Kiedy powstaje przychód przy sprzedaży za pośrednictwem firmy spedycyjnej

W księgach rachunkowych przychód to przysporzenie korzyści ekonomicznych poprzez zwiększenie aktywów lub zmniejszenie zobowiązań, które w rezultacie prowadzi do zwiększenia wyniku finansowego. Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości nie wskazuje w sposób szczególny momentu powstania przychodu. Należy odwołać się do Międzynarodowego Standardu Rachunkowości nr 18 Przychody, który wskazuje, iż aby rozpoznać przychód, m.in. powinno nastąpić przeniesienie ryzyka i korzyści związanych z tym towarem na kupującego. Najczęściej wiąże się to z pojęciem z zakresu prawa cywilnego - przeniesienie prawa do rozporządzania jak właściciel. Pojęcie "przeniesienie prawa do rozporządzania jak właściciel" dotyczy tego rodzaju czynności, która daje otrzymującemu towar prawo do postępowania z nim jak właściciel. Chodzi przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym. Istotą dostawy towarów nie jest bowiem przeniesienie prawa własności, zatem zwrotu "prawo do rozporządzania jak właściciel" nie można interpretować jako prawa własności. Idąc dalej, należy wskazać, że czynności przejścia własności ekonomicznej nie musi towarzyszyć przejście własności w sensie prawnym, dostawa towarów nie ogranicza się bowiem wyłącznie do prawa własności rzeczy.

Ponadto należy wskazać, iż zgodnie z art. 544 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121), jeżeli rzecz sprzedana ma być przesłana przez sprzedawcę do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia, poczytuje się w razie wątpliwości, że wydanie zostało dokonane z chwilą, gdy w celu dostarczenia rzeczy na miejsce przeznaczenia sprzedawca powierzył ją przewoźnikowi trudniącemu się przewozem rzeczy tego rodzaju.

Jak stanowi par. 2 ww. artykułu, kupujący obowiązany jest zapłacić cenę dopiero po nadejściu rzeczy na miejsce przeznaczenia i po umożliwieniu mu zbadania rzeczy.

Tak więc gdy towar zostanie wydany firmie kurierskiej i ryzyka związane z tym towarem będą przekazane na rzecz firmy spedycyjnej, a następnie ostatecznego kupca, można wskazać, iż należy rozpoznać przychód w księgach rachunkowych.

Z kolei na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym kluczowe znaczenie ma art. 12 ust. 3a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 851 ze zm.). Wskazuje on, iż przychody z działalności gospodarczej powstają z chwilą wystawienia faktury, wydania rzeczy lub otrzymania zapłaty w zależności, która z tych czynności wystąpi najwcześniej. W tym wypadku, jeśli pierwszą czynnością jest wydanie klientowi towaru (za pośrednictwem firmy spedycyjnej), to wtedy należy rozpoznać przychód na potrzeby podatku dochodowego.

Z momentem powstania przychodu wiąże się też moment powstania obowiązku podatkowego w VAT. Zgodnie z ogólną zasadą zawartą w art. 19a ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.) obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Dla celów powstania obowiązku podatkowego dokonanie czynności następuje z chwilą jej faktycznego dokonania, z wyjątkiem przypadków, w których przepisy ustawy określają wprost ten moment.

W omawianym przypadku nie ma szczególnych przepisów określających moment powstania obowiązku podatkowego, zatem należy uznać, iż powstał on w dacie wydania towaru spedytorowi, gdy weźmie się pod uwagę zapisy kodeksu cywilnego. Ponadto organy podatkowe podkreślają, iż postanowienia umów cywilnoprawnych o uznaniu dostawy towarów za dokonaną pozostają bez znaczenia dla celów powstania obowiązku podatkowego, mogą pełnić jedynie funkcję pomocniczą w przypadku zaistnienia wątpliwości (por. interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 29 lipca 2014 r., nr ITPP2/443-636/14/RS).

PRZYKŁAD

Faktura we wrześniu

Spółka z o.o. sprzedaje akcesoria komputerowe. Kurierowi 29 sierpnia 2014 r. wydano towar o wartości 500 zł. Dostarczył on go 2 września klientowi, 3 września wystawiono fakturę na kwotę 1000 zł + 230 zł VAT. Transakcja ta powinna być rozliczona w księgach rachunkowych miesiąca sierpnia.

@RY1@i02/2014/168/i02.2014.168.00800020c.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Faktura za sprzedane towary z datą 29 sierpnia:

a) 1230 zł strona Wn konta Rozrachunki z odbiorcami;

b) 1000 zł strona Ma konta Przychody ze sprzedaży;

c) 230 zł strona Ma konta VAT należny;

2. WZ sprzedanych towarów z datą 29 sierpnia w kwocie 500 zł: strona Wn konta Wartość sprzedanych towarów, strona Ma konta Towary;

3. Otrzymanie zapłaty od odbiorcy w dacie faktycznej zapłaty we wrześniu w kwocie 1230 zł: strona Wn konta Rachunek bankowy, strona Ma konta Rozrachunki z odbiorcami.

Przychód w podatku dochodowym też powstał w sierpniu i za sierpień należy rozliczyć VAT należny z tytułu tej sprzedaży.

Katarzyna Trzpioła

 Katedra Finansów i Rachunkowości UW

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.).