Jak ustalić początek naliczania amortyzacji

Składniki majątkowe zaliczone do środków trwałych, określone w art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy o rachunkowości, oraz wartości niematerialnych i prawnych zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 14 tej ustawy należy wprowadzić do ewidencji środków trwałych w miesiącu przyjęcia ich do używania w wartości początkowej równej cenie nabycia. Aby składnik aktywów rzeczowych mógł być uznany za środek trwały, musi być kompletny i zdatny do użytkowania. Powinien przez okres dłuższy niż rok być wykorzystywany w działalności tego podmiotu. Pracownicy jednostki powinni ocenić, czy te kryteria są wypełnione, i jeśli tak, to powinno nastąpić przyjęcie aktywów do ewidencji środków trwałych. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o rachunkowości rozpoczęcie amortyzacji w księgach rachunkowych powinno nastąpić nie wcześniej niż w momencie przyjęcia takiego środka do użytkowania. W praktyce przyjmuje się rozwiązanie wynikające z prawa podatkowego, czyli rozpoczyna się amortyzację od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środki trwałe przyjęto do użytkowania. W rozpatrywanej sytuacji skoro środki te były już zdatne do wykorzystywania na potrzeby jednostki, nie wymagały dodatkowych nakładów, to rozpoczęcie naliczania odpisów umorzeniowych powinno nastąpić we wrześniu lub od października 2014 r.

Należy zwrócić uwagę na podatkowy aspekt tego zdarzenia. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 15 lutego 1992 r. o CIT (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 851 ze zm.) wydatki na nabycie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nie są kosztem uzyskania przychodów. Mogą natomiast być odniesione w koszty podatkowe przez odpisy amortyzacyjne. Artykuł 15 ust. 6 ww. ustawy stanowi, że kosztem uzyskania przychodów są odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (odpisy amortyzacyjne) dokonywane wyłącznie zgodnie z art. 16a-16m, z uwzględnieniem art. 16. W myśl art. 16h ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od wartości początkowej środków trwałych, począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten środek lub wartość wprowadzono do ewidencji, do końca tego miesiąca, w którym następuje zrównanie sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową lub w którym postawiono je w stan likwidacji, zbyto lub stwierdzono ich niedobór.

Jednak w omawianej sytuacji środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne w momencie wprowadzenia ich do ewidencji nie spełniały określonej w ustawie o CIT definicji, gdyż nie były zdatne do używania. Spółka nie zatrudniała w tym czasie pracowników, którzy by mogli z nich korzystać. Spółka nie może zaliczać odpisów amortyzacyjnych do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16a ust. 1 i art. 16b ust. 1 w związku z art. 15 ust. 1 i ust. 6 ustawy o CIT za okres poprzedzający faktyczne ich wykorzystywanie. Dopiero od dnia zatrudnienia pracowników, którzy będą wykorzystywać te środki trwałe i wartości niematerialne i prawne, będzie mogła wliczać do kosztów naliczone odpisy amortyzacyjne. Na podobny aspekt zwrócił uwagę dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej z 4 lipca 2014 r., nr IBPBI/2/423-413/14/PC.

PRZYKŁAD

Spółka nabyła we wrześniu maszyny o wartości początkowej 150 000 zł i przyjęła je do użytkowania. Ustaliła 60-miesięczny okres użytkowania. Amortyzacja za miesiąc to 2500 zł (150 000 zł / 60 miesięcy).

@RY1@i02/2014/173/i02.2014.173.00800010a.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Nabycie środka trwałego za kwotę 150 000 zł + 34 500 zł VAT:

a) 150 000 zł strona Wn konta Rozliczenie zakupu;

b) 34 500 zł strona Wn konta VAT naliczony;

c) 184 500 zł strona Ma konta Rozrachunki z dostawcami.

2. OT przyjęcie środka trwałego do użytkowania we wrześniu 2014 r. w kwocie 150 000 zł: strona Wn konta Środki trwałe, strona Ma konta Rozliczenie zakupu;

3. Naliczenie amortyzacji za październik w kwocie 2500 zł; strona Wn konta Amortyzacja, strona Ma konta Umorzenie środków trwałych.

Katarzyna Trzpioła

Katedra Rachunkowości UW

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.).