Jak ZUS rozliczy emeryta i rencistę

Organy rentowe mają jeszcze nieco ponad tydzień na wystawienie emerytom i rencistom druków PIT-40A/11A. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidują bowiem, że do końca lutego następnego roku po roku, którego dotyczy rozliczenie podatkowe, organy rentowe mają czas na sporządzenie PIT-40A/11A.

Organy rentowe wypełniają na tym druku albo roczne obliczenie podatku - PIT-40A, albo informację o chodach uzyskanych od organu rentowego - PIT-11A. Jest to jeden formularz, płatnik zaznacza na druku, którą informację sporządza (niepotrzebne oznaczenie formularza jest skreślane).

Informację o dochodach organy rentowe sporządzają podatnikom, którym nie dokonują rocznego odliczenia podatku oraz podatnikom, którym wypłacają świadczenia zwolnione z PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2, 75, 100 ustawy o PIT (patrz ramka).

W tym roku organy rentowe na sporządzenie PIT-40A/11A mają czas do poniedziałku 28 lutego.

Zgodnie z art. 34 ustawy o PIT organy rentowe mają obowiązek, w terminie do końca lutego, po upływie roku podatkowego, sporządzić i przekazać roczne obliczenie podatku (PIT-40A) według ustalonego wzoru podatnikom uzyskującym dochód z emerytur i rent, rent strukturalnych, rent socjalnych, świadczeń przedemerytalnych, zasiłków przedemerytalnych i nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatnika niebędącego polskim rezydentem podatkowym - urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

Obowiązek sporządzenia PIT-40A nie dotyczy podatników:

1) w stosunku do których ustał obowiązek poboru zaliczek,

2) którym zaliczki były ustalane w sposób obniżony (określony w art. 32 ust. 1a-1c ustawy o PIT), chyba że podatnik przed końcem roku podatkowego złoży oświadczenie o rezygnacji z zamiaru opodatkowania w sposób preferencyjny (wspólnie z małżonkiem lub jako rodzic samotnie wychowujący dziecko),

3) w stosunku do których, na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, zwolniono organ rentowy w całości lub w części z obowiązku poboru zaliczek na podatek dochodowy,

4) którym nie pobierano zaliczek na podatek dochodowy stosownie do postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

W sytuacji gdy organ rentowy nie jest zobowiązany do dokonania rocznego obliczenia podatku (PIT-40A), sporządza w terminie do końca lutego, po upływie roku podatkowego, imienną informację o wysokości uzyskanego dochodu (PIT-11A), według ustalonego wzoru, i w tym samym terminie przekazuje podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatników niebędących polskimi rezydentami, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych. Informację PIT-11A organ rentowy sporządza również w przypadku, gdy dokonuje wypłaty świadczeń określonych w art. 21 ust. 1 pkt 2, 75 i 100 ustawy o PIT.

Jeśli organ rentowy sporządzi za podatnika PIT-40A, podatnik nie musi już samodzielnie składać rocznego zeznania podatkowego, choć ma taką możliwość.

Jeżeli podatnik poza dochodami uzyskanymi od organu rentowego:

● nie uzyskał w roku podatkowym innych dochodów (z wyjątkiem dochodów opodatkowanych w sposób zryczałtowany oraz uzyskanych z tytułu zbycia nieruchomości lub praw związanych z nieruchomościami),

● nie korzysta z odliczeń, z zastrzeżeniem zwrotów (potrąceń) nieuwzględnionych przy poborze zaliczek przez organ rentowy,

● nie korzysta z możliwości łącznego opodatkowania jego dochodów z dochodami małżonka bądź nie korzysta z możliwości opodatkowania przewidzianego dla samotnych rodziców,

● nie uzyskał dochodów powodujących obliczenie należnego podatku w sposób określony w art. 27 ust. 8 ustawy o PIT - metoda wyłączenia z progresją,

● nie ma obowiązku doliczenia kwot uprzednio odliczonych,

podatek wynikający z rozliczenia rocznego obniżony o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, pobranej w roku podatkowym przez organ rentowy ze środków podatnika, jest podatkiem należnym od podatnika za dany rok, chyba że naczelnik urzędu skarbowego wyda decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w innej wysokości.

Jeśli jednak emeryt lub rencista chciałby samodzielnie się rozliczyć, aby np. skorzystać z ulgi podatkowej lub przekazać 1 proc. podatku, zeznanie za 2010 rok musi złożyć w urzędzie skarbowym najpóźniej 2 maja 2011 r. (30 kwietnia w tym roku to sobota, stąd przesunięcie terminu). W takim przypadku zeznania podatnika zastąpi to otrzymane od płatnika.

Wolne od podatku dochodowego są zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o PIT:

pkt 2 - renty przyznane na podstawie odrębnych przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin,

pkt 75 - renty wypłacone osobom represjonowanym i członkom ich rodzin, przyznane na zasadach określonych w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin,

pkt 100 - dochody z tytułu emerytur lub rent otrzymywanych przez osoby, które utraciły wzrok w wyniku działań wojennych w okresie wojny 1939 - 1945 lub eksplozji pozostałych po tej wojnie niewypałów i niewybuchów, pod warunkiem przedłożenia płatnikowi:

a) orzeczenia o uznaniu za inwalidę wzroku I lub II grupy, wydanego przez właściwy organ,

b) dokumentacji leczniczej (szpitalnej) z okresu wypadku, potwierdzającej wypadek, bądź poświadczonego notarialnie oświadczenia dwóch świadków potwierdzających utratę wzroku w wyniku działań wojennych w latach 1939 - 1945 lub eksplozji niewypałów i niewybuchów pozostałych po tej wojnie,

c) aktualnego zaświadczenia lekarskiego okulistycznego o urazowym uszkodzeniu wzroku bądź aktualnego zaświadczenia z przeprowadzonej obdukcji sądowo-lekarskiej, potwierdzającego utratę lub uszkodzenie wzroku w wyniku zdarzeń, o których mowa w lit. b), lub

d) ważnej legitymacji Stowarzyszenia Niewidomych Cywilnych Ofiar Wojny lub Związku Ociemniałych Żołnierzy RP.

W PIT-40A organ rentowy nie uwzględni przysługujących podatnikowi ulg. Płatnik nie ma też możliwości wskazania za podatnika organizacji pożytku publicznego, której zostanie przekazany 1 proc. podatku. Aby skorzystać z ulg i przekazać 1 proc. podatku, rencista lub emeryt musi samodzielnie złożyć PIT

Formularz PIT-40A/11A składa się z dwóch stron i 46 pozycji. Płatnik rozpoczynając wypełnianie tego formularza, powinien zacząć od wpisania swojego NIP w poz. 1. W poz. 2 trzeba określić, za jaki okres roczne obliczenie podatku bądź informacja o dochodach jest sporządzane, podając rok.

w poz. 3-4 trzeba podać urząd skarbowy, do którego adresowany jest formularz oraz cel jego złożenia: złożenie formularza lub jego korekta.

poświęcona jest danym płatnika. W poz. 5 - 17 płatnik wpisuje: nazwę organu rentowego, nazwę skróconą, REGON, dokładny adres.

dotyczy danych podatnika. Trzeba tu wpisać: NIP, nazwisko, imię, datę urodzenia, PESEL oraz adres zamieszkania.

płatnik podaje informacje o dochodach podatnika oraz zaliczkach na podatek. Źródła przychodów (dochodów), jakie płatnik może tu wpisać to: emerytury - renty oraz inne krajowe świadczenia, o których mowa w art. 34 ust. 7 ustawy o PIT; zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego. Przychód (dochód) wpisuje się w poz. 33 i 35. Zaliczki podatkowe pobrane i odprowadzone przez płatnika trzeba wpisać w poz. 34 i 36.

w poz. 37 - 40 płatnik musi podać informacje o dokonanych zwrotach (potrąceniach), przychodach zwolnionych z podatku oraz o składce na ubezpieczenie zdrowotne.

Przypomnijmy, że zgodnie z art. 34 ust. 10 - 10b ustawy o PIT, jeżeli podatnik dokonał zwrotu nienależnie pobranych emerytur i rent lub zasiłków z ubezpieczenia społecznego, rent strukturalnych, rent socjalnych, świadczeń przedemerytalnych, zasiłków przedemerytalnych, otrzymanych bezpośrednio z tego organu, a obowiązek poboru zaliczek przez ten organ trwa - organ rentowy odejmuje od dochodu kwoty zwrotów dokonanych w roku podatkowym przy ustalaniu wysokości zaliczek oraz w rocznym obliczeniu dochodu, zamieszczając na tym rozliczeniu odpowiednie informacje.

W przypadku przyznania podatnikowi prawa do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej, renty strukturalnej lub zasiłków z ubezpieczenia społecznego za okres, za który podatnik pobierał świadczenie z innego organu rentowego w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek i składkę na ubezpieczenie zdrowotne - organ rentowy odejmuje te kwoty od przyznanego świadczenia przy ustalaniu wysokości zaliczek oraz w rocznym obliczeniu podatku, zamieszczając na tym rozliczeniu odpowiednie informacje.

Przy przyznaniu podatnikowi prawa do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłków z ubezpieczenia społecznego lub renty rodzinnej za okres, za który podatnik pobierał zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium albo inne świadczenie pieniężne z tytułu pozostawania bez pracy, albo zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne, pobrane z tego tytułu kwoty w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek i składkę na ubezpieczenie zdrowotne - organ rentowy odejmuje od przyznanego świadczenia przy ustalaniu wysokości zaliczek oraz w rocznym obliczeniu podatku, zamieszczając na tym rozliczeniu odpowiednie informacje.

dotyczy rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy. W poz. 41 płatnik wpisuje podstawę obliczenia podatku po zaokrągleniu do pełnych złotych. Od kwoty z poz. 33 (przychód (dochód) z emerytury - renty lub innych krajowych świadczeń) trzeba odjąć kwotę z poz. 37 (kwotę dokonanego w roku podatkowym zwrotu (potrącenia) nieuwzględnioną przy poborze zaliczek przez organ rentowy. Jeżeli różnica jest liczbą ujemną, należy wpisać 0.

Pozycja 42 części F przeznaczona jest na wpisanie podatku należnego po zaokrągleniu do pełnych złotych. W poz. 43 płatnik wpisuje różnicę między podatkiem należnym a sumą pobranych zaliczek (podatek do zapłaty).

Pozycja 44 przeznaczona jest na wpisanie różnicy pomiędzy sumą pobranych zaliczek a podatkiem należnym (nadpłata).

W obu przypadkach: dopłaty i nadpłaty, gdy z wyliczeń wyjdzie kwota ujemna, płatnik wpisuje 0.

W poz. 45 trzeba podać kwotę zaliczki na podatek od emerytur - rent oraz innych krajowych świadczeń uwzględniająca rozliczenie kwoty do zapłaty (nadpłaty).

to oświadczenie płatnika lub osoby wyznaczonej do obliczenia podatku o znajomości przepisów kodeksu karnego skarbowego w zakresie odpowiedzialności za podanie danych niezgodnych z rzeczywistością. W tej części płatnik lub osoba wyznaczona podpisują się i przybijają pieczątkę.

Ewa Kondreak

gp@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).