Kiedy można stosować szybszą amortyzację podatkową

doradca podatkowy w Grant Thornton Frąckowiak

– Zawarte w ustawie o CIT oraz ustawie o PIT metody amortyzacji liniowej oraz degresywnej uzależniają okres dokonywania odpisów amortyzacyjnych środków trwałych od wysokości stawek amortyzacyjnych zamieszczonych w załącznikach nr 1 do obu ustaw – Wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych (wykaz). Tym samym zastosowaną przez podatnika stawkę z wykazu; np. 14-proc. dla ciągnika siodłowego, należy stosować przez cały okres amortyzacji liniowej.

– Tak. Istnieją sposoby skrócenia okresu dokonywania odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych prowadzonych metodą liniową, a tym samym szybszego zaliczenia wartości początkowej amortyzowanego środka trwałego do kosztów uzyskania przychodów.

– Pierwszy ze sposobów sprowadza się do podwyższania podanych w wykazie stawek o odpowiedni współczynnik, i tak:

● dla budynków i budowli używanych w warunkach:

a) pogorszonych – współczynnik wynosi nie więcej niż 1,2,

b) złych – współczynnik wynosi nie więcej niż 1,4,

– dla maszyn, urządzeń i środków transportu, z wyjątkiem morskiego taboru pływającego, używanych bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagających szczególnej sprawności technicznej, przy zastosowaniu w tym okresie współczynnika, który nie może przekroczyć wartości 1,4,

– dla maszyn i urządzeń zaliczonych do grupy 4-6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych (KST), poddanych szybkiemu postępowi technicznemu, stawki mnożymy przez współczynnik nie wyższy niż 2,0.

W odniesieniu do środków trwałych wskazanych w pkt 1 i 2 stawki ulegają podwyższeniu lub obniżeniu od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające te zmiany. Z kolei w stosunku do środków trwałych wymienionych w pkt 3 podatnicy mogą podwyższać bądź rezygnować z ich stosowania, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji, albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.

Ponadto należy zauważyć, że ustawodawca posługuje się pojęciem nie wyższych niż, tym samym pozwala podatnikom samodzielnie ustalać współczynnik, o który powiększą wynikającą z wykazu stawkę. Oczywiście musi się to odbyć w przedziale pomiędzy bazowym współczynnikiem (1,0) a maksymalnym wymienionym w przepisie (np. 1,2; 1,4). Posługując się przyjętym przez nas przykładem, możemy wskazać, że podatnik, wykorzystując nabyty ciągnik siodłowy bardziej intensywniej, np. w kamieniołomach czy też w kopalni odkrywkowej, wywożąc wydobyty węgiel itp., może skrócić okres amortyzacji nawet do 40 proc. Oczywiście nie możemy zapomnieć o tym, że z tej sposobności skrócenia okresu amortyzacji możemy korzystać tylko i wyłącznie w okresie, w którym ciągnik siodłowy będzie wykorzystywany przez nas w warunkach pozwalających uznać je za przekraczające zwyczajnie przyjęte normy eksploatacji.

– Kolejna metoda na skrócenie okresu amortyzacji znajduje właśnie zastosowanie w stosunku do używanych lub ulepszonych środków trwałych, po raz pierwszy wprowadzonych do ewidencji danego podatnika. Pozwala ona ustalać indywidualne stawki amortyzacyjne, przy czym okres amortyzacji nie może być krótszy niż:

● dla środków trwałych zaliczonych do grupy 3-6 i 8 Klasyfikacji:

a) 24 miesiące – gdy ich wartość początkowa nie przekracza 25 tys. zł,

b) 36 miesięcy – gdy ich wartość początkowa jest wyższa od 25 tys. zł i nie przekracza 50 tys. zł,

c) 60 miesięcy – w pozostałych przypadkach,

– dla środków transportu, w tym samochodów osobowych – 30 miesięcy,

– dla budynków (lokali) i budowli – 10 lat, z wyjątkiem trwale związanych z gruntem budynków handlowo-usługowych wymienionych w rodzaju 103 Klasyfikacji i innych budynków niemieszkalnych wymienionych w rodzaju 109 Klasyfikacji, trwale związanych z gruntem oraz kiosków towarowych o kubaturze poniżej 500 m³, domków kempingowych i budynków zastępczych – dla których okres amortyzacji nie może być krótszy niż 3 lata,

– dla budynków (lokali) niemieszkalnych, dla których stawka amortyzacyjna z wykazu wynosi 2,5 proc. – 40 lat pomniejszone o pełną liczbę lat, które upłynęły od dnia ich oddania po raz pierwszy do używania do dnia wprowadzenia do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych prowadzonej przez podatnika, z tym że okres amortyzacji nie może być krótszy niż 10 lat.

Środki trwałe, o których mowa w pkt 1 i 2, uznaje się za używane, pod warunkiem że podatnik udowodni, że przed ich nabyciem były wykorzystywane co najmniej przez okres sześciu miesięcy. Natomiast za ulepszone w sytuacji, gdy przed wprowadzeniem do ewidencji wydatki poniesione przez podatnika na ich ulepszenie stanowiły co najmniej 20 proc. wartości początkowej. W przypadku środków trwałych wymienionych w pkt 3 wartości progowe kształtują się następująco: używane – 60 miesięcy, ulepszone – 30 proc.

Z kolei tutaj możemy już zaobserwować, posługując się nadal naszym przykładem, że podatnik jest w stanie skrócić okres dokonywania odpisów amortyzacyjnych nie tylko o kilkadziesiąt procent, ale nawet kilkukrotnie. Jak bowiem wskazałem, w jednej z poprzednich odpowiedzi stawka amortyzacyjna z wykazu dla ciągnika siodłowego wynosi 14 proc. w skali rocznej, co przekłada się na ponad-siedmioletni okres amortyzacji. Podatnik, nabywając używany co najmniej przez sześć miesięcy pojazd, może dokonać jego amortyzacji nawet w okresie dwóch i pół roku (30 miesięcy), a więc prawie trzykrotnie szybciej.

– Podatnicy w roku podatkowym, w którym rozpoczęli prowadzenie działalności gospodarczej oraz mali podatnicy, mogą dokonywać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych zaliczonych do grupy 3–8 Klasyfikacji, z wyłączeniem samochodów osobowych, w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym równowartości kwoty 100 tys. euro (ustalone zgodnie z średnim kursem euro ogłoszonym przez Narodowy Bank Polski obowiązującym 1 października roku poprzedzającego rok podatkowy) łącznej wartości tych odpisów amortyzacyjnych.