Wartość transakcji decyduje o sporządzeniu dokumentacji

Przepisy ustaw podatkowych wprowadzają limity, powyżej których należy sporządzać dokumentację. Warto jednak zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii.

Nie tylko z podmiotem powiązanym...

Zgodnie z przepisami ustaw o CIT i o PIT obowiązek sporządzenia dokumentacji obejmuje nie tylko transakcje zawierane z podmiotami powiązanymi, lecz także przypadki transakcji, w związku z którymi zapłata należności z nich wynikająca dokonywana jest bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową. Dotyczy to sytuacji, w których łączna kwota (lub jej równowartość) wynikająca z umowy lub rzeczywiście zapłacona w roku podatkowym łączna kwota wymagalnych w danym roku świadczeń przekracza równowartość 20 000 euro.

Do krajów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową zalicza się nie tylko egzotyczne raje podatkowe (jak np. Antigua i Barbuda czy Federacja Saint Kitts i Nevis), lecz także takie państwa jak np. Księstwo Monako, Liechtenstein, Gibraltar czy Hongkong.

Decyduje wartość... ale i rodzaj

Przepisy podatkowe wprowadzają obowiązek sporządzenia dokumentacji dla transakcji przekraczających określone progi, wyrażone jako równowartość w euro. Dla różnych grup transakcji progi te są odmienne. Obowiązek sporządzenia dokumentacji obejmuje bowiem transakcję lub transakcje między podmiotami powiązanymi, w których łączna kwota (lub jej równowartość) wynikająca z umowy lub rzeczywiście zapłacona w roku podatkowym łączna kwota wymagalnych w roku podatkowym świadczeń przekracza równowartość:

w30 000 euro - w przypadku świadczenia usług, sprzedaży lub udostępnienia wartości niematerialnych i prawnych;

w50 000 lub 100 000 euro w pozostałych przypadkach, przy czym zastosowanie danej kwoty zależy od tego, czy transakcję zawiera (dokumentuje) osoba prawna, czy fizyczna.

W przypadku osoby fizycznej próg wynosi 50 000 euro, w przypadku osoby prawnej znaczenie ma dodatkowo wartość transakcji i wysokość kapitału zakładowego. Jeśli bowiem wartość transakcji nie przekracza 20 proc. kapitału zakładowego, zastosowanie ma próg wyższy. Kapitał zakładowy na potrzeby takiej analizy określa się bez uwzględnienia tej części, jaka nie została faktycznie przekazana lub jaka została pokryta wierzytelnościami z tytułu pożyczek (kredytów) oraz z tytułu odsetek od tych pożyczek (kredytów), przysługującymi udziałowcom (akcjonariuszom) wobec tej spółki, a także wartościami niematerialnymi lub prawnymi, od których nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych.

Logika powyższego przepisu wydaje się następująca - jeśli dana transakcja jest stosunkowo mało istotna dla podatnika (poniżej 1/5 kapitału zakładowego), można nie wymagać od niego sporządzania dokumentacji.

W złotych, a nie w euro

Przepisy w zakresie dokumentacji podatkowej wskazują, iż wyrażone w ustawie kwoty w euro przelicza się na polskie złote po średnim kursie ogłaszanym przez Narodowy Bank Polski, obowiązującym w ostatnim dniu roku podatkowego poprzedzającego rok podatkowy, w którym została zawarta transakcja objęta obowiązkiem dokumentacji.

Należy zwrócić uwagę, że przepisy mówią o kursie z ostatniego dnia roku podatkowego, a nie kalendarzowego. A zatem nie zawsze będzie brany pod uwagę kurs z końca grudnia. Jeżeli podatnik przyjął rok podatkowy inny niż kalendarzowy, to należy zastosować kurs z innej daty.

Warto więc zwrócić uwagę, że obowiązek sporządzania dokumentacji cen transferowych nie zawsze będzie symetryczny, tzn. jedna strona może być obowiązana do sporządzenia dokumentacji, a druga nie. Wynikać to może właśnie z różnych kursów stosowanych w przypadku odmiennych lat podatkowych, a także z różnej istotności transakcji dla danego podmiotu (w relacji do kapitału zakładowego).

Należy również zauważyć, że progi, powyżej których należy sporządzić dokumentacje, ustalone są w przepisach jako równowartość określonych kwot euro, a nie kwoty euro. Jeżeli zatem np. zawarta została transakcja na kwotę powyżej 100 000 euro (czyli powyżej progu) i płatność była dokonana w euro, to nie zawsze oznacza to konieczność sporządzenia dokumentacji. Należy bowiem porównać:

wrównowartość progu wg właściwego kursu euro, oraz

wrównowartość w złotych kwoty wynikającej z umowy lub rzeczywiście zapłaconej, przeliczonej wg kursu zastosowanego do przeliczenia poszczególnych kwot dla celów podatkowych (w praktyce będzie to średni kurs NBP z dnia poprzedzającego poniesienie kosztu/osiągnięcie przychodu).

Kilka umów - łączny próg?

Na koniec warto zasygnalizować pewne wątpliwości dotyczące ustalania progów dla obowiązku sporządzania dokumentacji w przypadku zawierania kilku różnych transakcji z jednym podmiotem powiązanym. Zgodnie z art. 9a ust. 2 ustawy o CIT obowiązek sporządzenia dokumentacji podatkowej obejmuje transakcję lub transakcje między podmiotami powiązanymi, w których łączna kwota (lub jej równowartość) wynikająca z umowy lub rzeczywiście zapłacona w roku podatkowym łączna kwota wymagalnych w roku podatkowym świadczeń przekracza równowartość:

1) 100 000 euro - jeżeli wartość transakcji nie przekracza 20 proc. kapitału zakładowego, określonego zgodnie z art. 16 ust. 7, albo

2) 30 000 euro - w przypadku świadczenia usług, sprzedaży lub udostępnienia wartości niematerialnych i prawnych, albo

3) 50 000 euro - w pozostałych przypadkach.

Mogą powstać wątpliwości, czy powyższe limity dotyczą pojedynczej transakcji, czy wszystkich transakcji zwartych z danym podmiotem.

Niektóre wyroki sądowe sugerują, że przy ustalaniu, czy próg został przekroczony w danym roku i dana transakcja podlega dokumentowaniu, wartość poszczególnych świadczeń tego samego rodzaju podlega zsumowaniu. W konsekwencji znaczenie ma zarówno kwota pojedynczej transakcji, jak i łączna kwota transakcji z danym podmiotem.

Takie stanowisko zostało przedstawione w następujących wyrokach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2012 r. (sygn. akt II FSK 1893/10 i 1894/10), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lipca 2012 r. (sygn. akt III SA/Wa 2659/11), NSA z 15 stycznia 2013 r. (sygn. akt II FSK 1052/11).

W wyrokach tych uznano, że art. 9a ust. 2 pkt 2 ustawy o CIT stanowi o świadczeniu usług, nie zaś o wartości poszczególnych świadczonych usług. Dopiero zsumowanie wartości świadczeń w danym przedmiocie wskazuje na jedyną przywołaną w art. 9a ust. 2 pkt 2 ustawy o CIT wartość, którą jest kwota 30 000 euro, przekroczenie której powoduje powstanie obowiązku sporządzenia dokumentacji z art. 9a ust. 1. Sądy uznały, że art. 9a ma funkcję ochronną i przyjęcie, że limit ten odnosi się do pojedynczej, wydzielonej usługi, uniemożliwiłoby całościowy ogląd i udokumentowanie transakcji.

WAŻNE

Jeśli dana transakcja jest stosunkowo mało istotna dla podatnika (poniżej 1/5 kapitału zakładowego), można nie wymagać od niego sporządzania dokumentacji w zakresie cen transferowych

PRZYKŁAD 1

Rok kalendarzowy...

W 2012 roku spółka A nabyła usługi IT od zagranicznego powiązanego podmiotu specjalizującego się w obsłudze koncernu w zakresie informatycznym. Wartość usług wyniosła 130 500 zł. Rok podatkowy spółki jest rokiem kalendarzowym.

W celu weryfikacji obowiązku spółka dokonuje analizy średniego kursu NBP obowiązującego w ostatnim dniu roku 2011 - był to 30 grudnia, a kurs wynosił 4,4168. Próg sporządzenia dokumentacji wyniesie zatem:

30 000 euro x 4,4168 = 132 504 zł

Jak z tego wynika, obowiązek sporządzenia dokumentacji nie powstanie.

PRZYKŁAD 2

...i podatkowy

Rok podatkowy spółki B nie jest rokiem kalendarzowym i obejmuje okres od listopada do października. W roku listopad 2011 - październik 2012 spółka nabyła analogiczne usługi IT od zagranicznego powiązanego podmiotu specjalizującego się w obsłudze koncernu w zakresie informatycznym. Wartość usług wyniosła 130 500 zł.

W celu weryfikacji obowiązku spółka dokonuje analizy średniego kursu NBP obowiązującego w ostatnim dniu poprzedniego roku podatkowego, a zatem w ostatnim dniu października 2011 r.; kurs wynosił 4,3433. Próg sporządzenia dokumentacji wyniesie zatem:

30 000 euro x 4,3433 = 130 299 zł.

Zatem obowiązek sporządzenia dokumentacji powstanie, mimo niezmienionej wartości transakcji.

@RY1@i02/2013/135/i02.2013.135.071000600.804.jpg@RY2@

Michał Kubik doradca podatkowy, partner

Michał Kubik

 doradca podatkowy, partner

@RY1@i02/2013/135/i02.2013.135.071000600.805.jpg@RY2@

Tomasz Napierała doradca podatkowy, partner

Tomasz Napierała

 doradca podatkowy, partner

Podstawa prawna

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).