Poradnia rachunkowa

● Kiedy zakup książek do biblioteki może być wydatkiem strukturalnym

● W jakim obszarze zaklasyfikować spotkania autorskie z pisarzami

● Jak ująć w sprawozdaniu Rb-WSa projekt finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

● W grudniowym Monitorze Sądowym i Gospodarczym znaleźliśmy ogłoszenia o postanowieniu o ukończeniu postępowania upadłościowego naszego dłużnika. Czy na tej podstawie możemy zaliczyć należność do kosztów w rachunkowości i podatku dochodowym na koniec 2013 r.?

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości w art. 28 ust. 1 pkt 7 wskazuje, iż należności należy wyceniać w wartości należnej zapłaty z uwzględnieniem zasady ostrożności. A to oznacza, że w sytuacji gdy istnieją przesłanki, iż jednostka nie otrzyma od swego kontrahenta kwoty należności, powinna objąć ją odpisem aktualizacyjnym. Katalog przykładowych okoliczności uzasadniających dokonanie odpisu jest zawarty w art. 35b ust. 1 ustawy. Wskazane są tam miedzy innymi trudności finansowe kontrahenta, w szczególności postawienie go w stan likwidacji lub upadłości. Odpisy aktualizacyjne są zaliczane: [przykład]

●w części dotyczącej kwoty głównej - do pozostałych kosztów operacyjnych,

●w części dotyczącej odsetek - do kosztów finansowych.

Nie ma zatem w rachunkowości potrzeby czekania z dokonaniem odpisów aż do dnia, kiedy zostanie ogłoszone postanowienie o upadłości kontrahenta.

Inaczej jednak kwestia ta wyglądną na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Z kolei w myśl art. 16 ust. 1 pkt 26a ww. ustawy, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów aktualizujących, z tym że kosztem uzyskania przychodów są odpisy aktualizujące wartość należności, określone w ustawie o rachunkowości, od tej części należności, która była uprzednio zaliczona na podstawie art. 12 ust. 3 do przychodów należnych, a ich nieściągalność została uprawdopodobniona na podstawie ust. 2a pkt 1.

A zatem, co do zasady, ustawodawca wyłącza odpisy aktualizujące z kategorii kosztów podatkowych. Wyjątkiem są odpisy spełniające łącznie następujące warunki:

●są odpisami aktualizującymi wartość należności, określonymi w ustawie,

●zostały dokonane od należności bądź części należności uprzednio zaliczonej do przychodów należnych, na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych,

●nieściągalność należności została uprawdopodobniona, zgodnie z art. 16 ust. 2a pkt 1 ww. ustawy.

Artykuł 16 ust. 2a pkt 1 ustawy o CIT stanowi, iż nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną w przypadku określonym w ust. 1 pkt 26a, w szczególności jeżeli:

●dłużnik zmarł, został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej, postawiony w stan likwidacji lub została ogłoszona jego upadłość obejmująca likwidację majątku, albo

●zostało wszczęte postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego i naprawczego lub na wniosek dłużnika zostało wszczęte postępowanie ugodowe w rozumieniu przepisów o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków, albo

●wierzytelność została potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, albo

●wierzytelność jest kwestionowana przez dłużnika na drodze powództwa sądowego.

Odpisy aktualizujące wartość należności (które to należności zostały wcześnie rozpoznane jako przychody podatkowe) można zaliczać odpowiednio do kosztów uzyskania przychodów na podstawie wydruku obwieszczenia zamieszczonego w Monitorze Sądowym i Gospodarczym o postanowieniu o ogłoszeniu upadłości dłużnika. Nieściągalność części wierzytelności jest dokumentowana poprzez wydruk odpowiedniego obwieszczenia (tj. ogłoszenia o ukończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego) zamieszczonego w Monitorze Sądowym i Gospodarczym zgodnie z przepisami ustawy z 23 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1112 z późn. zm.). Zgodnie z regulacjami:

●art. 220: "1. postanowień, które podlegają ogłoszeniu lub obwieszczeniu, nie doręcza się uczestnikom postępowania. Inne postanowienia, jeżeli nie były wydane na posiedzeniu jawnym, doręcza się osobom, których postanowienie dotyczy. Nie doręcza się poszczególnym wierzycielom postanowień dotyczących ogółu wierzycieli, 2. postanowienia, które nie podlegają ogłoszeniu lub obwieszczeniu, wykłada się w sekretariacie sądu, o czym należy uczynić wzmiankę na sentencji postanowienia z zaznaczeniem daty wyłożenia",

●art. 362: "postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego ogłasza się przez obwieszczenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz w dzienniku o zasięgu lokalnym i doręcza się upadłemu, syndykowi, nadzorcy sądowemu albo zarządcy oraz członkom rady wierzycieli".

Ponadto zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy 20 czerwca 1997 r. o krajowym rejestrze sądowym (Dz.U. z 2001 r. nr 17, poz. 209 z późn. zm.) od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów. Ponadto zgodnie z art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, w przypadku rozbieżności między wpisem do rejestru a ogłoszeniem w Monitorze Sądowym i Gospodarczym obowiązuje wpis w rejestrze, jednak osoba trzecia może powoływać się na treść ogłoszenia, chyba że podmiot wpisany do rejestru udowodni, że osoba trzecia wiedziała o treści wpisu.

A zatem biorąc pod uwagę powołane wyżej regulacje prawa upadłościowego i naprawczego, zgodnie z którymi postanowień podlegających ogłoszeniu lub obwieszczeniu nie doręcza się uczestnikom postępowania, jak również wskazane wyżej przepisy wskazujące na rolę ogłoszeń w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, ogłoszenia te uznać należy za wystarczające dla uprawdopodobnienia/udokumentowania nieściągalności należności.

Prawidłowe jest więc dokonanie odpisu i zaliczenie go do kosztów uzyskania przychodów na podstawie obwieszczenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

PRZYKŁAD

Zasada netto

Spółka ABC posiada należność od kontrahenta XYZ w kwocie 152 000 zł obejmującej: 120 000 zł netto, 27 600 zł VAT i odsetki naliczone w poprzednich okresach 4400 zł. Kierownik jednostki na podstawie informacji o sytuacji finansowej podjął decyzję o objęciu należności (całości) odpisem aktualizacyjnym. Został on ujęty (sp. Rozrachunki z odbiorcami 152 000 zł):

● strona Wn konta Pozostałe koszty operacyjne 147 600 zł;

● strona Wn konta Koszty finansowe 4400 zł,

● strona Ma konta Odpisy aktualizacyjne 152 000 zł.

W bilansie wartość należności prezentowana będzie w kwocie 0 zł wg zasady netto sporządzania bilansu.

Podstawa prawna

Art. 28 ust. 1 pkt 7 i art. 35b ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 z późn. zm.). Art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 26a i art. 16 ust. 2 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

dr Katarzyna Trzpioła

Katedra Finansów i Rachunkowości Uniwersytetu Warszawskiego

● Planujemy zakup książek (podręczników) do biblioteki szkolnej. Czy będzie to wydatek strukturalny?

Nie. Zakup książek (podręczników) do biblioteki szkolnej w celu bieżącego uzupełnienia księgozbioru nie stanowi wydatku strukturalnego.

Wyjątek stanowi sytuacja, gdy zakup książek jest dokonywany w ramach działania polegającego na budowie, rozbudowie, przebudowie, modernizacji infrastruktury pomocniczej jednostek oświaty, m.in. bibliotek. W takiej sytuacji całość poniesionych wydatków należy ująć w obszarze XIII. Inwestycje w infrastrukturę społeczną, w kodzie 75. Infrastruktura edukacji.

Kolejny wyjątek stanowi zakup podręczników w szkołach i placówkach prowadzących kształcenie zawodowe - wydatki poniesione na ten cel należy ująć w obszarze XII. Poprawa jakości kapitału ludzkiego, w kodzie 73. Działania na rzecz zwiększenia udziału w kształceniu i szkoleni przez całe życie, w szczególności poprzez przedsięwzięcia na rzecz ograniczenia przedwczesnej rezygnacji z dalszej nauki w szkole, minimalizowania dyskryminacji ze względu na płeć oraz poprawy jakości i dostępu do kształcenia na poziomie podstawowym, gimnazjalnym i ponadgimnazjalnym oraz kształcenia i szkoleń na poziomie wyższym.

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra finansów z 10 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji wydatków strukturalnych (Dz.U. nr 44, poz. 255).

● Biblioteka organizuje różnego rodzaju spotkania autorskie m.in. z pisarzami, wykładowcami, znanymi ludźmi z naszego miasta. W związku z tym ponosi następujące wydatki: umowa o dzieło, poczęstunek, kwiaty, artykuły dekoracyjne, druk plakatów, druk zaproszeń. Czy te wydatki są wydatkami strukturalnymi?

Tak. Tego typu wydatki należy ująć w sprawozdaniu Rb-WSa w ramach organizacji wydarzeń kulturalnych mających wpływ na wzrost znaczenia kultury jako czynnika stymulującego rozwój społeczno-gospodarczy w obszarze VII. Kultura w kodzie 60. Inne wsparcie dla poprawy usług w zakresie kultury.

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra finansów z 10 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji wydatków strukturalnych (Dz.U. nr 44, poz. 255).

● Biblioteka otrzymała pieniądze z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na realizację zadania (przy naszym współudziale) "Literatura - autoportretem polskich emigrantów". W ramach projektu były zorganizowane wykłady dotyczące emigracji Gombrowicza, spektakl teatralny na podstawie powieści Gombrowicza "Transatlantyk" oraz konkurs z dziedziny literatury o tematyce związanej z emigracją. Wydatki to: umowy o dzieło z prelegentami, zapłata za spektakl, wydruk zaproszeń i plakatów, materiały biurowe i dekoracyjne, poczęstunek - czy należy ująć je w sprawozdaniu Rb-WSa?

Tak. W ramach organizacji wydarzeń kulturalnych mających wpływ na wzrost znaczenia kultury jako czynnika stymulującego rozwój społeczno-gospodarczy, poniesione wydatki należy ująć w sprawozdaniu Rb-WSa w obszarze VII. Kultura w kodzie 60. Inne wsparcie dla poprawy usług w zakresie kultury.

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra finansów z 10 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji wydatków strukturalnych (Dz.U. nr 44, poz. 255).

Agata Piłat

specjalista z Ministerstwa Finansów