Poradnia podatkowa

Przepisy ustawy o PIT przewidują złagodzenie skutków wynikających z nieotrzymania zapłaty od kontrahentów za dostarczone towary lub wykonane usługi. Istnieje możliwość zaliczenia do kosztów podatkowych wierzytelności odpisanych jako nieściągalne, które uprzednio zostały zarachowane do przychodów należnych i których nieściągalność została udokumentowana w sposób określony w ustawie o PIT.

Warunkiem zaliczenia w ciężar kosztów uzyskania przychodów nieściągalnej wierzytelności (w kwocie netto) jest łączne spełnienie trzech warunków. Po pierwsze, wierzytelność nie jest wierzytelnością przedawnioną (zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 17 ustawy o PIT nie są kosztem podatkowym wierzytelności odpisane jako przedawnione). Po drugie, w momencie powstania wierzytelności była ona zarachowana jako przychód należny. Po trzecie, nieściągalność wierzytelności została udokumentowana w sposób określony w art. 23 ust. 2 ustawy o PIT, m.in. postanowieniem o nieściągalności wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego (tylko dokument wymieniony w tym przepisie może skutecznie udokumentować fakt nieściągalności wierzytelności, umożliwiając zaliczenie jej do kosztów uzyskania przychodów). Warto wskazać, że wierzytelności, których nieściągalność udokumentowana została postanowieniami sądu lub organu egzekucyjnego, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodu najwcześniej w dacie uprawomocnienia się tych postanowień.

Zgodnie z art. 824 par. 1 pkt 3 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.) postępowanie umarza się w całości lub części z urzędu, jeżeli jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Takie postanowienie, jako stwierdzające bezskuteczność egzekucji, spełnia kryteria, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT i może stanowić podstawę zaliczenia wierzytelności nieściągalnej do kosztów uzyskania przychodów, najwcześniej w dacie uprawomocnienia się tego postanowienia.

Jeżeli zatem wierzytelności nieściągalne nie uległy przedawnieniu i zostały uprzednio zarachowane jako przychody należne z działalności gospodarczej, to podatniczka będzie mogła zaliczyć je do kosztów podatkowych, najwcześniej w dacie uprawomocnienia się tego postanowienia, w kwocie netto. Trzeba bowiem pamiętać, że za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych VAT za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek. Zatem do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć wyłącznie wierzytelność w kwocie netto, tj. pomniejszonej o VAT.

Podstawa prawna

Art. 14, art. 23 ust. 1 pkt 20 i 21 i ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC) podlegają m.in. zmiany umowy spółki. Ustawa o PCC wskazuje, co należy rozumieć pod pojęciem zmiany umowy spółki na potrzeby rozliczenia tego podatku. W przypadku spółki osobowej jest to: wniesienie lub podwyższenie wkładu, którego wartość powoduje zwiększenie majątku spółki albo podwyższenie kapitału zakładowego, pożyczkę udzieloną spółce przez wspólnika, oddanie przez wspólnika spółce rzeczy lub praw majątkowych do nieodpłatnego używania oraz dopłaty.

Podstawę opodatkowania PCC przy oddaniu spółce rzeczy lub praw majątkowych do nieodpłatnego używania stanowi roczna wartość nieodpłatnego używania, którą przyjmuje się w wysokości 4 proc. wartości rynkowej rzeczy lub prawa majątkowego oddanego do nieodpłatnego używania. W przypadku zawarcia umowy na czas nieokreślony podstawę opodatkowania może stanowić (zgodnie z oświadczeniem podatnika): wartość świadczeń za lat 10 albo wartość świadczeń należnych w miarę wykonywania umowy.

Stawka podatku przy zmianie umowy spółki wynosi 0,5 proc. Taką stawkę należy zatem stosować w przypadku oddania spółce przez wspólnika rzeczy lub prawna do nieodpłatnego korzystania.

Podatnicy podatku od czynności cywilnoprawnych są zobowiązani do złożenia deklaracji PCC-1 w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego i do zapłaty w tym samym terminie należnego podatku. Deklarację składają naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu ze względu na siedzibę spółki.

Podstawa prawna

Art. 1 ust. 3 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. e, ust. 7 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

Potrąceniu podlegają podatki, zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę. Oznacza to, że możliwe jest dokonanie potrącenia kwoty podatku przed terminem jego płatności, jak również po upływie tego terminu - zaległości podatkowej wraz z przypadającymi od niej odsetkami. Istotne jest, że podatki mogą być potrącone ze wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika, przy czym w art. 64 par. 1 Ordynacji podatkowej zawarte jest zamknięte wyliczenie przysługujących podatnikowi wierzytelności wobec Skarbu Państwa, które mogą podlegać potrąceniu. Dotyczy to m.in. wierzytelności z tytułu prawomocnego wyroku sądowego lub sądowej ugody, wydanych na podstawie art. 417 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.), czyli przepisu regulującego odpowiedzialność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego lub innej osoby prawnej wykonującej władzę publiczną za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie. Innym przykładem jest wierzytelność z tytułu nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenie nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami, czy też odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie.

Potrącenie może być dokonane na wniosek podatnika lub z urzędu. Jeżeli wniosek podatnika spełnia wymogi ustawowe, potrącenie następuje wyłącznie na jego podstawie. Jest to więc w istocie czynność jednostronna. Podlega jednak kontroli organu podatkowego, który wydaje postanowienie w sprawie potrącenia, a w razie stwierdzenia niedopuszczalności potrącenia wydaje, po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, decyzję o odmowie potrącenia. Potrącenie następuje z dniem złożenia wniosku, który został uwzględniony, albo wydania z urzędu postanowienia o potrąceniu (służy na nie zażalenie). W przypadku skutecznego potrącenie zobowiązanie podatkowe (zaległość) wygaśnie, tak jakby nastąpiła jego zapłata.

Zobowiązanie podatkowe oraz zaległość podatkowa wraz z odsetkami za zwłokę mogą być potrącane nie tylko z wierzytelności wobec Skarbu Państwa, ale również wobec jednostki samorządu terytorialnego. Dotyczyć to będzie podatków stanowiących dochód samorządów, np. podatku od nieruchomości.

Podstawa prawna

Art. 64, art. 65, art. 273 par. 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749).

Zasadniczo możliwość opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym - ryczałtem ewidencjonowanym przychodów z tytułu umowy najmu lub innych umów o podobnym charakterze dotyczy umów, które nie są zawierane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Stawka podatku wynosi w tym wypadku 8,5 proc.

Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne przewiduje jednak możliwość opodatkowania przychodów z wynajmu i dzierżawy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Przedmiot najmu został w tych wypadkach wyraźnie określony. I tak stawkę ryczałtu w wysokości 17 proc. można stosować do świadczenia usług wynajmu i dzierżawy:

● samochodów osobowych i furgonetek, bez kierowcy (PKWiU 77.11.10.0),

● pozostałych pojazdów samochodowych (z wyłączeniem motocykli), bez kierowcy (PKWiU 77.12.1),

● środków transportu wodnego bez załogi (PKWiU 77.34.10.0),

● środków transportu lotniczego bez załogi (PKWiU 77.35.10.0),

● pojazdów szynowych (bez obsługi) (PKWiU 77.39.11.0),

● kontenerów (PKWiU 77.39.12.0),

● motocykli, przyczep kempingowych i samochodów z częścią mieszkalną, bez kierowcy (PKWiU 77.39.13.0),

Jeżeli zatem przedsiębiorca będzie prowadził wypożyczalnię środków transportu wodnego bez załogi, to przychody z takiej działalności może rozliczać ryczałtem ewidencjonowanym.

Jeżeli podatnik rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, oświadczenie o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu może złożyć na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, tj. przy rejestracji działalności na formularzu CEIDG-1 (może być składany również drogą elektroniczną). Jeżeli podatnik nie złoży oświadczenia na podstawie tych przepisów, pisemne oświadczenie składa naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika, nie później niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

Podstawa prawna

Art. 9 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 z późn. zm.).

Nie ma jednolitego wzoru deklaracji na podatek od nieruchomości we wszystkich gminach. Zgodnie z obowiązującymi przepisami rady gmin są obowiązane do określania w drodze uchwały wzorów formularzy deklaracji na podatek od nieruchomości. Wynika to z tego, że jednostki samorządu terytorialnego mają prawo do samodzielnego kształtowania polityki podatkowej zgodnie ze swoją właściwością terytorialną. Uprawnienia te wyrażają się m.in. prawem do uchwalania wysokości i różnicowania stawek podatku od nieruchomości oraz wprowadzania na danym terenie zwolnień z tego podatku.

Jak podaje Ministerstwo Finansów, ze wzoru deklaracji na podatek od nieruchomości opublikowanego na stronie internetowej resortu (który nie jest jednak wzorem urzędowym) korzysta jedynie 40 proc. gmin. Zróżnicowanie wysokości stawki dla jednego rodzaju przedmiotu opodatkowania albo wprowadzenie dodatkowego zwolnienia z podatku choćby przez jedną radę gminy skutkowałoby koniecznością uwzględnienia tych zmian w jednolitym wzorze deklaracji. Ujednolicony wzór podlegałby zatem ciągłej zmianie, co wiązałoby się z koniecznością drukowania nowych formularzy oraz nieproporcjonalnym zwiększeniem nakładu pracy podatników dla pozyskania nowych wzorów deklaracji i identyfikacji zmian.

Wyjaśnijmy, że osoby prawne są zobowiązane składać, w terminie do 31 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku. Ponadto podatek muszą wpłacać bez wezwania, na rachunek właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do 15. dnia każdego miesiąca, a za styczeń do 31 stycznia.

Podstawa prawna

Art. 5, art. 6 ust. 9 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 z późn. zm.).

Tak. Zgodnie z par. 3 ust. 7 rozporządzenia w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących zwalnia się z obowiązku ewidencjonowania za pomocą tych kas, do dnia przekroczenia w 2011 r. lub 2012 r. kwoty obrotów w wysokości 20 tys. zł podatników rozpoczynających sprzedaż w danym roku podatkowym.

Trzeba wskazać, że zgodnie z par. 4 ust. 1 pkt 7 tego rozporządzenia powyższego zwolnienia nie stosuje się bez względu na wysokość osiąganych obrotów przy dostawie nagranych, z zapisami danymi lub zapisanymi pakietami oprogramowania komputerowego, w tym również sprzedawanymi łącznie z licencją na użytkowanie: płyt CD, DVD, kaset magnetofonowych, taśm magnetycznych (w tym kaset wideo), dyskietek, kart pamięci, kartridżów. Jednak w opisanym przypadku przepis ten nie będzie miał zastosowania. Wynika to z tego, że dotyczy on dostawy towaru, tj. nagranych, z zapisanymi danymi lub zapisanymi pakietami oprogramowania komputerowego, w tym również sprzedawanymi łącznie z licencją na użytkowanie: płyt CD, DVD, kaset magnetofonowych, taśm magnetycznych (w tym kaset wideo), dyskietek, kart pamięci, kartridży, natomiast przedmiotem wniosku (tj. działalności gospodarczej wnioskodawcy) są usługi fotograficzne.

W konsekwencji podatnik, rozpoczynając w 2012 r. działalność gospodarczą w zakresie usług fotograficznych, będzie mógł korzystać ze zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania do dnia przekroczenia kwoty obrotów w wysokości 20 tys. zł.

Podstawa prawna

Par. 3 ust. 7 rozporządzenia ministra finansów z 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. nr 138, poz. 930).

Magdalena Majkowska