Rozliczenie roczne w interpretacjach podatkowych

Wyrównanie firma musi ująć w informacji PIT-8C

Spółka powstała w wyniku restrukturyzacji elektrowni działającej jako samodzielny podmiot od 1 lutego 2003 r. w grupie elektrowni. Jako zrzeszona z grupie prowadziła działalność od 1 lutego 2003 r. do 2 września 2011 r., kiedy została zawarta umowa sprzedaży 100 proc. udziałów spółki na rzecz nowego właściciela spoza grupy. W 2007 roku pracownikom elektrowni zostało przyznane warunkowo prawo do nieodpłatnego otrzymania akcji akcjonariusza tej spółki. Ostatecznie po ziszczeniu się warunków nabycia akcji pracownicy elektrowni otrzymali 16 lipca 2011 r. akcje grupy do swobodnego dysponowania.

Następnie zarząd elektrowni podjął uchwałę o przyznaniu rekompensaty dla pracowników innych polskich spółek z grupy, jeżeli nie otrzymali oni akcji, mimo prawa do akcji, jakie posiadali. Kto powinien rozliczyć podatkowo kwoty rekompensaty - spółka czy pracownik?

Kwota rekompensaty przyznana w 2007 roku przez elektrownię, a wypłacona pracownikom w 2011 roku, stanowić będzie dla pracowników przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361). Przychód ten należy potraktować jako przychód z innych źródeł. Przychody z innych źródeł podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych, według ustalonej skali podatkowej.

Jeżeli podatnik, od którego zaliczki miesięczne pobierają płatnicy, złoży płatnikowi przed 10 stycznia roku następującego po roku podatkowym oświadczenie sporządzone według ustalonego wzoru (PIT-12), które traktuje się na równi z zeznaniem, że:

1. poza dochodami uzyskanymi od płatnika nie uzyskał innych dochodów (z pewnymi wyjątkami),

2. nie korzysta z odliczeń,

3. nie korzysta z możliwości opodatkowania dochodów na zasadach preferencyjnych (z małżonkiem lub jako samotny rodzic),

4. nie ma obowiązku doliczenia kwot uprzednio odliczonych

- płatnik jest zobowiązany sporządzić, według ustalonego wzoru (PIT-40), roczne obliczenie podatku od dochodu uzyskanego przez podatnika w roku podatkowym.

Trzeba też pamiętać, że osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń - zaliczanych do innych źródeł przychodów - są zobowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów (PIT-8C). Następnie w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego informacje te muszą przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku cudzoziemców (podatników podlegających w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu) urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

Zatem kwoty wypłaconych przez spółkę rekompensat stanowią przychód po stronie osób je otrzymujących w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (inne źródła). Zatem spółka jako płatnik zobowiązana jest wypełnić obowiązek nałożony przez art. 42a powołanej ustawy, czyli wystawić informację PIT-8C. Nie jest natomiast zobowiązana do pobrania i odprowadzenia zaliczki na podatek od tego źródła przychodu.

Odnosząc się natomiast do kwestii rozliczenia pracowników, którzy złożą PIT-12, a którzy osiągnęli również przychody z opisanej rekompensaty, stwierdzić należy, że skoro spółka nie dokonuje poboru zaliczek na podatek dochodowy z tytułu wypłaconej rekompensaty, a jedynie jest zobowiązana do wystawienia informacji PIT-8C, to obowiązek rozliczenia tejże rekompensaty wraz z pozostałymi dochodami uzyskanymi w danym roku podatkowym ciąży na osobach je otrzymujących, tj. pracownikach spółki.

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 24 lutego 2012 r. (nr IPTPB1/415-294/11-6/MD).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/074/i02.2012.074.071000700.811.jpg@RY2@

Tomasz Rysiak, radca prawny w Kancelarii Prawniczej Magnusson

Podstawą omawianej interpretacji jest stwierdzenie, że rekompensata wypłacana byłym i obecnym pracownikom z tytułu nieprzyznanych akcji stanowi przychód z innych źródeł, a nie ze stosunku pracy. W onsekwencji dyrektor izby prawidłowo uznał, że wypłata rekompensaty nie wiąże się z obowiązkiem spółki wypłacającej rekompensatę pobrania zaliczki na podatek i jedynym obowiązkiem spółki jest wystawienie dokumentu PIT-8C. Klasyfikacja wypłaconej rekompensaty jako przychodu z innych źródeł oznacza również, że spółka jako pracodawca nie jest zobowiązana do samodzielnego rozliczenia podatku pracowników w przypadku złożenia przez nich dokumentu PIT-12. W konsekwencji obowiązek podatkowy rozliczenia otrzymanej rekompensaty spoczywa w całości na pracownikach spółki.

Sam przelew bankowy nie wystarczy do odliczenia

Pracodawca zamierza zawrzeć ze stowarzyszeniem, które otrzymało status organizacji pożytku publicznego pod numerem Krajowego Rejestru Sądowego, porozumienie dotyczące potrącania z wynagrodzeń pracowników darowizn na rzecz stowarzyszenia i przekazywania ich na jego rachunek bankowy. Czy darowizny przekazane za pośrednictwem płatnika na rzecz stowarzyszenia, udokumentowane kopią złożonego pracodawcy upoważnienia i zaświadczeniem otrzymanym od szefa oraz kopiami dokonanych przez niego przelewów na rachunek bankowy stowarzyszenia, będą mogły być przez nich odliczone od dochodu?

Zasadniczą wagę w kwestii możliwości odliczenia darowizny ma właściwy sposób jej udokumentowania. Wysokość wydatków na darowizny ustala się - w przypadku darowizny pieniężnej - na podstawie dowodu wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego.

Tym samym właściwym dokumentem potwierdzającym dokonanie darowizny pieniężnej uprawniającym do skorzystania z ulgi jest dowód wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego.

Użyte pojęcie ,,dowód wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego" jest pojęciem szerokim i obejmuje swoim zakresem rozmaite formy dowodzenia wpłat na rachunek bankowy. Dlatego też wszelkie dowody wpłat na rachunek bankowy obdarowanego, z których oprócz numeru tego rachunku jednoznacznie wynika nazwisko darczyńcy, kwota darowizny, jak też cel, na jaki ją przekazano, będą stanowiły dla darczyńcy dowód, o którym mowa w przepisach podatkowych.

Istnieją jednak sytuacje, w których pracodawcy pośredniczą w przekazywaniu obdarowanym (np. stowarzyszeniom) środków finansowych pochodzących od podatników, rzeczywistych darczyńców. W takich przypadkach podatnik, który chciałby skorzystać z przysługującego mu prawa do odliczenia od dochodu przekazanej darowizny, w celach dowodowych powinien dysponować kopią deklaracji darczyńcy, zawierającej co najmniej następujące dane: nazwisko darczyńcy, kwotę darowizny, jej cel oraz nazwę obdarowanego. Dodatkowo darczyńca powinien gromadzić paski płacowe, z których jednoznacznie musi wynikać kwota przekazanej darowizny, oraz dysponować kopią przelewu zbiorczego, którą sporządza pracodawca dla obdarowanego.

Dokonanie darowizny z konta należącego do pracodawcy, który pośredniczy w przekazywaniu obdarowanym środków finansowych, nie pozbawia zatem prawa do odliczenia od dochodu przekazanej darowizny.

Oznacza to, że darowizny przekazane za pośrednictwem pracodawcy na rzecz stowarzyszenia, udokumentowane kopią złożonego płatnikowi upoważnienia i zaświadczeniem wystawionym przez firmę oraz kopiami dokonanych przez niego przelewów na rachunek bankowy stowarzyszenia, będą mogły być odliczone od dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 14 listopada 2011 r. (nr ILPB2/415-836/11-2/AJ).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/074/i02.2012.074.071000700.812.jpg@RY2@

Edyta Rajchel, radca prawny w Kancelarii Prawniczej Andrzej Gotfryd, oddział w Krakowie

Należy podzielić pogląd prezentowany w tej interpretacji. W istocie kluczowe znaczenie dla skorzystania z odliczenia darowizny od dochodu ma należyte udokumentowanie jej dokonania. W tym specyficznym przypadku, kiedy to rzeczywisty darczyńca - pracownik dokonuje darowizny niejako przez pośrednika - pracodawcę, aspekt dowodowy nabiera szczególnego znaczenia. Słusznie podkreślono, że pojęcie "dowód wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego" ma charakter szeroki i nie ogranicza się do sytuacji dokonania przez podatnika bezpośredniej wpłaty darowizny na rachunek bankowy obdarowanego.

Jeśli pracownik zdecyduje się na dokonanie darowizny na rzecz organizacji i na cele określone w art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy o PIT przez wyrażenie zgody na potrącanie przez pracodawcę ustalonej kwoty, powinien zadbać o skompletowanie dokumentacji stanowiącej dowód wpłaty. Samo posiadanie kopii potwierdzenia przelewu nie będzie wystarczające i konieczna będzie dodatkowa dokumentacja, np. w postaci pasków płacowych ze wskazaniem kwoty darowizny wraz z upoważnieniem do dokonania potrącenia na określony cel i na rzecz konkretnego obdarowanego.

Zaległa pensja nie jest zwolniona z podatku

W lipcu 2004 roku podatnik złożył wniosek o przejście na zasiłek przedemerytalny, który zakwestionowano. Uznano, że podatnik nie ma wymaganego okresu pracy. W 2009 roku sąd wydał korzystny dla niego wyrok. Jednak kolejne zastrzeżenia miał ZUS. Przez 6 lat prowadzony był w tej kwestii spór, który zakończył się wyrokiem z 18 listopada 2010 r. korzystnym dla podatnika. W wyniku wyroku ZUS wypłacił podatnikowi zaległe wynagrodzenie, potrącając zaliczkę, której rozliczenie nastąpi w 2012 r. Czy podatnik może dokonać rozliczenia za każdy rok podatkowy wstecz?

Przychód powstaje w roku, w którym podatnik go otrzymuje lub jest on stawiany mu do dyspozycji. Zatem mimo że podatnik byłby uprawniony do uzyskania świadczeń - przychodu za dany rok, a przychodu by faktycznie nie otrzymał - dla celów podatkowych nie rodziłoby to skutków podatkowych.

W opisanym przypadku wypłata zaległego świadczenia za lata 2004 - 2010 nastąpiła w 2011 roku, zatem stanowi ona przychód podatnika w tym roku podatkowym. Gdyby przyjąć rozumowanie podatnika, że przychód ten powinien być rozpoznawany za lata podatkowe, za które został w 2011 roku zapłacony, to podatnik powinien go był wówczas zgłosić do opodatkowania i zapłacić w minionych latach stosowny podatek. Przychód ten powstał dopiero w roku 2011, czyli wtedy, kiedy został otrzymany, a zatem nie może być wykazany w zeznaniach podatkowych za lata 2004 - 2010.

Podatnicy są zobowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. W konsekwencji podatnik zobowiązany jest wykazać w zeznaniu podatkowym, składanym za dany rok, wszystkie otrzymane w danym roku przychody (dochody), z wyjątkiem tych, które korzystają ze zwolnienia lub w stosunku do których zaniechano poboru podatku.

Zatem podatnik musi otrzymaną kwotę zaległego świadczenia za lata 2004 - 2010 wykazać w rozliczeniu za 2011 rok, w którym świadczenie to zostało mu wypłacone. W zeznaniu tym podatnik będzie też mógł skorzystać z przysługującej mu za ten rok ulgi prorodzinnej, jeśli spełnia wymagane przesłanki.

Podatnik nie będzie mógł zrobić rozliczenia za każdy rok podatkowy wstecz i skorzystać z przysługujących mu w tamtych latach ulg. Brak jest również podstaw do złożenia przez podatnika korekty zeznań podatkowych PIT-37 za lata 2006 - 2010.

dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 25 października 2011 r. (nr IBPBII/1/415-687/11/BJ).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/074/i02.2012.074.071000700.813.jpg@RY2@

Rafał Sidorowicz, doradca podatkowy, młodszy konsultant w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy

Należność z tytułu zaległego wynagrodzenia staje się przychodem z chwilą jej otrzymania przez podatnika lub postawienia do jego dyspozycji, co znajduje odzwierciedlenie w art. 11 ust. 1 ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. W konsekwencji wskazane należności podlegają opodatkowaniu na takich samych zasadach, jakie obowiązują w momencie dokonywania wypłaty, przy czym bez znaczenia w tym przypadku jest to, czy wypłacana należność obejmuje świadczenie bieżące, czy też zaległe wynagrodzenie. Przychód powinien być wykazany w zeznaniu podatkowym za rok, w którym uzyskano przychody.

Brak zarobków żony nie pozbawi ulgi prorodzinnej

Podatnik rozlicza się wspólnie z niepracującą żoną. Żona ma syna z poprzedniego związku i jest jego jedynym prawnym opiekunem. Do tej pory podatnik i jego żona nie korzystali z ulgi na syna żony, ponieważ podatnik nie jest jego prawnym opiekunem. Czy podatnik może skorzystać z ulgi prorodzinnej na syna żony z poprzedniego związku?

Małżonkowie podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce, między którymi istnieje przez cały rok wspólność majątkowa, pozostający w związku małżeńskim przez cały rok mogą być, na wspólny wniosek wyrażony w zeznaniu podatkowym, opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów, po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków, kwot przysługujących ulg. W tym przypadku podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych ich dochodów. Zasada ta ma także zastosowanie, gdy jeden z małżonków w roku podatkowym nie uzyskał przychodów. Wobec tego podatek określony na imię obojga małżonków należy uznać za wspólny podatek małżonków także w przypadku, gdy jeden z małżonków w roku podatkowym nie uzyskał przychodów.

Podatnik może odliczyć kwotę ulgi na każde małoletnie dziecko, wobec którego w roku podatkowym: wykonywał władzę rodzicielską, pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało, sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.

Zatem prawo do ulgi przysługuje osobom sprawującym władzę rodzicielską nad dziećmi lub też sprawującym nad nimi opiekę na podstawie innych instytucji prawnych (prawny opiekun, rodzina zastępcza). Macocha lub ojczym, jeżeli nie przysposobią dziecka drugiego małżonka, nie mają prawa do skorzystania z ulgi z tytułu wychowywania tego dziecka nawet wtedy, gdy faktycznie się nim zajmują.

Małżonkowie składając wspólne zeznanie, mogą w nim odliczyć ulgę na dziecko z poprzedniego związku żony. Ponieważ jednak ulga prorodzinna przysługuje rodzicom wykonującym władzę rodzicielską oraz podatnikom utrzymującym pełnoletnie dzieci w związku z wykonywaniem ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego, podatnik nie może skorzystać z tej preferencji na dziecko z poprzedniego związku żony. Z ulgi z tytułu wychowywania dziecka skorzystać może wyłącznie żona, nawet gdy nie uzyskuje dochodów. Ustawodawca umożliwił bowiem małżonkom odliczanie przedmiotowej ulgi od ich wspólnego podatku. To oznacza, że w zeznaniu składanym wspólnie przez małżonków może zostać wykazana pełna kwota ulgi z tytułu wychowywania dziecka (z poprzedniego związku żony), jeżeli podatek daje podstawy do pełnego wykorzystania tego odliczenia.

Również w latach 2007 i 2008 prawo do odliczeń od podatku przysługiwało obojgu małżonkom, nawet w przypadku gdy jedno z nich nie uzyskało żadnych przychodów.

dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 11 października 2011 r. (nr IBPBII/1/415-657/11/ASz).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/074/i02.2012.074.071000700.814.jpg@RY2@

Katarzyna Tomalak, doradca podatkowy, menedżer w dziale doradztwa podatkowego Ernst & Young we Wrocławiu

Zgodnie z interpretacją dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach w opisanej sytuacji istnieje możliwość skorzystania z ulgi z tytułu wychowywania dzieci. Stanowisko to jest spójne z podejściem prezentowanym wcześniej przez organy podatkowe w interpretacjach wydawanych m.in. w latach 2008 i 2010.

Nie można jednak zapomnieć o sprawdzeniu, czy zostały spełnione pozostałe warunki uprawniające zarówno do dokonania rozliczenia małżeńskiego (np. pozostawanie w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy), jak i do skorzystania z ulgi prorodzinnej (m.in. rodzic dziecka powinien wykonywać władzę rodzicielską wobec dziecka).

Stanowisko organów podatkowych w tym temacie jest raczej spójne, a więc osoby w analogicznych sytuacjach, które nie rozliczały dotąd ulgi, mogą rozważyć złożenie korekt zeznań za lata ubiegłe. W tej sytuacji należy pamiętać o dotychczasowych zmianach we właściwych przepisach - przykładowo do 2008 roku w przypadku rozwodu rodziców ulgę rozliczyć mógł jedynie rodzic, u którego dziecko zamieszkiwało.

Liniowiec odliczy jedynie składki na ubezpieczenie społeczne

Podatnik w 2011 roku dokonał darowizny pieniężnej na rachunek bankowy dla kościelnej osoby prawnej z przeznaczeniem tej darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą prowadzoną przez tę kościelną osobę. Osoba ta przedstawiła podatnikowi również pokwitowanie odbioru tej darowizny. Czy dokonana darowizna podlega odliczeniu od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jeśli uzyskany w danym roku podatkowym dochód, z którego podatnik dokonał darowizny, uzyskał z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki osobowej (jawnej), a jako osoba fizyczna wybrał opodatkowanie na zasadach liniowego PIT?

Przedsiębiorcy, którzy wybrali opodatkowanie liniowym, 19-proc. PIT, mogą pomniejszyć dochód o składki na ubezpieczenie społeczne. Wysokość składek ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie.

Odliczenie darowizn jest limitowane do wysokości 6 proc. uzyskanego w danym roku podatkowym dochodu. Jednak darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą prowadzoną przez kościelne osoby prawne są w całości wyłączone z podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych (podlegają odliczeniu w pełnej wysokości bez ograniczeń).

Przewidziana możliwość określonego pomniejszenia dochodu do opodatkowania m.in. o darowizny, w tym także na cele charytatywne, nie dotyczy osób, które wybrały opodatkowanie tzw. podatkiem liniowym.

Zatem skoro ustawa z 26 lipca 1991 r. o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361) nie przewiduje możliwości odliczania darowizn przy wybranej przez podatnika formie opodatkowania (podatek liniowy), to przepis stanowiący o wyłączeniu z podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym darowizn przekazywanych na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą nie ma w tym przypadku zastosowania.

dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 9 lutego 2012 r. (nr IPPB1/415-1061/11-2/ES).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/074/i02.2012.074.071000700.815.jpg@RY2@

Ewa Suwińska, doradca podatkowy w KNDP

Decydując się na wybór opodatkowania w formie podatku liniowego, przedsiębiorca równocześnie godzi się na określenie podstawy opodatkowania według reguły ustalonej w art. 30c ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie będzie mógł zatem odliczyć innych wydatków poza składkami na ubezpieczenie społeczne. Oznacza to, że darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą kościoła, nie będąc składką na ubezpieczenie społeczne, nie pomniejszą dochodu opodatkowanego według stawki liniowej.

Z preferencji skorzysta tylko osoba zajmująca się wychowaniem

Syn podatnika mieszka z matką, której sąd powierzył wykonanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem. Podatnikowi przyznano prawo do współdecydowania we wszystkich istotnych sprawach dotyczących dziecka. W 2011 roku syn przebywał także w miejscu zamieszkania podatnika, gdzie ma swój pokój i rzeczy codziennego użytku. Podatnik ponosi pełne koszty związane z utrzymaniem dziecka w czasie, kiedy syn przebywa u niego. Wypłaca też byłej żonie miesięcznie przez cały rok alimenty w wysokości 1,1 tys. zł, przeznaczone na utrzymanie dziecka w czasie, kiedy syn przebywa u byłej żony. Ponadto podatnik zapewnia dziecku całoroczną prywatną opiekę medyczną. Podatnik uważa, że ma prawo do rozliczenia jako rodzic samotnie wychowujący dziecko. Czy rzeczywiście tak jest?

Ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego dla osób samotnie wychowujących dzieci od spełnienia łącznie następujących warunków: posiadania statusu osoby samotnie wychowującej dziecko, wychowywania w roku podatkowym dzieci (dziecka), nieuzyskiwania przez pełnoletnie dzieci (dziecko) dochodów (z wyjątkiem przewidzianych ustawą), wyrażenia wniosku o rozliczenie na preferencyjnych warunkach w rocznym zeznaniu.

Ponadto przepisy ustawy z 26 lipca 1991 r. o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361) nie uzależniają prawa do preferencyjnego opodatkowania dochodów od tego, czy przez cały rok podatnik był osobą samotnie wychowującą dzieci. Wystarczy zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku. Jednak jeżeli w trakcie roku dziecko przebywa u obojga rodziców, to prawo do preferencyjnego rozliczenia przysługuje temu z rodziców, który faktycznie wychowuje dziecko, sprawuje nad nim stałą opiekę, zamieszkując z nim, a nie tylko przyjmując gościnnie czy też przyjmując pod opiekę w ustalonym czasie.

W opisanej sprawie odpowiedź na pytanie, czy podatnik może być opodatkowany jako osoba samotnie wychowująca dziecko, należy wywieść z ustalenia, który z rodziców w rzeczywistości ponosi trud wychowania dziecka. Wychowywanie dziecka nie sprowadza się jedynie do jego utrzymania czy też czasowego przebywania z nim bądź zapewniania dziecku rozlicznych atrakcji, lecz obejmuje ogół czynności zmierzających do należytego ukształtowania człowieka w sferze duchowej i psychicznej oraz zapewnienia mu materialnych podstaw rozwoju. Użycie określenia ,,osoba samotnie wychowująca dzieci" oznacza zatem, że intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do wspólnego rozliczenia dochodów temu z rodziców lub opiekunów prawnych, który faktycznie wychowuje dziecko, a nie zajmuje się jedynie dzieckiem w czasie określonym mu sądownie do dyspozycji.

Rodzicem faktycznie wychowującym syna jest w naszym przypadku matka dziecka. To ona bowiem, z racji przyznania jej przez sąd prawa do wykonywania władzy rodzicielskiej, zajmuje się wychowaniem syna. Podatnik posiada jedynie prawo do współdecydowania we wszystkich sprawach dotyczących dziecka, jednak to nie oznacza, że ponosi codzienny trud jego wychowywania.

dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 5 stycznia 2012 r. (nr IBPBII/1/415-866/11/HK).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/074/i02.2012.074.071000700.816.jpg@RY2@

Ewa Lewicka, ekspert w zespole zarządzania wiedzą firmy Deloitte

Artykuł 6 ust. 4 ustawy o PIT przyznaje możliwość preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego m.in. rodzicowi będącemu rozwodnikiem, który samotnie wychowuje małoletnie dziecko. Ta ulga prorodzinna przysługuje tylko jednemu z nich, inaczej rodzice stanu wolnego byliby uprzywilejowani w stosunku do pozostających w związku małżeńskim. Niesłuszne byłoby przyznawanie ulgi wyłącznie na podstawie określenia w prawomocnym orzeczeniu sądowym, z kim mieszka dziecko. Na proces wychowawczy składa się całokształt zabiegów wpływających na rozwój człowieka, w tym związane z codziennością, jak i zabawą, a ilość poświęconego czasu nie ma przełożenia na wymiar zaangażowania w wychowanie. Ulgę należy przyznać rodzicowi, który faktycznie zaspokaja większość potrzeb dziecka. Kluczowe dla preferencyjnego rozliczenia jest pojęcie wychowywania samotnie, co oznacza bez udziału innych osób, a to może mieć miejsce wtedy, gdy rodzice na zmianę w pojedynkę zajmują się dzieckiem. Bez wpływu na przyznanie uprawnienia do ulgi pozostaje to, który z rodziców ponosi koszty utrzymania dziecka, choćby w całości.

Zakup leków odlicza się w ramach specjalnych limitów

Od 1992 roku podatnik ma orzeczenie o niepełnosprawności. Musi przyjmować insulinę z wykorzystaniem pompy. Wydatki na wypożyczenie pompy insulinowej, na zakup pompy insulinowej oraz zakup osprzętu do miesięcznej eksploatacji pompy insulinowej (sensorów do pomiaru glukozy, drenów do podawania insuliny, leków, tj. preparatów insuliny) nie zostały sfinansowane (dofinansowane) ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zakładowego funduszu aktywności, PFRON, środków NFZ ani zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz nie zostały zwrócone w jakiejkolwiek formie. Czy podatnik może uwzględnić je w swoim zeznaniu podatkowym?

Osoba niepełnosprawna lub na której utrzymaniu znajdują się niepełnosprawni członkowie rodziny może pomniejszyć swój dochód o wydatki rehabilitacyjne. Za wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwianiem wykonywania czynności życiowych uważa się wydatki poniesione na: zakup i naprawę indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi technicznych niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego.

Określenie "indywidualny sprzęt, urządzenia i narzędzia techniczne niezbędne w rehabilitacji" oznacza, że można zaliczyć do nich tylko sprzęt, urządzenia i narzędzia techniczne mające cechy sprzętu, urządzeń czy narzędzi o charakterze szczególnym (niestandardowym), konieczne w rehabilitacji osoby niepełnosprawnej i ułatwiające tej osobie wykonywanie czynności życiowych, których utrudnienie wykonania wynika z niepełnosprawności. Oznacza to, że taki sprzęt musi mieć określone właściwości.

Bezsporne jest w przedmiotowej sprawie to, że używanie pompy insulinowej przez osobę niepełnosprawną w związku z chorobą cukrzycy zdecydowanie ułatwia oraz umożliwia jej wykonywanie czynności życiowych, zatem wydatki poniesione przez podatnika (zlecone przez lekarza specjalistę) na zakup pompy insulinowej oraz osprzętu do miesięcznej eksploatacji pompy insulinowej (sensorów do pomiaru glukozy, drenów do podawania insuliny) można uznać za wydatki na cele rehabilitacyjne.

Trzeba tylko pamiętać, że wydatki na leki odlicza się w wysokości stanowiącej różnicę między faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiącu a 100 zł, jeśli lekarz specjalista stwierdzi, że osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki (stale lub czasowo).

Wydatki związane z zakupem podlegają odliczeniu od dochodu, o ile zakupione specyfiki spełniają cechy leku, tzn. mieszczą się w urzędowym wykazie produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i lekarz specjalista stwierdził, że są one konieczne do stosowania przez okres stały lub czasowy.

W związku z tym jeżeli podatnik poniósł wydatki na zakup leków, tj. preparatów insuliny, co do których lekarz specjalista stwierdził, że powinien je stosować (stale lub czasowo), to podatnik ma prawo odliczyć wydatki poniesione na ten cel w wysokości stanowiącej różnicę między faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiącu a 100 zł. Wysokość wydatków na zakup leków ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie. Dokument ten powinien zawierać dane personalne osoby ponoszącej wydatek na ten cel. Dokumentem takim może być dowód, z którego wynikać będzie, kto, kiedy i jakiego rodzaju wydatek poniósł. Dowodem tym nie musi być koniecznie faktura VAT.

Zatem podatnik może odliczyć wydatki poniesione na zakup leków, jeśli posiada dokumenty potwierdzające wydatki z tego tytułu.

dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 11 października 2011 r. (nr IPPB4/415-568/11-6/JK2).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/074/i02.2012.074.071000700.817.jpg@RY2@

Joanna Biedka, konsultant podatkowy w FL Tax

Omawiana interpretacja jest zgodna z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i z dotychczasowymi orzeczeniami sądów administracyjnych oraz interpretacjami organów podatkowych.

Prawidłowe jest stanowisko zajęte przez organ podatkowy, zgodnie z którym wydatki poniesione na zakup pompy insulinowej oraz zakup leków, w tym także insuliny, podlegają odliczeniu od dochodu w ramach ulgi rehabilitacyjnej. Poniesione przez podatnika wydatki podlegają zakwalifikowaniu do wydatków na cele rehabilitacyjne.

Nie należy zapominać o warunkach, jakie musi spełnić sprzęt rehabilitacyjny - osoba niepełnosprawna musi ponieść osobisty wydatek na jego zakup, a ponadto powinien zaistnieć ścisły związek między rodzajem nabytego sprzętu a rodzajem niepełnosprawności oraz konieczność wykorzystywania go w rehabilitacji.

W praktyce najwięcej wątpliwości budzi wśród podatników kwestia udokumentowania poniesionych wydatków na cele rehabilitacyjne, przepisy ustawy o PIT wspominają bowiem jedynie ogólnie o dokumentach stwierdzających ich poniesienie. Przyjmuje się, że do celów dowodowych służyć może faktura, rachunek, potwierdzenie przelewu bankowego, a także potwierdzenie wpłaty. Istotne jest, aby na dokumencie znalazły się dane potwierdzające, kto, w jakim terminie i jakiego rodzaju wydatek poniósł.

Tylko wydatki na rehabilitację pomniejszą dochód

Żona podatnika jest jego opiekunem prawnym. Podatnik, w którego imieniu występuje żona, zachorował w wieku 54 lat na alzheimera. Obecnie przebywa w domu opieki społecznej. Podatnik pobiera rentę z ZUS. Żona jako jego opiekun prawny sporządza roczne sprawozdania dla sądu rodzinnego ze sposobu wykorzystania otrzymanych przez podatnika pieniędzy. Czy koszt utrzymania w domu pomocy społecznej można odliczyć w zeznaniu rocznym?

Podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu kwot wydatków na cele rehabilitacyjne oraz wydatków związanych z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych, poniesionych w roku podatkowym przez podatnika będącego osobą niepełnosprawną lub podatnika, na którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne.

Odliczeniu od podstawy opodatkowania podlegają jedynie wydatki wymienione w ustawie z 26 lipca 1991 r. o PIT (t.j. Dz.U. z 3 kwietnia 2012 r., poz. 361). Za wydatki rehabilitacyjne ustawodawca uznał m.in. kwoty poniesione na odpłatność za pobyt na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, za pobyt w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne.

Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Opłatę za pobyt w domu, nie więcej jednak niż 70 proc. swojego dochodu, ponosi mieszkaniec domu, a małżonek lub zstępni przed wstępnymi. Zatem dom pomocy społecznej zajmuje się zapewnieniem całodobowej opieki, zaspokajaniem potrzeb w zakresie zamieszkania, wyżywienia, niezbędnych usług medycznych. Działania te mają zapewnić opiekę w stopniu umożliwiającym godne życie osobom tam przebywającym. Działania te nie służą leczeniu, rehabilitacji, przywracaniu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przygotowaniu do samoopieki i samopielęgnacji w warunkach domowych jak w przypadku zakładu rehabilitacji leczniczej czy zakładu pielęgnacyjno-opiekuńczego bądź zakładu opiekuńczo-leczniczego.

Wśród wydatków, których poniesienie uprawnia podatnika - legitymującego się dokumentem poświadczającym niepełnosprawność oraz spełniającego inne warunki z art. 26 ustawy o PIT - do korzystania z ulgi rehabilitacyjnej, ustawodawca nie wymienił wydatków ponoszonych tytułem pobytu w domu pomocy społecznej, który nie jest zakładem: lecznictwa uzdrowiskowego, rehabilitacji leczniczej, opiekuńczo-leczniczym czy pielęgnacyjno-opiekuńczym.

Wobec tego podatnik nie może odliczyć w ramach ulgi rehabilitacyjnej wydatków poniesionych w 2011 roku związku ze swoim pobytem w domu pomocy społecznej.

dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 6 grudnia 2011 r. (nr IBPBII/1/415-795/11/MCZ).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/074/i02.2012.074.071000700.818.jpg@RY2@

Tomasz Piekielnik, doradca podatkowy, partner w spółce doradztwa podatkowego Piekielnik i Partnerzy

Konkluzje wynikające z przedstawionej interpretacji są prawidłowe. Podatnik nie może uwzględniać, w ramach ulgi rehabilitacyjnej, wydatków związanych z umieszczeniem niepełnosprawnej osoby w domu pomocy społecznej. Najistotniejszą kwestią jest dokonanie precyzyjnej wykładni pojęć zawartych w art. 26 ust. 7a pkt 6 ustawy o PIT. Jak słusznie zauważył organ, w tym zakresie należy posiłkować się ustawą o działalności leczniczej. Na podstawie przeprowadzonej analizy prawidłowo ustalono, że domy pomocy społecznej nie służą leczeniu ani rehabilitacji.

Regulacje te są niezrozumiałe, biorąc pod uwagę przepisy konstytucji, które zobowiązują władze publiczne do otoczenia osób niepełnosprawnych opieką i szczególną troską. Rzecznik praw obywatelskich zwrócił się zatem do ministra finansów o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w celu poszerzenia katalogu wydatków uprawniających do ulgi rehabilitacyjnej o wydatki ponoszone w związku z pobytem w domu pomocy społecznej osoby niepełnosprawnej.

Osiągnięcie pełnoletności nie pozbawia prawa do ulgi

Podatniczka ma na utrzymaniu córkę w wieku 36 lat, która mieszka z rodzicami od urodzenia. Jest niepełnosprawna. Córka ma orzeczoną niepełnosprawność, otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny, w 2011 roku pracowała na umowie-zleceniu, z czego uzyskała dochody opodatkowane PIT według skali. Czy matka skorzysta z ulgi prorodzinnej na niepełnosprawną dorosłą córkę?

Ustawodawca rozszerzył zakres podmiotowy ulgi na podatników utrzymujących pełnoletnie dzieci, w związku z wykonywaniem przez tych podatników obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej.

Uprawnienie do ulgi związane jest zatem z utrzymywaniem pełnoletnich dzieci:

- bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną;

- do ukończenia 25. roku życia uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w innym niż Polska państwie, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ustawy z 26 lipca 1991 r. o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361) (skala PIT) lub art. 30b tej ustawy (m.in. dla kapitałów pieniężnych) w łącznej wysokości przekraczającej 3089 zł, z wyjątkiem renty rodzinnej

- pod warunkiem jednak, że dzieci te pozostawały na utrzymaniu podatników w związku z wykonywaniem przez nich ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej.

Osoby, które zgodnie z ustawą z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.) wykonują obowiązek alimentacyjny względem dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z zapewnieniem stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałym współudziałem na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, uprawnione są do skorzystania z ulgi z tytułu wychowywania dzieci.

Podatniczce - jako rodzicowi - przysługuje ulga z tytułu wychowywania niepełnosprawnego dziecka (bez względu na wiek tego dziecka), pod warunkiem że spełnione zostaną wszystkie przesłanki określone w art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 23 stycznia 2012 r. (nr IPTPB2/415-726/11-2/AK).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/074/i02.2012.074.071000700.819.jpg@RY2@

Wojciech Piotrowski, doradca podatkowy w KPMG

Warunkiem skorzystania z ulgi prorodzinnej w stosunku do dzieci pełnoletnich jest wykonywanie przez rodziców ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego. Należy podkreślić, że - w przeciwieństwie do dzieci do 25. roku życia uczących się w szkołach - w odniesieniu do dzieci pobierających zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną przepisy nie ustanawiają limitu zarobków dziecka, którego przekroczenie skutkowałoby pozbawieniem rodziców prawa do ulgi prorodzinnej. Zatem dopóki dziecko pobierające zasiłek pielęgnacyjny lub rentę socjalną, nawet jeżeli osiąga własne dochody, nie jest zdolne do samodzielnego utrzymania, dopóty można uznać, że rodzic wykonuje wobec niego obowiązki alimentacyjne, co daje temu rodzicowi prawo do skorzystania z ulgi podatkowej.

Należność nieprzekazana do ZUS nie obniży rocznego podatku

1 października 2004 r. podatnik zawarł z prezesem zarządu kontrakt menedżerski, który obowiązywał do końca 2010 r. Z tytułu tej umowy prezes pobierał wynagrodzenie, od którego jako płatnik obliczył i pobrał PIT w wysokości wykazanej w złożonych deklaracjach PIT-4 i PIT- 4R. W latach 2004 - 2010 od uzyskanego dochodu pracodawca nie obliczył i nie pobrał składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne. W 2011 roku w firmie przeprowadzona została kontrola ZUS, która ujawniła nieprawidłowości. Płatnik skorygował deklaracje do ZUS za lata 2004 - 2010 i 7 października 2011 r. zapłacił zaległe składki. Czy zaległe składki będą mogły być odliczone w zeznaniu za 2011 rok?

W myśl art. 27b ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o PIT (t.j. Dz.U. z 3 kwietnia 2012 r., poz. 361) podatek w pierwszej kolejności ulega obniżeniu o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne opłaconej w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika i pobranej w roku podatkowym przez płatnika.

W odniesieniu do deklaracji PIT-4 za lata 2004 - 2010 sporządzone przez płatnika deklaracje na zaliczkę miesięczną oraz sporządzone przez płatnika imienne informacje o uzyskanych dochodach oraz pobranych zaliczkach na formularzu PIT-11 powinny zawierać prawidłowe kwoty pobranych i podlegających odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne, a także pobranych w ciągu roku podatkowego zaliczek na podatek.

Płatnik ma obowiązek w PIT-11 za te okresy wykazać zaistniały w trakcie roku stan faktyczny i nie powinien składać korekt deklaracji PIT-4 za okres od 2004 do 2010 r. Odliczeniu w danym roku podlegają składki faktycznie zapłacone w roku podatkowym, bez względu na okres, którego dotyczą, a zatem podatnik może odliczyć od podatku składki zaległe za lata 2004 - 2010, jeżeli zostały one zapłacone w 2011 roku.

Podatnik może odliczyć od podatku w 2011 roku składki dotyczące lat 2004 - 2010, które zapłacił w 2011 roku, w takiej samej wysokości, w jakiej mógłby je odliczyć od podatku w latach 2004 - 2010.

Kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne nie może przekroczyć 7,75 proc. podstawy wymiaru tej składki. Jeżeli składki te zostały w 2011 roku pobrane przez płatnika, to będzie możliwe ich odliczenie w 2011 roku i wykazanie kwoty pobranej składki.

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 24 lutego 2012 r. (nr IPTPB1/415-328/11-2/ASZ).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/074/i02.2012.074.071000700.820.jpg@RY2@

Tomasz Kotoliński, prawnik w Kancelarii Prawnej Piszcz, Norek i Wspólnicy Spółka Komandytowa

Organ podatkowy słusznie uznał stanowisko podatnika za prawidłowe. Odliczeniu od podatku podlegają bowiem tylko składki faktycznie zapłacone albo faktycznie pobrane przez płatnika w tym roku podatkowym. Tak więc jeżeli podatnik opłaci w danym roku zaległe składki za lata ubiegłe, to będą one wtedy podlegać odliczeniu. Jeśli płatnik składek potrącił z dochodu podatnika składki, lecz nie przekazał ich do funduszu, to podatnik może je odliczyć od podatku, ponieważ zostały one faktycznie potrącone przez płatnika. Podatnicy muszą pamiętać, że od nieopłaconych w terminie składek pobiera się odsetki za zwłokę na zasadach i w wysokości określonych dla zaległości podatkowych, które nie podlegają odliczeniu.