Jak amortyzować środki trwałe

Zgodnie z art. 16a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, amortyzacji podlegają:

● budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,

● maszyny, urządzenia i środki transportu, a także

● inne przedmioty.

Aby dany składnik majątku mógł być amortyzowany, musi on stanowić własność lub współwłasność podatnika. Może być nabyty lub wytworzony we własnym zakresie. Dodajmy tylko, że musi być on kompletny i zdatny do użytku w dniu przyjęcia go do używania. Co więcej, planowany okres używania danego środka nie może być krótszy niż rok. Ponadto przedmioty te muszą być wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Mogą być także przez niego oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy. Odpisów amortyzacyjnych, czyli zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów części wartości danego środka, dokonuje się w oparciu o stawki określone w Wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych. Wykaz ten stanowi załącznik do ustawy o CIT.

Jak zaznaczyliśmy, określone w ustawie wartości stawek amortyzacyjnych, co do zasady, nie mogą być podwyższane. Nie jest to jednak zasada bezwzględnie obowiązująca. Przepisy przewidują bowiem kilka możliwości ich podwyższenia lub zastosowania stawki w innej, indywidualnie określonej wartości. Sytuacje, w których dopuszczalne jest zastosowanie stawek indywidualnych, określone zostały w art. 16j omawianej ustawy. Zgodnie z jego treścią, podatnicy mogą indywidualnie ustalać stawki amortyzacyjne dla używanych lub ulepszonych środków trwałych, które po raz pierwszy zostały wprowadzone do ewidencji danego podatnika. Pamiętajmy jednak, że indywidualne stawki amortyzacyjne mogą być stosowane tylko do używanych lub ulepszonych środków trwałych.

Ustawa określa, że okres amortyzacji nie może być krótszy niż:

- dla środków trwałych zaliczanych do grupy 3-6 i 8 Klasyfikacji - 24 miesiące, gdy ich wartość początkowa nie przekracza 25 tys. zł; 36 miesięcy, gdy ich wartość początkowa jest wyższa od 25 tys. zł i nie przekracza 50 tys. zł; 60 miesięcy w pozostałych przypadkach,

- dla środków transportu, w tym samochodów osobowych - 30 miesięcy,

- dla budynków (lokali) niemieszkalnych, dla których stawka amortyzacyjna z Wykazu stawek amortyzacyjnych wynosi 2,5 proc. - 40 lat pomniejszone o pełną liczbę lat, które upłynęły od dnia ich oddania po raz pierwszy do używania do dnia wprowadzenia do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych prowadzonej przez podatnika, z tym że okres amortyzacji nie może być krótszy niż dziesięć lat,

- dla budynków (lokali) i budowli, innych niż wymienione powyżej - dziesięć lat, z wyjątkiem trwale związanych z gruntem budynków handlowo-usługowych wymienionych w rodzaju 103 Klasyfikacji i innych budynków niemieszkalnych wymienionych w rodzaju 109 Klasyfikacji trwale związanych z gruntem oraz kiosków towarowych o kubaturze poniżej 500 m.sześć., domków kempingowych i budynków zastępczych - dla których okres amortyzacji nie może być krótszy niż trzy lata.

Warto w tym miejscu jeszcze dodać, że w przypadku dokonywania odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych i prawnych okres ich dokonywania nie może być krótszy niż:

- od licencji i sublicencji na programy komputerowe oraz od praw autorskich - 24 miesiące,

- od licencji na wyświetlanie filmów oraz na emisję programów radiowych i telewizyjnych - 24 miesiące,

- od poniesionych kosztów zakończonych praw rozwojowych - 12 miesięcy,

- od pozostałych wartości niematerialnych i prawnych - 60 miesięcy.

Amortyzowane środki trwałe, inne niż budynki (lokale) i budowle mogą być uznane za używane, jeżeli podatnik udowodni, że przed ich nabyciem były wykorzystywane co najmniej przez okres sześciu miesięcy. O ulepszeniu będziemy mogli mówić natomiast w przypadku, gdy przed wprowadzeniem do ewidencji wydatki poniesione przez podatnika na ich ulepszenie stanowiły co najmniej 20 proc. wartości początkowej. Nieco inaczej będzie w przypadku budynków. Otóż, biorąc pod uwagę budynki, uznaje się, że były one używane, jeśli podatnik wykaże, że przed ich nabyciem były wykorzystywane co najmniej przez okres 60 miesięcy. Budynki będą natomiast uznane za ulepszone, jeśli przed wprowadzeniem do ewidencji wydatki poniesione przez podatnika na ulepszenie stanowiły co najmniej 30 proc. wartości początkowej.

Jednorazowe dokonywanie odpisu amortyzacyjnego jest skutecznym sposobem zmniejszenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego. Nie każdy może jednak skorzystać z tej możliwości. Zgodnie bowiem z obowiązującymi zasadami, z jednorazowej amortyzacji skorzystać mogą podatnicy rozpoczynający działalność gospodarczą oraz mali podatnicy dokonujący odpisów od wartości początkowej środków trwałych zaliczonych do grupy 3-8 KŚT, z wyłączeniem samochodów osobowych, w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym równowartości kwoty 100 tys. euro łącznej wartości tych odpisów. Wartość ta ma zastosowanie do rozliczeń podatkowych dokonywanych w latach 2009-2010. Przeliczenia kwot wyrażonych w euro dokonuje się w oparciu o średni kurs euro ogłaszany przez NBP na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1 tys. zł. Dzięki jednorazowemu zaliczeniu poniesionego wydatku do kosztów uzyskania przychodów w istotny sposób zmniejszy się kwota dochodu, czego konsekwencją będzie zmniejszenie wysokości podatku dochodowego.

Zasadą jest, że odpisów amortyzacyjnych dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym ten środek wprowadzono do ewidencji środków trwałych. Środki trwałe wprowadza się natomiast do ewidencji najpóźniej w miesiącu przekazania ich do używania. Zaznaczmy, że od powyższej zasady ustawa przewiduje jednak pewne wyjątki dotyczące m.in. środków trwałych używanych sezonowo. Środki trwałe używane sezonowo można bowiem amortyzować tylko w okresie ich wykorzystywania w ramach działalności. Na zakończenie dodajmy jeszcze, że jednorazowa amortyzacja środków trwałych stanowi pomoc de minimis udzielaną w zakresie i na zasadach określonych bezpośrednio w obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis.

Podatnicy mają możliwość zwiększenia odpisów amortyzacyjnych:

● dla budynków i budowli używanych w warunkach: pogorszonych, przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 1,2; złych - przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 1,4,

● dla maszyn, urządzeń i środków transportu, z wyjątkiem morskiego taboru pływającego, używanych bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagających szczególnej sprawności technicznej, przy zastosowaniu w tym okresie współczynników nie wyższych niż 1,4,

● dla maszyn i urządzeń zaliczonych do grupy 4-6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych, wydanej na podstawie odrębnych przepisów, poddanych szybkiemu postępowi technicznemu, przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 2,0.

Krzysztof Koślicki

krzysztof.koslicki@infor.pl

Art. 16a - 16 m ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).