Przeniesienie akcji w celu umorzenia jest neutralne

Podatnik będący osobą fizyczną jest akcjonariuszem w spółce komandytowo-akcyjnej (dalej: SKA). Statut spółki przewiduje możliwość dobrowolnego umorzenia akcji za zgodą akcjonariusza w drodze jej nabycia przez spółkę. W taki właśnie sposób akcjonariusz przeniesie własność posiadanych przez siebie akcji na spółkę, nie uzyskując wynagrodzenia za akcje, które następnie zostaną umorzone.

Podatnik zastanawia się, czy zbycie przez niego bez wynagrodzenia akcji w SKA w celu ich umorzenia będzie czynnością neutralną podatkowo?

Zgodnie z art. 359 par. 1 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.; dalej: k.s.h.) akcje mogą być umorzone, gdy statut spółki tak stanowi. Dokonać tego można w dwojaki sposób: za zgodą akcjonariusza w drodze ich nabycia przez spółkę (umorzenie dobrowolne) lub bez zgody akcjonariusza (umorzenie przymusowe). Przesłanki i tryb umorzenia przymusowego określa statut.

Jak wskazuje art. 359 par. 2 k.s.h., dla umorzenia akcji wymagana jest uchwała walnego zgromadzenia. Powinna ona określać w szczególności podstawę prawną umorzenia, wysokość wynagrodzenia przysługującego akcjonariuszowi akcji umorzonych bądź uzasadnienie umorzenia akcji bez wynagrodzenia, a także sposób obniżenia kapitału zakładowego.

Umorzenie przymusowe akcji zawsze odbywa się za wynagrodzeniem. Z kolei umorzenie dobrowolne może odbyć się zarówno za wynagrodzeniem, jak i bez. W analizowanym przypadku mamy do czynienia z umorzeniem akcji bez wynagrodzenia. Dla podatnika, który jest osobą fizyczną, oznacza to, że przeniesie on własność akcji na spółkę, nie uzyskując wynagrodzenia za akcje, które następnie zostaną umorzone.

W celu ustalenia, czy umorzenie akcji bez wynagrodzenia będzie czynnością neutralną podatkowo, należy odnieść się do przepisów ustawy o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.). I tak, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 wspomnianej ustawy źródłami przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych. Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, przychody z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz z odpłatnego zbycia papierów wartościowych. Zbycie bez wynagrodzenia akcji przysługujących akcjonariuszowi w celu ich umorzenia przez SKA nie będzie odpłatnym zbyciem udziałów w spółce mającej osobowość prawną ani odpłatnym zbyciem papierów wartościowych, gdyż będzie ono miało charakter nieodpłatny. Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o PIT powstanie przychodu z tego tytułu wymaga zbycia odpłatnego (za wynagrodzeniem).

Należy ponadto zauważyć, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. W przypadku umorzenia akcji bez wynagrodzenia nie powstanie przychód z tego tytułu, ponieważ podatnik nie otrzyma pieniędzy ani innych świadczeń określonych w tym przepisie.

Jak z tego wynika, po stronie akcjonariusza spółki nie powstanie przychód należny ani też nie otrzyma on w związku z umorzeniem akcji żadnego innego świadczenia od spółki. W związku z tym nie powstanie u niego przychód w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu umorzenia bez wynagrodzenia akcji spółki komandytowo-akcyjnej.

z 13 grudnia 2013 r., nr ILPB2/415-874/13-2/TR

Oprac. Ewa Ciechanowska