PIT się należy, bo praca może być przedmiotem prawnie skutecznej umowy

Podatek dochodowy od osób fizycznych jest daniną o charakterze terytorialnym, tj. opodatkowane są nim te dochody/przychody, które alokowane są w Polsce - ale przy jednoczesnym zastosowaniu metod eliminacji podwójnego opodatkowania wynikających z umów międzynarodowych.

Zgodnie z polskimi przepisami podatkowymi osoby fizyczne niebędące polskimi rezydentami podatkowymi, tj. jeżeli nie mają na terytorium Polski miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na tym terytorium (ograniczony obowiązek podatkowy).

Podkreślić przy tym trzeba, że za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się w szczególności dochody (przychody) z:

1) pracy wykonywanej na terytorium RP na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia,

2) działalności wykonywanej osobiście na terytorium RP bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia,

3) działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium RP,

4) położonej na terytorium RP nieruchomości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości.

Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że jeżeli osoba fizyczna świadczy pracę, wykonując ją faktycznie na terytorium Polski, to nawet jeżeli nie jest rezydentem podatkowym Rzeczypospolitej, to, co do zasady, powinna rozliczyć się z polskim fiskusem. Dopiero gdyby osoba taka przedstawiła certyfikat rezydencji innego państwa, obciążenie podatkowe mogłoby być zredukowane (również do zera w wyniku zwolnienia od daniny) zgodnie z postanowieniami umowy o unikaniu opodatkowania.

Takie są zasady ogólne, powstaje jednak pytanie, czy znajdą one zastosowanie w sytuacji, gdy obcokrajowiec przebywa w Polsce nielegalnie, lub wtedy, gdy wprawdzie jego pobyt jest zgodny z prawem, ale zatrudnienie już nie. Co jeżeli cudzoziemiec nie jest uprawniony do wykonywania w naszym kraju pracy lub też świadcząc ją, ma wprawdzie zezwolenie, ale nie jest ono wystarczające w tej konkretnej sytuacji? Czy w takim przypadku polskiemu fiskusowi należny jest PIT?

Szczególne wątpliwości może budzić to, że przecież ustawa o PIT nie ma zastosowania do przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Jednak to, że prawodawca poczynił takie zastrzeżenie, a jednocześnie obcokrajowiec jest zatrudniony nielegalnie, a nawet może przebywa w Polsce bezprawnie, nie uchroni go - czy raczej pracodawcy - przed obowiązkiem rozliczenia się z fiskusem. Nie ma bowiem tutaj mowy o czynności, która nie może być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, a jedynie o naruszeniu prawa. Przecież zatrudnianie pracowników samo w sobie może być przedmiotem umowy. Wprowadzając powyższe wyłączenie, prawodawca nie wskazuje na działanie nielegalne, a jedynie na takie, które z natury swojej lub ze względu na obowiązujące przepisy, generalnie, nie może być przedmiotem kontraktu.

Wobec tego, jeżeli obcokrajowiec świadczy fizycznie pracę w Polsce, to nawet jeżeli jest ona wykonywana z naruszeniem prawa, uzyskany przez niego dochód musi być opodatkowany. Uważam też, że w takiej sytuacji osoba taka nie może korzystać z "ochrony" umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, a to oznacza, że "nielegalny pracodawca" jest zobligowany do poboru zaliczek. Jeżeli dający pracę nie dopełni obowiązków płatniczych (co w takiej sytuacji jest raczej typowe), poniesie odpowiedzialność nie tylko za uchybienie zasadom zatrudniania obcokrajowców, ale również za niedopełnienie obowiązków płatnika wynikających z ustawy o PIT. To oznacza nie tylko odpowiedzialność podatkową (płatniczą), ale również karnoskarbową. ©?

@RY1@i02/2016/136/i02.2016.136.18300110d.801.jpg@RY2@

Radosław Kowalski

doradca podatkowy