Jakie wydatki fiskus pozwala zaliczyć do kosztów podatkowych

Nie każda wypłata dla związkowca musi być ewidencjonowana

W oddziałach spółki działają związki zawodowe skupiające osoby, które są jednocześnie pracownikami odpowiednich oddziałów firmy zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę. W związku z tym spółka jest zobowiązana do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy określonej liczby pracowników na czas pełnienia przez nich funkcji w organizacji związkowej. Z tego tytułu spółka wypłaca tym pracownikom wynagrodzenie oraz finansuje w części przypadającej na pracodawcę składki na ubezpieczenie społeczne. Czy te wypłaty będą kosztem podatkowym przedsiębiorstwa?

Wszystkie wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, po wyłączeniu zastrzeżonych w ustawie, są kosztami uzyskania przychodów, o ile pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z osiąganymi przychodami.

Kosztami uzyskania przychodów są więc wszelkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie lub zachowanie źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów enumeratywnie wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Do kosztów uzyskania przychodów można również zaliczyć koszty pracownicze. Pojęcie to obejmuje przede wszystkim wynagrodzenia zasadnicze, wszelkiego rodzaju nagrody, premie oraz inne świadczenia pieniężne ponoszone na rzecz pracownika.

Jednak nie uważa się za koszty uzyskania przychodów niewypłaconych, niedokonanych lub niepostawionych do dyspozycji wypłat, świadczeń oraz innych należności z tytułów określonych w art. 12 ust. 1 i 6, art. 13 pkt 2 i 4 - 9 oraz w art. 18 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.), świadczeń pieniężnych z tytułu odbywania praktyk absolwenckich, a także zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakład pracy, z zastrzeżeniem art. 15 ust. 4g ustawy o CIT.

Z przepisu tego wynika, że należności z tytułów, o których mowa w art. 12 ust. 1 i 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, oraz zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakład pracy stanowią koszty uzyskania przychodów w miesiącu, za który są należne, pod warunkiem że zostały wypłacone lub postawione do dyspozycji w terminie wynikającym z przepisów prawa pracy, umowy lub innego stosunku prawnego łączącego strony. W przypadku uchybienia temu terminowi możliwość uwzględnienia tych wypłat w kosztach przepada.

Ustawa z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.) nakłada na pracodawcę określone obowiązki, w tym m.in. ma on obowiązek zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia lub bezpłatnie.

Wydatki na część wynagrodzenia przypadającą na czas pełnienia przez pracowników funkcji w organizacjach związkowych wraz ze składkami należnymi na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych obliczanymi od tego wynagrodzenia mogą stanowić koszt uzyskania przychodów w sytuacji, gdy to zwolnienie jest dokonane na podstawie i na zasadach wskazanych w art. 31 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych.

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 8 maja 2012 r. (nr IPTPB3/423-59/12-2/IR).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/116/i02.2012.116.071000700.803.jpg@RY2@

Małgorzata Dankowska, menedżer podatkowy w TPA Horwath

Omawiana interpretacja, przyznająca pracodawcy prawo do zaliczenia do kosztów podatkowych wynagrodzenia wypłacanego związkowcom na czas pełnienia przez nich funkcji związkowych, zasługuje na aprobatę. Trudno bowiem odmówić wypłacie takiego wynagrodzenia racjonalności, gdy ustawa o związkach zawodowych i odpowiednie rozporządzenie wykonawcze wyraźnie określają sytuacje, w których pracodawca zobowiązany jest do wypłaty takiego wynagrodzenia nawet wówczas, gdy ma obowiązek zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy. W konsekwencji również należne składki ZUS stanowią koszty uzyskania przychodów, z uwzględnieniem ograniczeń co do terminów ich rozpoznania. Powiązanie wypłaty przedmiotowego wynagrodzenia z zachowaniem lub zabezpieczeniem źródła przychodów jest relatywnie łatwe. W skonsolidowanych holdingach energetycznych naruszenie regulacji prawa przez pracodawcę przez niewypłacenie wynagrodzenia związkowcom mogłoby doprowadzić do strajków i w konsekwencji sparaliżować pracę holdingu, co w oczywisty sposób negatywnie wpływa na źródło przychodów firmy. Istotne, aby omawiane wynagrodzenie nie przekraczało określonych prawnie limitów, bowiem zaliczenie ponadlimitowej części wynagrodzenia do kosztów może zostać zakwestionowane.

Cena opracowania wniosku o dofinansowanie obniży przychód

Spółka z o.o. w latach 2010 i 2011 otrzymała dotację z funduszy unijnych do zakupu środków trwałych. Dotacja dotyczyła Programu Operacyjnego - Innowacyjna Gospodarka, Działanie 4.4 Nowe Inwestycje o wysokim potencjale innowacyjnym, projekt. Przy opracowaniu wniosków o przedmiotową dotację podatnik korzystał z usług podmiotów zewnętrznych - spółki A oraz spółki B. Czy wydatki na pomoc w opracowaniu wniosków o dotację stanowią dla firmy koszt uzyskania przychodu podlegającego opodatkowaniu CIT?

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.), kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich źródła, z wyjątkiem wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Aby poniesiony wydatek stanowił koszt uzyskania przychodu, muszą być spełnione następujące warunki:

- został poniesiony przez podatnika, tj. z jego zasobów majątkowych,

- nie został podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócony,

- pozostaje on w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

- poniesiony został w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów,

- został właściwie udokumentowany,

- nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Podatnik może więc zaliczyć do kosztów wydatki na opracowanie wniosków o dotację na zakup środków trwałych, a tym samym może obniżyć podstawę opodatkowania.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych dokonują podziału kosztów na koszty bezpośrednio związane z przychodami i koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami (koszty pośrednie). Jako koszty pośrednie przyjmowane są przede wszystkim ogólne koszty funkcjonowania podatnika, których ponoszenie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W związku z tym wydatki na pomoc w przygotowaniu wniosków o dotację (na opracowanie wniosków itd.) powinny zostać zakwalifikowane jako koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami.

Koszty uzyskania przychodów inne niż koszty bezpośrednio związane z przychodami są potrącalne w dacie ich poniesienia. Jeżeli koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, w takim przypadku stanowią koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą.

Za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów uważa się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów.

W konsekwencji uznanie wynagrodzenia za opracowanie wniosków o dotację za koszty pośrednie oznacza, że podlegają one potrąceniu w dacie poniesienia, a więc w dniu, na który ujęto taki koszt w księgach rachunkowych na podstawie odpowiedniego dowodu księgowego.

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 10 maja 2012 r. (nr IPTPB3/423-63/12-2/GG).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/116/i02.2012.116.071000700.804.jpg@RY2@

Piotr Litwin, partner w Enodo Advisors

Stanowisko dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi należy uznać za prawidłowe i zasadniczo korzystne dla podatników. Wpisuje się ono w tendencję uznawania możliwości zaliczania do kosztów podatkowych wydatków na pozyskanie dotacji. W przeszłości zdarzało się jednak, że organy zajmowały negatywne stanowisko w tej mierze, uznając, że wspomniane wydatki nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów, gdyż są powiązane z przychodem zwolnionym z CIT (np. interpretacja z 7 stycznia 2008 r., nr ITPB3/423-174/07/MT). Również co do momentu zaliczenia wydatków do kosztów komentowana interpretacja nie odbiega od dominującego stanowiska organów. Biorąc pod uwagę art. 15 ust. 4e ustawy o CIT, zgodnie z którym za dzień poniesienia kosztu uważa się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych, takie podejście wydaje się zasadne, chociaż w tej konkretnej sytuacji nie jest wolne od wątpliwości. Rozliczenie rachunkowe zakłada bowiem powiązanie wydatku w czasie z przychodami z dotacji. Tymczasem uzasadnienie zaliczenia wydatku do kosztów podatkowych opierało się przecież na innym założeniu, zgodnie z którym wydatek należy raczej wiązać z przyszłymi przychodami z działalności, nie zaś z przychodem z dotacji.

Wydatki na lokal muszą być udokumentowane

Podatniczka otrzymała 12 czerwca 1992 r. przydział na spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, które następnie w listopadzie 2010 r. zostało przekształcone w prawo odrębnej własności lokalu. W momencie zasiedlenia lokalu podatniczka wniosła wkład budowlany do spółdzielni oraz co miesiąc spłacała część kredytu zaciągniętego przez spółdzielnię na budowę bloku w części przypadającej na zajmowany przez nią lokal. W celu nabycia prawa własności do przedmiotowego lokalu dokonała spłaty pozostałej części kredytu obciążającego lokal oraz odsetek w łącznej wysokości 24 102 zł w celu realizacji inwestycji budowy budynku mieszkalnego. W 2011 roku sprzedała to mieszkanie. Czy koszty poniesione w celu nabycia praw do mieszkania można uwzględnić przy rozliczeniu transakcji sprzedaży?

Za datę nabycia lokalu mieszkalnego należy uznać listopad 2010 r., czyli datę przeniesienia na podatniczkę odrębnej własności lokalu mieszkalnego. Oznacza to, że kwota uzyskana tytułem sprzedaży w 2011 roku stanowi źródło przychodu w rozumieniu ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm., dalej: ustawa o PIT) z uwagi na to, że mieszkanie zostało odpłatnie zbyte przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie.

W związku z tym, że nabycie lokalu miało miejsce w 2010 r., dokonując oceny skutków podatkowych zbycia lokalu, należy stosować przepisy ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r.

Z regulacji tych wynika, że od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości podatek dochodowy wynosi 19 proc. podstawy obliczenia podatku.

Podstawą obliczenia podatku jest dochód stanowiący różnicę między przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości a kosztami, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych dokonanych od zbywanych nieruchomości.

Przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości stanowią udokumentowane koszty nabycia lub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie jej posiadania.

Generalnie ceną nabycia lokalu jest wkład mieszkaniowy, który należy wpłacić, aby ustanowiono lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego. Ponieważ podatniczka nie wskazuje, że zaciągnięty przez spółdzielnię kredyt służył pokryciu wkładu mieszkaniowego, to wartość spłaty (kredytu wraz z odsetkami) będzie, obok wkładu mieszkaniowego, kosztem nabycia lokalu.

Opisane wydatki są bezpośrednio związane z nabyciem lokalu mieszkalnego i stanowią koszt uzyskania przychodu przy ustalaniu dochodu ze zbycia, gdyż przeniesienie własności lokalu uzależnione było od spełnienia przez członka spółdzielni określonych warunków finansowych.

dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 9 maja 2012 r. (nr IPPB1/415-396/12-2/IF).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/116/i02.2012.116.071000700.105.jpg@RY2@

Jarosław F. Mika doradca podatkowy, partner w Taxonity

Organ wydając interpretację, raczej nie dokonał rzetelnej oceny analizowanego zapytania. Ponieważ ustawa o PIT nie zawiera expressis verbis definicji nabycia, to wskazane jest odwołanie się do wykładni gramatycznej. I tak judykatura ogranicza nabycie jedynie do definicji potocznej, a skoro tak, to nabyciem w przypadku sprzedaży własnościowego prawa do lokalu będzie pierwotne nabycie tego prawa jako prawa lokatorskiego. Jeśli mamy do czynienia z przekształceniem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu na własnościowe, jako moment nabycia w rozumieniu ustawy o PIT należy rozumieć dzień otrzymania przydziału prawa lokatorskiego. W takim tonie wypowiedział się NSA, stwierdzając, że po przekształceniu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu na własnościowe, przy sprzedaży ostatnio wymienionego prawa, za jego nabycie należy uważać otrzymanie przydziału na warunkach spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Podobnie w piśmie z 1999 r. (nr PB2/MK-0212/99) wypowiedział się minister finansów, odnosząc się do zagadnienia w ten sposób, że moment zamiany prawa jest jedynie zmianą formy prawnej już posiadanego prawa.

Nieodpłatna praca więźniów obniża podstawę opodatkowania

Zespół Ośrodków Rehabilitacji Leczniczej spółka z o.o. ze 100-proc. udziałem województwa zajmuje się działalnością medyczną, tj. rehabilitacją dzieci i młodzieży w większości finansowaną przez NFZ. Spółka zawarła umowę z zakładem karnym o zatrudnianiu skazanych w ramach nieodpłatnych prac publicznych do różnych prac porządkowych i pomocniczych na terenie spółki.

W zawartej umowie ustalono pokrywanie przez spółkę kosztów: dojazdu skazanych do siedziby spółki, ubezpieczenia ich od następstw nieszczęśliwych wypadków związanych z wykonywaną pracą oraz przeszkolenia w zakresie bhp . Czy wydatki ponoszone przez spółkę są kosztami uzyskania przychodów?

W opisanym przypadku nie ma znaczenia to, że spółki nie łączą ze skazanymi żadne stosunki zobowiązaniow, ani wynikające z ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). Istotne jest, że z tytułu nieodpłatnej pracy skazanych spółka uzyskuje przychód. Kluczową bowiem cechą nieodpłatnych świadczeń jest to, aby otrzymujący je nie był zobowiązany do wykonania jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego.

Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Oznacza to, że wszystkie poniesione wydatki, po wyłączeniu wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, mogą stanowić koszt uzyskania przychodów, o ile pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z osiągniętymi przychodami, w tym służą zachowaniu albo zabezpieczeniu funkcjonowania źródła przychodów. W szczególności zaś wydatki poniesione w celu uzyskania przychodu (zachowania, zabezpieczenia źródła przychodu), względnie w celu uniknięcia ryzyka wystąpienia strat bądź znacznego zmniejszenia uzyskiwanych dotąd dochodów.

Warunkiem formalnoprawnym zakwalifikowania przedmiotowych wydatków spółki do kosztów uzyskania przychodów jest właściwe udokumentowanie poniesienia danego wydatku.

Ponadto wykazanie związku poniesionych kosztów z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz okoliczności, że ich poniesienie ma wpływ na wysokość osiąganych przychodów, obciąża spółkę.

Do kosztów uzyskania przychodów podatnik ma prawo zaliczyć wszystkie koszty, zarówno te bezpośrednio, jak i pośrednio związane z przychodami, o ile zostaną prawidłowo udokumentowane.

Tym samym wydatki związane z pracami wykonywanymi przez skazanych, w postaci m.in. kosztów dojazdów, ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków, kosztów przeszkolenia w zakresie bhp, mogą stanowić dla spółki koszty uzyskania przychodu.

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 9 maja 2012 r. (nr IPTPB3/423-41/12-6/GG).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/116/i02.2012.116.071000700.106.jpg@RY2@

Dorota Dąbrowska, doradca podatkowy w KNDP

Wydatki ponoszone przez podatnika będą stanowić koszt uzyskania przychodu, o ile mają związek z osiąganiem przychodu, zachowaniem lub zabezpieczeniem jego źródła i nie zostały wymienione w katalogu wydatków nieuznawanych za koszty uzyskania przychodu. Koszty podatkowe mogą mieć charakter bezpośredni (można je bezpośrednio powiązać z konkretnymi przychodami) lub charakter pośredni (koszty, które mają związek z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, ale nie można ich powiązać z konkretnym przychodem).

Zgodnie z przywołaną interpretacją indywidualną można uznać za koszty uzyskania przychodów wydatki ponoszone przez podatnika w związku z uzyskaniem nieodpłatnego świadczenia od innego podmiotu (w tym wypadku wykonanie prac porządkowych w infrastrukturze podatnika). Prezentowane w interpretacji indywidualnej stanowisko dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi należy uznać za prawidłowe i korzystne dla podatników.

Związek z przychodem musi wykazać przedsiębiorca

Spółka prowadzi działalność w zakresie organizacji zakładów wzajemnych - sportowe współzawodnictwo ludzi na podstawie zezwolenia ministra finansów. Spółka kupiła na potrzeby prowadzonej działalności bazę danych dotyczącą wyników rozgrywek sportowych z całego świata od szwajcarskiej firmy. Czy ten zakup może uwzględnić w kosztach uzyskania przychodów?

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm., dalej: ustawa o CIT) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT. Zatem wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, po wyłączeniu zastrzeżonych w ustawie, są kosztami uzyskania przychodów, o ile pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z osiąganymi przychodami.

Aby zaliczyć wydatek do kosztów podatkowych, muszą być spełnione następujące warunki: musi zostać poniesiony w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, musi zostać właściwie udokumentowany, a ponadto nie może znajdować się w katalogu kosztów zawartych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Gdy poniesione przez podatnika wydatki na zakup bazy danych, która została użyta do stworzenia aplikacji wykorzystanej do prowadzonej działalności gospodarczej, są poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, mogą stanowić koszt podatkowy.

dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 25 kwietnia 2012 r. (nr IPPB3/423-101/12-2/EŻ).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/116/i02.2012.116.071000700.107.jpg@RY2@

Katarzyna Sala, prawnik w ECA Auxilium

Możliwość zaliczenia wydatku do kosztów zależy od tego, czy został on poniesiony w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia jego źródła. Wydatek nie może też znajdować się w katalogu wydatków niestanowiących kosztów, a jego poniesienie musi być prawidłowo udokumentowane. Zakupiona baza danych posłużyła do stworzenia aplikacji wykorzystywanej w ramach działalności. Ponieważ podatnik zajmuje się organizacją zakładów wzajemnych, można uznać, że wydatki będą mogły stanowić dla niego koszt podatkowy.

W ewidencji można wykazać kwotę brutto zakupu

Stomatolog nie jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Prowadzi praktykę stomatologiczną, wpisaną do ewidencji działalności gospodarczej, i jest opodatkowany według skali podatkowej. Prowadzi też podatkową księgę przychodów i rozchodów. Nie otrzymał dotacji, został natomiast obligatoryjnie wezwany do uzupełnienia wniosku o dotację w kwestii zaliczenia wartości brutto faktur (łącznie z podatkiem od towarów i usług, którego nie jest płatnikiem) do wypłaty. Był to konkurs nr RPLD.03.06.00-3/11 na nabór wniosków o dofinansowanie projektów w ramach działania III.6 Rozwój mikro- i małych przedsiębiorstw, Oś priorytetowa III: Gospodarka, innowacyjność, przedsiębiorczość, Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007 - 2013. Zakup towarów i usług sfinansowany został ze środków własnych. Faktury dokumentujące poniesione wydatki w ramach realizacji projektu wystawione będą na podatnika jako osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Z faktur takich nie przysługuje podatnikowi odliczenie podatku od towarów i usług. Czy w związku z zakupem towarów i usług w ramach realizowanego projektu, naliczony podatek od towarów i usług będzie kosztem podatkowym?

Zgodnie z ogólną zasadą zdefiniowaną w art. 22 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 tej ustawy.

Oznacza to, że do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki, po wyłączeniu wymienionych w zamkniętym katalogu kosztów negatywnych, związane z funkcjonowaniem firmy, które bezpośrednio lub pośrednio związane są z przychodem osiąganym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Kwalifikacji, czy dany wydatek można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, dokonuje podatnik, który ten koszt poniósł.

Jednocześnie ustawodawca nie uważa za koszty uzyskania przychodów wydatków i kosztów bezpośrednio sfinansowanych z dochodów (przychodów) zwolnionych z PIT. Również nie będzie kosztem podatek od towarów i usług, z tym że jest kosztem uzyskania przychodów podatek naliczony:

- jeżeli podatnik zwolniony jest z VAT lub nabył towary i usługi w celu wytworzenia albo odprzedaży towarów lub świadczenia usług zwolnionych od VAT,

- w tej części, w której zgodnie z przepisami o VAT podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku od towarów i usług, - jeżeli naliczony VAT nie powiększa wartości środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.

Zatem podatnik nie będzie mógł zaliczyć bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów podatku od towarów i usług naliczonego jedynie od zakupu środków trwałych, gdyż powiększa on wartość środków trwałych.

Gdy podatnik jest zwolniony z podatku od towarów i usług, będzie on uprawniony do ujęcia w ewidencji środków trwałych wartości początkowej przedmiotowych środków trwałych w wartości brutto, tj. wraz z podatkiem od towarów i usług. Kosztami uzyskania przychodów są odpisy z tytułu zużycia środków trwałych (odpisy amortyzacyjne). Trzeba tylko pamiętać, że jeżeli zakup środków trwałych został sfinansowany (w całości lub w części) z dotacji, nie jest możliwe zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej (odpowiednio w całości lub w części) odpisów amortyzacyjnych od tego środka trwałego.

Oznacza to, że podatnik będzie miał prawo do wpisania do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych środków trwałych, których zakup sfinansowany został z własnych środków, w wartości początkowej według ceny nabycia, uwzględniającej podatek od towarów i usług (wartość brutto). Natomiast odpisy amortyzacyjne dokonywane od tych środków trwałych będą stanowiły dla podatnika koszt uzyskania przychodów w pozarolniczej działalności gospodarczej przy spełnieniu określonych warunków.

Ciężar co do prawidłowego udokumentowania wydatku oraz wykazania związku przyczynowo-skutkowego między poniesionym wydatkiem a uzyskaniem przychodu spoczywa na podatniku. Podatnik musi bowiem wykazać, że poniósł koszt celowy i zasadny z punktu widzenia prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej.

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 10 maja 2012 r. (nr IPTPB1/415-124/12-4/KSU).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/116/i02.2012.116.071000700.108.jpg@RY2@

Tomasz Kotoliński, prawnik w Kancelarii Prawnej Piszcz, Norek i Wspólnicy

Jeżeli podatnik jest zwolniony z VAT bądź nabywa towary (usługi) w celu świadczenia usług zwolnionych i nie przysługuje mu obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku, a naliczony VAT nie powiększa wartości środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, wówczas będzie uprawniony do uznania za koszt uzyskania przychodów kwoty naliczonego VAT, pod warunkiem że nie był on bezpośrednio finansowany z dochodów zwolnionych z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podatnik jednak nie będzie mógł zaliczyć bezpośrednio do kosztów podatku naliczonego jedynie od zakupu środków trwałych, który powiększa wartość środków trwałych. Ponadto gdy podatnik jest zwolniony z VAT, będzie on uprawniony do ujęcia w ewidencji środków trwałych wartości początkowej przedmiotowych środków trwałych w wartości brutto, tj. wraz z VAT. Jednak jeżeli zakup środków trwałych zostanie sfinansowany (w całości lub w części) np. z dotacji, to nie będzie możliwe zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów (odpowiednio w całości lub w części) odpisów amortyzacyjnych od tego środka trwałego.

Podatek od wartości dodanej uwzględnia się w rozliczeniu

Podatnik - osoba fizyczna prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, z której dochód jest opodatkowany podatkiem liniowym. Jest też czynnym podatnikiem VAT. W ramach działalności świadczy usługi transportowe na terenie państw członkowskich UE. Dla potrzeb VAT/VAT-UE prowadzone przez podatnika przedsiębiorstwo zarejestrowane jest w Polsce.

Podatnik otrzymuje faktury za zakup paliwa oraz paragony dotyczące opłat za przejazdy autostradami, które są wystawione wraz z naliczonym podatkiem od wartości dodanej według stawki podatku naliczonego obowiązującego na terytorium danego państwa Unii. Przedsiębiorca zalicza do kosztów kwotę brutto, tj. wartość netto wraz z podatkiem od wartości dodanej. W przypadku zwrotu na podstawie odrębnych przepisów kwoty podatku od wartości dodanej podatnik w miesiącu otrzymania zwrotu zalicza go jako przychód firmy. Czy postępuje prawidłowo?

Wydatki na paliwo do samochodów ciężarowych i opłaty za autostradę ponoszone na terenie UE powinny być uwzględniane w kosztach uzyskania przychodu firmy w kwocie brutto, tj. z naliczonym podatkiem od wartości dodanej. Natomiast w przypadku zwrotu tego podatku zwrócona kwota powinna być uznana za przychód firmy.

Ustawodawca w art. 23 ust. 1 pkt 43 lit. a ustawy z 26 lipca 1991 r. o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.) przewidział, że VAT nie uważa się za koszt uzyskania przychodów z wyjątkiem m.in. VAT naliczonego.

Podatek naliczony stanowi koszt uzyskania przychodu, jeżeli podatnik korzysta ze zwolnienia z VAT lub nabył towary i usługi w celu wytworzenia albo odsprzedaży towarów lub świadczenia usług zwolnionych z VAT.

Ponadto podatnik może zaliczyć do kosztów podatek naliczony w tej części, w której zgodnie z przepisami ustawy z 11 marca 2004 r. o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) nie przysługuje mu obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku od towarów i usług, pod warunkiem jednak, że naliczony VAT nie powiększa wartości środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych.

Skoro w ustawach o podatkach dochodowych, w tym o PIT, ustawodawca wyłączył z kosztów uzyskania przychodu VAT z określonymi wyjątkami, to ograniczenie to dotyczy jedynie podatku od towarów i usług (VAT), a nie innych podatków (np. podatku od wartości dodanej). Definicja podatku od wartości dodanej znajduje się w przepisie art. 2 pkt 11 ustawy o VAT, który wyraźnie wskazuje brak tożsamości tego podatku z podatkiem od towarów i usług. Zgodnie z tym przepisem przez pojęcie podatku od wartości dodanej rozumie się podatek od wartości dodanej nakładany na terytorium państwa członkowskiego z wyjątkiem podatku od towarów i usług nakładanego tą ustawą. Ponadto wydatki na zakup paliwa oraz za przejazdy autostradami dokonywane na terytorium UE nie są nabyciem wewnątrzwspólnotowym ani importem usług/towarów.

W związku z tym w ciężar kosztów uzyskania przychodu można zaliczyć wartość brutto zakupu z faktury unijnej (tj. netto wraz z podatkiem od wartości dodanej).

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 7 maja 2012 r. (nr IPTPB1/415-132/12-2/ASZ).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/116/i02.2012.116.071000700.109.jpg@RY2@

Monika Kurlit doradca podatkowy, starszy konsultant w dziale prawno-podatkowym PwC

Podatek od towarów i usług ze swojej natury nie powinien stanowić dla podatników obciążenia finansowego. Ustawa o PIT (podobnie jak ustawa o CIT) generalnie wyłącza z kosztów VAT, stąd do kosztów podatkowych zaliczamy wydatki w kwotach netto. Jedynie w wyjątkowych wypadkach podatek może stanowić koszt. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi uznał literalną wykładnię tych przepisów i stwierdził, że wyłączenie z kosztów VAT z określonymi wyjątkami jest ograniczone jedynie do VAT, a nie innych podatków. Za takim podejściem przemawia argument, że podatek od wartości dodanej został odrębnie zdefiniowany w ustawie o VAT. Jest to podatek od wartości dodanej nakładany na terytorium państwa członkowskiego, z wyjątkiem podatku od towarów i usług nakładanego ustawą o VAT. Trudno więc nie zgodzić się, że brak jest tożsamości podatku od wartości dodanej oraz podatku od towarów i usług. Tym samym regulacje dotyczące VAT nie powinny mieć zastosowania do podatku od wartości dodanej. Dla oceny, czy podatek od wartości dodanej może zostać uznany za koszt, należałoby stwierdzić, czy został poniesiony w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich źródła.

Wielkość odpisów amortyzacyjnych zależy od ceny nabycia

Podatniczka uzyskuje przychody z wykonywania usług medycznych, które są zwolnione z VAT, oraz przychody z najmu i wykonywania testów, od których odprowadza należny VAT w wysokości 23 proc. Niedawno wystąpiła z wnioskiem o dotację unijną na zakup cyfrowego aparatu RTG w ramach Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007 - 2013; Oś priorytetowa III: Gospodarka, Innowacyjność, przedsiębiorczość; Działanie III.6: Rozwój mikro- i małych przedsiębiorstw, który stanowić będzie środek trwały w działalności. Czy VAT zawarty w cenie zakupu aparatu jako niepodlegający odliczeniu z powodu przeznaczenia aparatu wyłącznie do działalności zwolnionej z VAT zwiększy wartość początkową środka trwałego podlegającą amortyzacji?

Kosztem uzyskania przychodów są odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych uważa się w razie odpłatnego nabycia cenę ich nabycia. Cena nabycia to kwota należna zbywcy, powiększona o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania, a w szczególności o koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek, prowizji, oraz pomniejszona o podatek od towarów i usług, z wyjątkiem przypadków, gdy zgodnie z odrębnymi przepisami podatek od towarów i usług nie stanowi podatku naliczonego albo podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty należnego podatku o podatek naliczony albo zwrot różnicy podatku. W przypadku importu cena nabycia obejmuje cło i podatek akcyzowy od importu składników majątku.

Oznacza to, że do wartości początkowej środka trwałego należy zaliczyć VAT wtedy, gdy podatek ten nie stanowi podatku naliczonego lub gdy podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty należnego podatku o podatek naliczony albo zwrot różnicy w podatku. Jeżeli podatnik skorzystał z odliczenia podatku od towarów i usług, wówczas kwota tego podatku nie zwiększa wartości początkowej środka trwałego.

Gdy (zgodnie z odrębnymi przepisami) podatek od towarów i usług wynikający z faktury VAT potwierdzającej nabycie cyfrowego aparatu RTG nie stanowił dla podatniczki podatku naliczonego albo nie przysługiwało jej prawo do obniżenia kwoty należnego podatku o podatek naliczony bądź też zwrot różnicy podatku w rozumieniu ustawy z 11 marca 2004  r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.), kwota tego podatku zwiększa wartość początkową tego środka trwałego.

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 2 maja 2012 r. (nr IPTPB1/415-72/12-4/KO).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/116/i02.2012.116.071000700.110.jpg@RY2@

Agnieszka Wickel, ekspert w BDO

Zgodnie z regulacjami ustawy o PIT w razie nabycia przez podatnika środka trwałego jego wartość początkową stanowi cena nabycia. W cenie tej zasadniczo nie uwzględnia się VAT naliczonego związanego z zakupem. Od reguły tej ustawa przewiduje jednak dwa istotne wyjątki. Pierwszy ma miejsce, gdy VAT nie stanowi podatku naliczonego. Drugi zaś, gdy podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego. W interpretacji mamy do czynienia z drugą sytuacją. Jak bowiem wynika z opisu sprawy, nabyty aparat RTG ma być wykorzystywany do prowadzenia działalności zwolnionej z VAT. W konsekwencji podatniczce nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego z nabyciem aparatu. Zatem podatek ten powinien zwiększać jego wartość początkową. Stanowisko wyrażone w interpretacji należy więc uznać za prawidłowe. Szkoda, że minister finansów nie odniósł się do tego, że część wydatków ma być sfinansowana z dotacji unijnej, ani do tego, jaki to ma wpływ na amortyzację środka trwałego.

Pieniądze za wyjazd będą kosztem w określonych granicach

Przedsiębiorca prowadzi jednoosobową firmę zarejestrowaną na terytorium Polski. Forma rozliczenia to podatkowa księga przychodów i rozchodów. Jest też płatnikiem podatku od towatów i usług. Podatnik świadczy usługi na rzecz polskiej firmy, z którą ma podpisaną umowę-zlecenie na jego usługę (spawanie elementów stalowych). Firma ta pokrywa koszty przejazdu z Polski do Belgii i z powrotem oraz zakwaterowanie za granicą. Czy podatnikowi przysługują diety?

Wydatki dotyczące krajowych i zagranicznych wyjazdów służbowych przedsiębiorcy mogą obciążać koszty uzyskania przychodów pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na osiąganie przychodu bądź też zmierza do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów i wydatki te nie są wyszczególnione jako wydatki niestanowiące takich kosztów.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy z 26 lipca 1991 r. o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.) osobom prowadzącym działalność gospodarczą przysługuje prawo uwzględnienia w kosztach uzyskania przychodów wartości diet za czas podróży służbowych w ramach określonego limitu, tzn. do wysokości diet przysługujących pracownikom. Zasadniczą przesłanką decydującą o kwalifikacji danego wyjazdu jako podróży służbowej jest jej związek z prowadzoną działalnością gospodarczą. Dlatego też za podróż służbową należy uznać bezpośrednie wykonywanie przez przedsiębiorcę zadań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą poza siedzibą firmy, zarówno w kraju, jak i poza jego granicami.

W konsekwencji o ile podróże, jakie podatnik odbywa, są podróżami służbowymi związanymi z prowadzoną przez niego pozarolniczą działalnością gospodarczą, to w ciężar kosztów uzyskania przychodów tej działalności może zaliczyć diety otrzymane na te podróże, jednak wyłącznie w części nieprzekraczającej wysokości diet przysługujących pracownikom, określonej w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego ministra.

Jeśli podatnik w poprzednich rozliczeniach nie uwzględnił diet, a miał do tego prawo, może skorygować poprzednie zeznania.

dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 30 kwietnia 2012 r. (nr IPPB1/415-167/12-4/MS).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/116/i02.2012.116.071000700.111.jpg@RY2@

Krystian Pawłowicz, ekspert podatkowy w KPMG

Wiele osób decyduje się w ramach jednoosobowej działalności świadczyć usługi na rzecz kontrahentów, czasem nawet poza granicami Polski. W efekcie podatnicy często pokrywają koszty podróży oraz zakwaterowania, co zdecydowanie ogranicza ekonomiczną efektywność działalności. W takiej sytuacji znalazł się podatnik, którego sprawą zajął się minister finansów. W interpretacji organ dość jednoznacznie potwierdził, że osobom prowadzącym działalność przysługuje prawo uwzględnienia w kosztach wartości diet za okres podróży służbowych do wysokości diet przysługujących pracownikom. Kluczowe dla uznania danej podróży za służbową jest jej związek z działalnością, tj. wykonywanie prac poza siedzibą firmy, zarówno w kraju, jak i poza jego granicami.

Stratę wskutek kradzieży można uwzględnić w rozliczeniach

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wykorzystuje w swojej siedzibie sieć teleinformatyczną, w skład której wchodzi m.in. router cisco z funkcją centrali telefonicznej. Router jest podłączony do łączy internetowych i łączy telefonicznych. Pewnego dnia ok. godz. 0:54 centrala telefoniczna firmy zaczęła masowo generować zagraniczne połączenia telefoniczne za pośrednictwem dostawcy tych usług. Trwało to do czasu założenia całkowitej blokady na połączenia, tj. kilka dni. Połączenia te były generowane automatycznie na skutek przejęcia kontroli przez nieznane, nieuprawnione osoby nad siecią teleinformatyczną spółki.

W wyniku tego ataku zagraniczne połączenia telefoniczne ze spółki zostały wygenerowane na kwotęok. 200 tys. zł, skorygowaną potem (po zmniejszeniu ceny za impuls) do 154,5 tys. zł netto. Sieć teleinformatyczna była zabezpieczona standardowo hasłami dostępu. Zdarzenie zostało zgłoszone na policję i do prokuratury. Czy zafakturowane koszty połączeń telefonicznych można uznać za koszt uzyskania przychodu spółki?

Zaliczenie strat do kosztów uzyskania przychodów powinno każdorazowo uwzględniać szczególną specyfikę zdarzeń i być oceniane w aspekcie:

- całokształtu prowadzonej przez podatnika działalności,

- okoliczności, które spowodowały powstanie straty (np. ubytki naturalne, zdarzenia losowe, klęski żywiołowe),

- udokumentowania straty (formą udokumentowania strat może być np. protokół opisujący zdarzenie, jego datę, przyczynę, dokładne obliczenie wielkości straty, podpisany przez osoby uprawnione, uzupełniony o protokół policji w przypadku kradzieży, bądź zgłoszenie szkody instytucji ubezpieczeniowej),

- podjętych przez podatnika działań zabezpieczających.

Dla celów podatkowych przyjąć należy, że włamanie do sieci teleinformatycznej, mimo istnienia zabezpieczeń hasłami dostępu, powstałe na skutek zdarzeń nieprzewidywalnych, można uznać za zdarzenie losowe, które uzasadnia zaliczenie powstałej straty w ciężar kosztów uzyskania przychodów. Nie można uznać za zdarzenie nieprzewidywalne czy nie do uniknięcia sytuacji, w której dostęp do takiej sieci nie jest należycie zabezpieczony, a podmiot nie zachował należytej staranności w swoich działaniach.

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 20 kwietnia 2012 r. (nr IPTPB3/423-38/12-2/GG).

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/116/i02.2012.116.071000700.112.jpg@RY2@

Edyta Rajchel, radca prawny w Kancelarii Prawniczej Andrzej Gotfryd, oddział w Krakowie

Poniesiona strata powstała na skutek zdarzenia losowego o nieprzewidywalnym charakterze i jako związana z prowadzoną działalnością powinna być zaliczona do kosztów uzyskania przychodu. Dla oceny tego typu zdarzeń w aspekcie możliwości zaliczenia w ciężar kosztów podatkowych wygenerowanych strat kluczowe jest ustalenie, czy taka strata wynikła z działania lub zaniechania zawinionego przez podatnika. Jeśli podatnik dołożył należytej staranności w zabezpieczeniu swojego mienia, np. czyniąc zadość podstawowym wymaganiom bezpieczeństwa teleinformatycznego określonym w stosownych przepisach wykonawczych, wówczas istnieje spora szansa na uznanie straty za koszt uzyskania przychodu. Istotne jest również rzeczywiste poniesienie straty oraz należyte jej udokumentowanie.

Oprac. Ewa Matyszewska