Prawo do korzystania z gruntu ujmuje się w aktywach

Spółki mogą korzystać z gruntów będących własnością Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego (czyli gmin, powiatów bądź województw) i ich związków na prawach wieczystego użytkowania.

Zgodnie art. 236 kodeksu cywilnego użytkowanie wieczyste ustanawia się na rzecz osoby fizycznej lub prawnej na 99 lat. W wyjątkowych sytuacjach, gdy cel gospodarczy użytkowania wieczyste nie wymaga oddania gruntu na tak długi okres, dopuszczalne jest oddanie gruntu na okres krótszy, jednak nie krócej niż na lat 40.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy o rachunkowości prawo wieczystego użytkowania gruntu zalicza się w księgach rachunkowych do środków trwałych. Jego wartość początkową stanowi cena nabycia. Według art. 28 ust. 2 i 8 ustawy o rachunkowości jest to cena zakupu, obejmująca kwotę należną sprzedającemu, bez podlegającego odliczeniu VAT i podatku akcyzowego) powiększona o koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem środka trwałego do stanu zdatnego do używania - poniesione do dnia przyjęcia go do używania, a pomniejszona o rabaty, opusty, inne podobne zmniejszenia i odzyski. W odniesieniu do prawa wieczystego użytkowania gruntu jego wartość początkową, którą stanowi najczęściej pierwsza jednorazowa wpłata, która nie jest zwykłą opłatą roczną. Dodatkowe koszty powiększające tę wartość to np. opłaty notarialne i sądowe towarzyszące temu zakupowi. Zaksięgowany środek trwały podlega amortyzacji. Należy jednak pamiętać, że takie postępowanie jest właściwe tylko dla celów rachunkowych. [przykład 1, 2]

Grunty, które są w użytkowaniu wieczystym spółki, nie stanowią jej majątku. Ujmuje się je więc w ewidencji pozabilansowej na koncie - Grunty użytkowane wieczyście.

Analogicznie będzie wyglądać ewidencja księgowa w przypadku, gdy prawo wieczystego użytkowania gruntu było zakupione na rynku wtórnym.

Wato w tym przypadku dodać, że stawka VAT przy odsprzedaży prawa wieczystego użytkowania może być różna i zależy od tego, jak opodatkowane są budynki na nim postawione. Wyjaśnia to chociażby dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji indywidualnej z 26 września 2013 r. (nr IPTPP2/443-482/13-6/KW). Organ tłumaczy w niej, że co do zasady, grunt będący przedmiotem sprzedaży (w tym zbycie użytkowania wieczystego) podlega opodatkowaniu według takiej stawki podatku od towarów i usług, jaką opodatkowane są budynki na nim posadowione. Oznacza to, że np. w sytuacji gdy budynki, budowle lub ich części korzystają ze zwolnienia z VAT, również sprzedaż gruntu (w tym zbycie prawa użytkowania wieczystego gruntu) korzysta ze zwolnienia od podatku.

PRZYKŁAD 1

Użytkowanie wieczyste

Spółka nabyła od urzędu gminy prawo do wieczystego użytkowania w wartości brutto 73 800 zł. Koszty sporządzenia aktu notarialnego wyniosły brutto 1952 zł. Z kolei koszty opłaty sądowej za wpis w księdze wieczystej: 200 zł.

@RY1@i02/2013/209/i02.2013.209.00800040h.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematów:

1. Otrzymanie faktury za prawo wieczystego użytkowania - 73 800 zł

a) wartość netto - 60 000 zł

b) wartość VAT naliczonego - 13 800 zł

2. Otrzymanie faktury za sporządzenie aktu notarialnego - 1968 zł

a) wartość netto - 1600 zł

b) wartość VAT naliczonego - 368 zł

3. Koszty opłaty sądowej za wpis w księdze wieczystej - 200 zł.

4. Wprowadzenie środka trwałego do użytkowania - 61 400 zł

PRZYKŁAD 2

Opłata

Opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego wynosi 8784 zł. Spółka uiściła należność do 31 marca.

@RY1@i02/2013/209/i02.2013.209.00800040h.102.gif@RY2@

Objaśnienia do schematów:

1. Otrzymanie faktury za prawo wieczystego użytkowania - 8856 zł

a) wartość netto - 7200 zł

b) wartość VAT naliczonego - 1656 zł

2. Uiszczenie opłaty - 8856 zł

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 z późn. zm.). Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).