Od kiedy stosować kwotę zmniejszającą podatek

ODPOWIEDŹ

Jeśli pracownik złoży oświadczenie PIT-2 przed pierwszą wypłatą, tj. w grudniu 2016 r., to już nie będzie musiał składać nowego oświadczenia w 2017 r. Natomiast jeśli teraz tego nie zrobi, to przy obliczaniu zaliczki podatkowej za grudzień kwota zmniejszająca nie będzie uwzględniona. Aby można ją było stosować w 2017 r., pracownik powinien złożyć PIT-2 przed pierwszą wypłatą wynagrodzenia w nowym roku podatkowym, czyli w styczniu 2017 r. (przed wypłatą za styczeń).

Pracodawca płatnikiem zaliczek

Zakłady pracy są zobowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych, a także zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy. Podstawą opodatkowania u pracowników jest dochód rozumiany jako nadwyżka łącznego przychodu uzyskanego u danego pracodawcy w miesiącu nad kosztami jego uzyskania określonymi ustawowo w sposób zryczałtowany. Dochód ulega pomniejszeniu także o potrącone przez płatnika w tym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne. Do dochodu stosuje się odpowiednią stopę procentową podatku z tabeli skali podatkowej (18 lub 32 proc.). Zaliczkę obliczoną w ten sposób zmniejsza się o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale obowiązującej skali podatkowej, jeżeli pracownik przed pierwszą wypłatą wynagrodzenia w roku podatkowym złożył zakładowi pracy oświadczenie według ustalonego wzoru, w którym stwierdza, że:

1) nie otrzymuje emerytury lub renty za pośrednictwem płatnika,

2) nie osiąga dochodów z tytułu członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną,

3) nie osiąga dochodów, od których jest zobowiązany opłacać zaliczki na podstawie art. 44 ust. 3 ustawy o PIT,

4) nie otrzymuje świadczeń pieniężnych wypłacanych z Funduszu Pracy lub z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,

5) ten zakład pracy jest właściwy do stosowania tego zmniejszenia.

Te warunki muszą być spełnione łącznie, aby płatnik mógł obliczać zaliczki z uwzględnieniem obniżenia. Oświadczenie na formularzu PIT-2 wystarczy złożyć raz i nie ma potrzeby odnawiania go co roku. Dopiero gdy stan faktyczny z niego wynikający ulegnie zmianie (np. pracownik rozpocznie działalność gospodarczą opodatkowaną według skali podatkowej), podatnik zawiadamia o tym swojego płatnika, a ten zaprzestaje stosowania kwoty zmniejszającej podatek od najbliższego miesiąca. Jeśli podatnik tego nie zrobi i kwota ulgi będzie stosowana wielokrotnie w jednym miesiącu (np. przez kilku płatników), w rocznym rozliczeniu podatku powstanie jego niedopłata i konieczność uregulowania przez podatnika zaniżonego zobowiązania wobec urzędu skarbowego.

Warunkiem koniecznym do zastosowania zmniejszenia przez zakład pracy zaliczki o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek jest złożenie przez pracownika przed pierwszą wypłatą wynagrodzenia w roku podatkowym, oświadczenia według ustalonego wzoru (PIT-2). Ustawodawca warunkuje zatem postępowanie płatnika od posiadania tego oświadczenia, zanim dokona w roku podatkowym jakiejkolwiek wypłaty na rzecz pracownika. Brak PIT-2 lub złożenie go z opóźnieniem oznacza dla pracodawcy niemożność stosowania miesięcznej ulgi przy obliczaniu zaliczek aż do końca tego roku podatkowego.

W sytuacji opisanej w pytaniu na wstępie dojdzie u pracownika do dwóch wypłat wynagrodzeń w jednym miesiącu, dokonanych przez dwóch różnych płatników. Poprzedni płatnik, u którego stosunek pracy uległ rozwiązaniu na początku grudnia, musiał jeszcze uwzględnić kwotę wolną przy obliczeniu ostatniej zaliczki na podatek. Pracownik nie miał bowiem podstaw, by odwołać złożony u niego wcześniej PIT-2. Z kolei warunkiem koniecznym do stosowania kwoty zmniejszającej przez nowego płatnika jest złożenie mu PIT-2 przed pierwszą u niego wypłatą w roku podatkowym. Przy obliczaniu tej zaliczki ma prawo do obniżenia o 46,33 zł. Jeśli na skutek podwójnego zastosowania kwoty wolnej podatnik będzie miał niedopłatę podatku, to wyrówna ją w zeznaniu rocznym, po zakończeniu roku podatkowego.

Reasumując, kwotę zmniejszającą podatek stosuje się w miesiącu tylko jednokrotnie, bez względu na liczbę płatników, ale w niektórych sytuacjach, np. takich jak opisana, może dojść do podwójnego odliczenia.

Od 1 stycznia uwaga na dochód

Od 1 stycznia 2017 r. wysokość rocznej kwoty zmniejszającej podatek będzie zróżnicowana w zależności od poziomu dochodu. W trakcie roku z kolei miesięczna kwota zmniejszająca będzie stosowana tak jak dotychczas lub wcale. Jeżeli dochód pracownika uzyskany u danego płatnika w trakcie roku przekroczy kwotę 85 528 zł, płatnik będzie musiał obliczać zaliczki na podatek bez kwoty zmniejszającej, nawet jeśli posiada PIT-2 od pracownika. Natomiast dopóki dochód ten nie zostanie osiągnięty, zaliczki będą obliczane na dotychczasowych zasadach, chyba że pracownik złoży oświadczenie, w którym zadeklaruje, iż jego dochód roczny przekroczy 85 528 zł. Wtedy płatnik zaprzestanie stosowania miesięcznej kwoty zmniejszającej.

Od 2017 r. kwota zmniejszająca podatek odliczana w rocznym obliczeniu podatku (PIT-40) lub zeznaniu rocznym wyniesie :

w1188 zł - przy podstawie obliczenia podatku nieprzekraczającej kwoty 6600 zł,

w1188 zł pomniejszone o kwotę obliczoną według wzoru: 631 zł 98 gr x (podstawa obliczenia podatku - 6600 zł) : 4400 zł - przy podstawie obliczenia podatku wyższej od 6600 zł i nieprzekraczającej kwoty 11 000 zł,

w556 zł 02 gr - przy podstawie obliczenia podatku wyższej od 11 000 zł i nieprzekraczającej kwoty 85 528 zł,

w556 zł 02 gr pomniejszone o kwotę obliczoną według wzoru: 556 zł 02 gr x (podstawa obliczenia podatku - 85 528 zł) : 41 472 zł - przy podstawie obliczenia podatku wyższej od 85 528 zł i nieprzekraczającej kwoty 127 000 zł.

PRZYKŁAD 1

Podwójne zatrudnienie

Załóżmy, że pracownik spółki z o.o. w lutym 2017 r. złoży pismo z prośbą o stosowanie od marca zmniejszenia zaliczek na podatek o 46,33 zł miesięcznie. Do pisma dołącza PIT-2, wskazując w nim tę spółkę jako płatnika właściwego do stosowania tego zmniejszenia od marca. W nowym roku spółka wypłaci już pracownikowi wynagrodzenie, pobierając zaliczkę z pominięciem kwoty zmniejszenia, gdyż pracownik jest równocześnie zatrudniony w innym zakładzie pracy, w którym złożył PIT-2. Tam zatrudnienie potrwa do końca lutego 2017 r. i za ten ostatni miesiąc ów płatnik zastosuje jeszcze kwotę ulgi. W związku z tym pracownik od 1 marca będzie zatrudniony tylko w jednej firmie. Druk PIT-2 nie będzie jednak ważny i nie da spółce z o.o. upoważnienia do stosowania ulgi w 2017 r. Dopiero w styczniu 2018 r., gdy zatrudnienie w tej spółce nadal będzie trwało, pracownik będzie mógł złożyć oświadczenie, zanim spółka wypłaci pierwszą w tym roku pensję.

PRZYKŁAD 2

Nowe zasady w nowym roku

Pracownik zarabia 11 000 zł miesięcznie. W październiku 2017 r. jego dochód z pracy przekroczy 85 528 zł. Do września włącznie pracodawca stosuje zmniejszenie zaliczki (46,33 zł), a od października będzie musiał zaprzestać odliczania tej kwoty.

Przychód	11 000 zł	11 000 zł	11 000 zł	11 000 zł
Składki na ubezpieczenia społeczne	1508,10 zł	11 000 zł x 13,71 proc.	1508,10 zł	11 000 zł x 13,71 proc.
Składka na ubezpieczenie zdrowotne - do zapłaty do ZUS - odliczana od podatku	854,27 zł 735,62 zł	- podstawa wymiaru - 9491,90 zł [11 000 zł - 1508,10 zł (składki społeczne)] 9491,90 zł x 9 proc. = 854,27 zł 9491,90 zł x 7,75 proc. = 735,62 zł	854,27 zł 735,62 zł	- podstawa wymiaru - 9491,90 zł [11 000 zł - 1508,10 zł (składki społeczne)] 9491,90 zł x 9 proc. = 854,27 zł 9491,90 zł x 7,75 proc. = 735,62 zł
Zaliczka na podatek dochodowy	907 zł	Przychód - 11 000 zł - podstawa opodatkowania po zaokrągleniu - 9381 zł [11.000 zł (przychód) - 111,25 zł (koszt uzyskania przychodu) - 1508,10 zł (składki ZUS)] - zaliczka do US - 907 zł (9381 zł x 18 proc.) - 46,33 zł (kwota zmniejszająca podatek) = 1642,25 zł (zaliczka na podatek) - 735,62 zł (składka zdrowotna) = 906,63 zł	953 zł	Przychód - 11 000 zł - podstawa opodatkowania po zaokrągleniu - 9381 zł [11 000 zł (przychód) - 111,25 zł (koszt uzyskania przychodu) - 1508,10 zł (składki ZUS)] - zaliczka do US - 953 zł 9381 zł x 18 proc. = 1688,58 zł (zaliczka na podatek) - 735,62 zł (składka zdrowotna) = 952,96 zł
Kwota do wypłaty	7730,63 zł	11 000 zł - (1508,10 zł + 854,27 zł + 907 zł)	7684,63 zł	11 000 zł - (1508,10 zł + 854,27 zł + 953 zł)

@RY1@i02/2016/251/i02.2016.251.217000700.801.jpg@RY2@

Izabela Nowacka

ekspert od wynagrodzeń

Podstawa prawna

Art. 31, art. 32 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2032).

Art. 1 pkt 2 i 3 ustawy z 29 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od oso´b fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od oso´b prawnych oraz ustawy o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niekto´rych innych ustaw (Dz.U. poz. 1926).