Jak dokumentować i uzasadniać transakcje z podmiotami powiązanymi

@RY1@i02/2012/025/i02.2012.025.071000600.802.jpg@RY2@

Sławomir Buszko, menedżer w Ernst & Young

Biorąc pod uwagę przepisy o cenach transferowych oraz wytyczne OECD, istnieje szereg przesłanek koniecznych dla uzasadnienia straty, o których warto pamiętać. Należą do nich m.in.:

- występowanie określonych obiektywnych czynników rynkowych, które miały wpływ na wynik i za które odpowiada podatnik zgodnie ze swoim profilem funkcjonalnym,

- rynkowy charakter polityki cen transferowych (dla wszystkich transakcji zawieranych przez podatnika z podmiotami powiązanymi),

- przejściowy charakter straty i możliwość jej odzyskania w kolejnych latach.

Po pierwsze zatem obrona straty jest możliwa wtedy, gdy wynika z obiektywnych przesłanek rynkowych, takich jak wystąpienie określonego ryzyka, które wpływa na osiągane przychody lub ponoszone koszty. Przykładem może być zwiększająca się konkurencja na rynku, która przekłada się na presję cenową, spadek wolumenu i wartości sprzedaży przy jednoczesnym zwiększeniu kosztów marketingu w celu utrzymania pozycji, co w efekcie wpływa na zmniejszenie rentowności całego biznesu.

Niemniej kluczowe jest jeszcze wskazanie, która ze stron powinna ponieść ciężar finansowy takiej zmiany. Decydujący w tym zakresie jest profil funkcjonalny stron, w szczególności ponoszone przez nie ryzyko i zakres odpowiedzialności. Jedynie gdy podatnikowi można przypisać określone ryzyko gospodarcze i odpowiedzialność, możliwe jest uzasadnienie niższego wyniku na skutek wystąpienia tego ryzyka.

Przykładowo dystrybutor o rozwiniętym profilu (ang. full-fledged), który posiada prawa własności do unikalnego produktu i marki, organizuje cały łańcuch dostaw i działania sprzedażowo-marketingowe, a jedynie podzleca niektóre czynności produkcyjne podmiotom powiązanym (na zasadzie produkcji kontraktowej), ponosi zazwyczaj pełne ryzyko rynkowe, gdyż bierze odpowiedzialność za cały łańcuch dostaw. W zamian zatrzymuje cały tzw. zysk rezydualny w łańcuchu (pozostały po opłaceniu producentów), godząc się na ryzyko straty. W związku z tym można mu przypisać negatywne efekty związane z wystąpieniem takiego ryzyka. W przypadku rutynowego dystrybutora o prostych funkcjach i ograniczonym ryzyku gospodarczym (limited risk distributor) co do zasady przypisanie pełnych efektów ryzyka rynkowego jest nieprawidłowe, a ewentualna strata, o ile nie wynika z nieefektywności działania, wiąże się z ryzykiem podatkowym.

Po drugie na wynik spółki mogą mieć także wpływ inne transakcje z podmiotami powiązanymi, zarówno towarowe (np. zakup materiałów do produkcji), jak i usługowe lub dotyczące wartości niematerialnych (np. opłaty licencyjne). Nawet jeśli profil funkcjonalny uzasadnia wahania rentowności (w tym możliwe straty), zamiast gwarancji określonego stabilnego zysku, niezbędne jest jeszcze potwierdzenie rynkowości innych transakcji. Może to wymagać przeprowadzenia odpowiednich analiz benchmarkingowych kontrahentów o prostszym profilu funkcjonalnym i ograniczonym ryzyku, które uzasadniają rynkową alokację dochodu między strony.

Poza tym, jeśli strata w danym roku może być uzasadniona czynnikami rynkowymi, należy pamiętać, że niezależny podmiot, co do zasady, nie akceptowałby strat w dłuższej perspektywie, oczekując polepszenia wyników w kolejnych latach albo podejmując decyzję o zawieszeniu działalności. Obrona strat jest możliwa, np. przez wykazanie, przez przedstawienie długoterminowych prognoz lub historycznych wyników za kilka lat, że mimo strat w danym roku podatnik jest w stanie osiągnąć średnio w ciągu kilku lat rynkowy zwrot.

EM