstają w sytuacji odwrotnej, tj. gdy zapłata jest mniejsza od przychodu należnego (art. 24 c ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4 ustawy o PIT).

Przeanalizujmy sposób rozliczenia różnic kursowych w przypadku płatności otrzymywanych za pośrednictwem PayPal przez podatnika prowadzącego podatkową księgę przychodów i rozchodów. Sprzedawca wystawia fakturę w walucie obcej. Następnie na jego konto w PayPal wpływa należność - również w walucie obcej. Przychód, po przeliczeniu na złote według kursu średniego NBP z dnia poprzedzającego dzień powstania przychodu lub kosztu, powstaje w dacie wystawienia faktury. Różnice kursowe wylicza się w oparciu o ten kurs oraz kurs waluty faktycznie zastosowany przez PayPal. Jego wartość jest podana w wyciągach udostępnianych online, które podatnik może drukować i przechowywać w swojej dokumentacji.

W takim przypadku, jeżeli między dniem uzyskania przychodu wyrażonego w walucie obcej a dniem faktycznego otrzymania zapłaty (tj. wpływu na konto PayPal) wystąpi zmiana kursu waluty, pojawią się różnice kursowe (dodatnie - odpowiednio zwiększające przychody lub ujemne - zwiększające koszty). Wtedy też "faktycznie zastosowanym kursem waluty" będzie ten, który zastosował PayPal (podobnie naczelnik Urzędu Skarbowego w Stargardzie Szczecińskim w interpretacji nr PB/415/15/07 z 22 czerwca 2007 r.).

Podobnie będzie w przypadku podatników rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, z tym że wtedy nie ustala się różnic kursowych związanych z ponoszonymi wydatkami, ponieważ przy ustalaniu podstawy opodatkowania nie uwzględnia się ponoszonych kosztów (patrz interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach nr IBPBI/1/415-780/10/KB z 8 listopada 2011 r.).

Dodatnie różnice kursowe zwiększają przychód, natomiast ujemne stanowią koszt jego uzyskania (art. 24c ust. 1 ustawy o PIT)

Anna Rymaszewska

anna.rymaszewska@infor.pl

Art. 10 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 14 b ust. 1 art. 22 ust. 1, art. 24 c ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 26 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Art. 11 ust. 1 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 z późn. zm.).

Par. 5 ust. 1 pkt 5 i ust. 7 rozporządzenia ministra finansów z 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 68, poz. 360).