Lepiej opodatkować dochód uzyskany z zamiany odsetek

Finansowanie pożyczkami jest jednym z najczęściej spotykanych sposobów wspierania działalności spółek kapitałowych przez wspólników. Wpływa na to wiele czynników, jak choćby elastyczność finansowania pożyczkami czy też możliwość zaliczenia wypłacanych odsetek do kosztów uzyskania przychodu. Jednak nie należą do wyjątków sytuacje, gdy wysoki poziom finansowania spółek pożyczkami od wspólnika staje się problematyczny. Do takich właśnie można zaliczyć sytuację pozyskiwania finansowania zewnętrznego czy też sytuację wyższej wartości zobowiązań spółki od wartości jej aktywów. W przypadku gdy spółka finansowana pożyczkami nie ma środków na spłatę zadłużenia wobec wspólnika, najczęściej wybieranym rozwiązaniem jest zamiana zadłużenia na kapitał własny spółki kapitałowej poprzez podwyższenie kapitału zakładowego czy też wniesienie dopłat przez wspólników (w przypadku spółki z o.o.).

Zamiana zadłużenia na kapitał własny spółki w drodze podwyższenia kapitału zakładowego może nastąpić na dwa sposoby. Pierwszym jest uchwalenie podwyższenia kapitału zakładowego poprzez wniesienie przez wspólnika wkładu pieniężnego, a następnie potrącenie wzajemnych wierzytelności spółki oraz wspólnika. Drugim jest uchwalenie podwyższenia kapitału zakładowego poprzez wniesienie przez wspólnika wkładu niepieniężnego w formie wierzytelności przysługującej wspólnikowi wobec spółki. Wierzytelność wobec spółki wniesiona aportem przez wspólnika ulegnie wygaśnięciu wskutek konfuzji. Praktycznym problemem, który może powstać w przy zamianie zadłużenia na kapitał własny spółki, jest pojawienie się po stronie wspólnika dochodu z tytułu zamiany odsetek naliczonych od zadłużenia na kapitał własny spółki. W przypadku pierwszego ze sposobów zamiany zadłużenia na kapitał własny spółki kapitałowej praktyka organów podatkowych jest jasna i nie budzi wątpliwości. Wskutek potrącenia kwoty odsetek naliczonych od zadłużenia spółki z wierzytelnością spółki wynikającą z podjętej uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego (lub uchwałą o wniesieniu dopłat pieniężnych) dojdzie do wypłaty odsetek i tym samym do powstania dochodu po stronie wspólnika. Natomiast w przypadku drugiego sposobu kwestia powstania dochodu wspólnika z tytułu zamiany odsetek naliczonych od zadłużenia na kapitał własny spółki nie jest oczywista. W szczególności, w przypadku wniesienia, w formie wkładu niepieniężnego, wierzytelności (w tym odsetek) przysługującej wspólnikowi wobec spółki, nie dochodzi do jej zapłaty (np. w formie potrącenia) czy też umorzenia przez wspólnika, lecz wierzytelność wygasa wskutek konfuzji. W konsekwencji również organy podatkowe prezentowały różne opinie co do ewentualnego powstania dochodu wspólnika z tytułu zamiany odsetek na kapitał własny spółki wskutek aportu. Przykładem rozstrzygnięcia pozytywnego dla podatników jest interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 31 maja 2010 r. (nr ITPB3/423-81c/10/MT). Uznał on, że za zapłatę odsetek nie można uznać objęcia przez wspólników udziałów w spółce w zamian za wkład niepieniężny w postaci wierzytelności odsetkowych. Odmienne stanowisko prezentuje dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, zdaniem którego nabycie tytułem wkładu przez spółkę wierzytelności, skutkujące zobowiązaniem spółki do wydania za wkład udziałów, implikuje "wykonanie zobowiązania" przez spółkę z tytułu uzyskanych należności odsetkowych" (tak m.in. w interpretacji z 14 sierpnia 2012 r., nr IPPB5/423-508/12-2/PS). Należy spodziewać się, iż organy podatkowe będą prezentowały profiskalne stanowisko (czyli analogiczne do prezentowanego przez dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie). Oznacza to, iż ewentualna decyzja o nieopodatkowywaniu dochodu wspólnika z tytułu zamiany naliczonych odsetek na kapitał własny spółki może zakończyć się sporem z organami podatkowymi.

@RY1@i02/2013/014/i02.2013.014.07100020a.802.jpg@RY2@

Tomasz Rysiak, radca prawny w Kancelarii Prawniczej Magnusson

Tomasz Rysiak

radca prawny w Kancelarii Prawniczej Magnusson