Zmienią się zasady wyceny zobowiązań

W tym roku Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości wydała MSSF 13 - Wycena wartości godziwej. Będzie on obowiązywał wobec okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2013 r. lub później z możliwością wcześniejszego zastosowania.

Marcin Samolik, starszy menedżer w dziale audytu Deloitte, wyjaśnia, że jednym z celów powstania MSSF 13 było przeniesienie na grunt MSSF standardów obowiązujących wśród rzeczoznawców majątkowych. Znalazło to odzwierciedlenie w obowiązku wyceny aktywów niefinansowych (w praktyce głównie nieruchomości inwestycyjnych i środków trwałych) przy założeniu ich optymalnego sposobu użytkowania. Optymalny sposób użytkowania to taki, który powinien dostarczać uczestnikom rynku możliwości generowania maksymalnych korzyści przy wykorzystaniu samodzielnym lub z grupą innych aktywów lub zobowiązań. Musi on spełniać następujące warunki: być fizycznie możliwy, prawnie dopuszczalny i finansowo wykonalny.

- Określając optymalny sposób użytkowania, można uwzględnić, że dany składnik aktywów będzie wykorzystywany wraz z innymi aktywami lub zobowiązaniami, np. że dana maszyna produkcyjna będzie pracować w ramach linii produkcyjnej - twierdzi nasz rozmówca. Należy jednak podkreślić, że jeżeli optymalny sposób użytkowania będzie zakładał wykorzystanie danego aktywa w kombinacji z innymi aktywami lub zobowiązaniami, to dla celów wyceny wartości godziwej danego składnika aktywów zakłada się, że uczestnicy rynku posiadają już te inne (komplementarne) aktywa lub zobowiązania. Marcin Samolik podkreśla, że określenie optymalnego sposobu wykorzystania może wydawać się trudne. Najczęściej będzie ono jednak odpowiadać aktualnemu wykorzystaniu tego składnika, gdyż trudno zakładać, że jednostka nie użytkuje danego aktywa w sposób maksymalizujący jej korzyści i dlatego bieżący sposób wykorzystania domyślnie powinien być traktowany jako najlepszy. Jedynie w przypadku gdy istnieją wyraźne dowody, że może być inaczej, wówczas należy dla celów wyceny wartości godziwej rozważyć inny sposób użytkowania jako optymalny.

Z kolei Dariusz Gawrych, starszy menedżer w dziale audytu Deloitte, uważa, że jedna z istotniejszych zmian w zakresie wyceny wartości godziwej, którą wprowadza MSSF 13, dotyczy szczegółowych zasad wyceny zobowiązań finansowych i niefinansowych. Przede wszystkim w myśl nowej definicji wartość godziwą zobowiązań stanowi kwota, która byłaby zapłacona za przeniesienie zobowiązania w dobrowolnej i zwyczajowej transakcji przeprowadzonej między uczestnikami rynku na dzień wyceny, a nie jak wcześniej kwota, za jaką zobowiązanie mogłoby zostać uregulowane na warunkach rynkowych. Dariusz Gawrych twierdzi, że zakłada się, że uczestnik rynku przejmujący zobowiązanie przejmuje również obowiązek jego spełnienia. Ponadto MSSF 13 wprowadza trzystopniową hierarchię technik stosowanych przy wycenie zobowiązań, które w kolejności od najwyższego do najniższego priorytetu obejmują:

cenę rynkową za przeniesienie identycznego lub podobnego zobowiązania;

cenę rynkową, a jeżeli nie istnieje aktywny rynek, cenę opartą o inne dane nieobserwowalne na rynkach, składnika aktywów, który drugostronnie stanowi wyceniane zobowiązanie. Będzie to miało m.in. zastosowanie w przypadku notowanych na giełdach obligacji korporacyjnych, wycenianych do wartości godziwej przez ich emitenta;

nieoparte o dane obserwowalne rynkowe techniki wyceny uwzględniające wynagrodzenie za przejęcie odpowiedzialności do wykonania zobowiązania oraz ryzyko zmienności przyszłych wydatków potrzebnych do uregulowania zobowiązania.

Jak twierdzi ekspert z Deloitte, jednocześnie w wycenie zobowiązań do wartości godziwej uwzględnia się ryzyko ich niewykonania przez jednostkę, a więc uzależnienie ich wartości godziwej od standingu finansowego jednostki. Im lepszy standing finansowy jednostki, która wyemitowała i wycenia zobowiązania, tym niższe premia za ryzyko, jaką uczestnicy rynku przypisują wycenianemu zobowiązaniu, a tym samym wyższa ich wartość godziwa.

Jednostki A i B wyemitowały obligacje o tych samych warunkach umownych i następujących przepływach

Płatności: rok 1 -20, rok 2 - 20, rok 3 - 120

Jednostka A uzyskała rating AAA, a jednostka B - rating BBB, którym uczestnicy rynku przypisują premię za ryzyko odpowiednio w wysokości 2 proc. i 4 proc. Przy założonej stopie wolnej od ryzyka wartość godziwa, szacowana w oparciu o zdyskontowane przepływy pieniężne, będzie wynosić odpowiednio:

@RY1@i02/2011/215/i02.2011.215.07100140f.101.jpg@RY2@

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl