Od swoich lepiej nie pożyczać

Parlament obecnie pracuje nad nowelizacją ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Jedną ze zmian, o ile nie najistotniejszą, będzie wprowadzenie nowych regulacji dotyczących niedostatecznej kapitalizacji. Przypomnijmy - są to regulacje, które ograniczają możliwość uznawania za koszt podatkowy odsetek od pożyczek (i innych form finansowania długiem) od podmiotów powiązanych.

Celem tych przepisów jest nakłonienie podatników do zachowania zdrowej proporcji kapitału i długu w finansowaniu działalności gospodarczej. Zbyt duże finansowanie dłużne skutkuje wysokimi kosztami finansowymi, które w rezultacie obniżają dochód do opodatkowania u pożyczkobiorcy.

Zbyt duże finansowanie dłużne jest również wymieniane przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju jako jeden z elementów, który może być potencjalnie wykorzystywany do przesuwania dochodów pomiędzy jurysdykcjami.

Nowe regulacje (o ile zostaną wprowadzone w brzmieniu zaakceptowanym 5 czerwca przez sejmową komisję finansów publicznych - co jest prawdopodobnie) będą znacznie bardziej restrykcyjne niż obecne (obowiązujące bez istotnych zmian od roku 1999). Po pierwsze, restrykcjami zostaną objęte pożyczki (i inne formy długu) nie tylko, jak to ma miejsce obecnie, od bezpośrednich udziałowców i spółek, które mają tego samego bezpośredniego udziałowca, ale od wszystkich podmiotów powiązanych kapitałowo (co do zasady, za takie uważać się będzie spółki o udziale co najmniej 25 proc. praw głosu). Oznacza to, co do zasady, że praktycznie wszystkie pożyczki wewnątrz grupy kapitałowej będą objęte restrykcjami niezależnie od tego, jak dalekie jest powiązanie w strukturze grupy. Z pewnością ta zmiana uderzy w dużą grupę podmiotów nieobjętych dotychczas ograniczeniami.

Drugą istotną zmianą jest kalkulacja dopuszczalnego poziomu finansowania - czyli kwoty zadłużenia wobec podmiotów z grupy, powyżej której część odsetek nie może być uznana za koszt podatkowy. Dotychczasowy limit trzykrotności kapitału zakładowego zostanie zastąpiony jednokrotnością kapitału własnego (z pewnymi wyłączeniami). O ile pomysł odniesienia się do kapitału własnego, a nie zakładowego jest dość racjonalny, bo lepiej oddaje cel regulacji (porównać finansowanie kapitałem do finansowania długiem), to przyjęcie współczynnika 1:1 wydaje się być dość restrykcyjne (kraje, które stosują podobne regulacje, przyjmują wyższy, np., Francja i Kanada 1,5:1, spotyka się też 3- lub 4-krotność).

Przewidziana jest też możliwość wyboru alternatywnej metody kalkulacji ograniczenia odliczalności odsetek. Kwota odsetek, które będzie mogła być kosztem (uwaga: w tej metodzie bierzemy pod uwagę wszystkie odsetki, również od podmiotów niepowiązanych), nie może przekroczyć 3,75 proc. (na dziś - współczynnik będzie zależał od stopy referencyjnej NBP) wartości podatkowej aktywów. Nie może też być wyższa od 50 proc. zysku z działalności operacyjnej. Kwoty odsetek przekraczające te limity będą mogły być odliczone w kolejnych 5 latach (o ile zmieszczą się w tych limitach). Jak widać, również ta metoda przewiduje znaczne ograniczenia, więc prawdopodobnie bardzo popularna jednak nie będzie.

Należy spodziewać się, że te zmiany w dłuższej perspektywie wpłyną na zwiększenie finansowania działalności kapitałem - co spowoduje wzrost efektywnej stawki opodatkowania działalności prowadzonej w Polsce. Nowe regulacje mogą też spowodować większą atrakcyjność finansowania długiem bankowym, a nie grupowym. To może skutkować pogorszeniem bezpieczeństwa prowadzenia działalności gospodarczej - w przypadku trudności ze spłatą zadłużenia zwykle łatwiej się dogadać z grupą niż z bankiem. Podsumowując - każdy kij ma dwa końce - nowe regulacje mogą cel (wzrost dochodów budżetowych) przynajmniej w części osiągnąć, ale też w pewnym zakresie negatywnie wpłyną na atrakcyjność Polski jako miejsca do prowadzenia działalności gospodarczej.

Te bardzo istotne zmiany, na szczęście dla podatników, nie będą miały automatycznego zastosowania do obecnego zadłużenia. Zgodnie z projektowanymi przepisami przejściowymi do pożyczek efektywnie (przekazanie środków) udzielonych przed 1 stycznia 2015 r. będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe (choć podatnik będzie mógł wybrać metodę alternatywną również w odniesieniu do umów pożyczek zawartych przez końcem 2014 roku).

Z uwagi na to, że nowe regulacje mogą mieć bardzo istotny wpływ na strukturę finansowania, każdy podatnik już teraz powinien rozważyć, czy i jak nowe regulacje mogą ograniczyć odliczalność kosztów finansowych (lub, co znacznie mniej prawdopodobne, to odliczenie zwiększyć). I jeszcze przed końcem tego roku podjąć działania, które zminimalizują albo opóźnią ewentualny negatywny ich wpływ na obciążenia podatkowe spółki.

@RY1@i02/2014/115/i02.2014.115.07100020b.802.jpg@RY2@

Sławomir Krempa partner w dziale prawno-podatkowym PwC

Sławomir Krempa

partner w dziale prawno-podatkowym PwC