Certyfikat rezydencji będzie ważny maksymalnie 12 miesięcy

Przed 2007 rokiem nie było ustawowej definicji certyfikatu rezydencji. W konsekwencji przedsiębiorcy niejednokrotnie prowadzili spory z przedstawicielami fiskusa, których przedmiotem było to, czy dany dokument powinien być uznany za certyfikat rezydencji, czy raczej nie spełnia warunków do takiej klasyfikacji.

Wobec braku legalnej definicji, otrzymawszy od zagranicznego kontrahenta dokument, który zawierał wszystkie niezbędne dane, ale nie nazywał się certyfikatem rezydencji, płatnicy nieraz musieli przekonywać przedstawicieli fiskusa, iż faktycznie jest to certyfikat rezydencji.

Od 2007 roku sytuacja znacznie się poprawiła. Od tego bowiem roku w obu ustawach o podatkach dochodowych, w ich słownikach pojęć ustawowych, zamieszczona została definicja certyfikatu rezydencji.

Podkreślić należy, że dokument otrzymany od zagranicznego podatnika nie musi być opatrzony tytułem "certyfikat rezydencji", by posiadał taki status. Polski prawodawca nie precyzuje nawet, jakie konkretnie dane powinny znaleźć się w dokumencie mającym status certyfikatu rezydencji. Oczywiście niezbędne jest, aby potwierdzał on właściwość podatkową danego państwa.

Brak certyfikatu rezydencji miał, wciąż ma i będzie miał negatywne, a co za tym idzie nieprzyjemne, konsekwencje fiskalne, i to niekoniecznie dla samego podatnika, lecz często dla płatnika. Otóż wobec niedostarczenia przez zagranicznego podatnika certyfikatu rezydencji polski płatnik nie ma prawa odwołać się do umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania i zastosować niższej stawki lub zwolnienia wynikającego z takiej umowy.

Teoretycznie to w interesie podatnika, a nie płatnika, leży, aby ten ostatni dysponował takim dokumentem. Teoretycznie, bo w praktyce często płatnik, powodowany najczęściej względami biznesowymi, jest zmuszony do zapłaty całości ceny ustalonej z kontrahentem, gdyż ten całkowicie nie akceptuje sytuacji, w której od umownego wynagrodzenia miałby być potrącony polski podatek dochodowy. Polski płatnik występuje potem z roszczeniem o zwrot (przez zagranicznego kontrahenta) zapłaconego, a niepobranego z wynagrodzenia kontrahenta podatku u źródła. W praktyce takie sytuacje to kłopot, gdyż wiążą się albo z wieloletnimi postępowaniami, a przy tym z utratą kontrahenta. Często odzyskanie pieniędzy jest niewykonalne. [przykład 1]

PRZYKŁAD 1

Wypłata całościowa

Polska uczelnia zaprosiła do wygłoszenia wykładów profesora z USA. Przed wykładem strony ustaliły stawkę wynagrodzenia. Przed dokonaniem wypłaty uczelnia zwróciła się do profesora z prośbą o dostarczenie certyfikatu rezydencji w celu niepobierania polskiego podatku u źródła (zastosowania zwolnienia z art. 15 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania). Pomimo deklaracji certyfikat nie dotarł do uczelni. Mimo to wypłata została dokonana w 100 proc., gdyż uznano, iż obniżenie wynagrodzenia mogłoby urazić profesora i spowodować zakończenie współpracy między nim a uczelnią.

Podkreślić należy, że zapłata podatku dokonana przez płatnika ponad ustalone umownie wynagrodzenie wiąże się z brakiem możliwości zaliczenia takiego podatku u źródła do podatkowych kosztów uzyskania przychodu nabywcy świadczeń (płatnika). [przykład 2]

PRZYKŁAD 2

Brak kosztów

Polska spółka zakupiła od zagranicznego kontrahenta usługi niematerialne. Zgodnie z umową miała wypłacić świadczeniodawcy wynagrodzenie w kwocie 100 000 euro. Przed zapłatą spółka zażądała od kontrahenta certyfikatu rezydencji, ten jednak zignorował żądanie. Gdy spółka zagroziła, iż wypłaci kwotę niższą o polski podatek u źródła, otrzymała ze spółki matki dyspozycję wypłaty 100 proc. ceny, nawet wobec braku dokumentu potwierdzającego rezydencję. Spółka dokonała takiej wypłaty, a jednocześnie jako płatnik zapłaciła do polskiego urzędu skarbowego 20 proc. podatku dochodowego. Ze względu na zachowanie warunku celowości 100 000 euro stanowiło KUP. Jednak kwota wyznaczona 20 proc., odprowadzona ze środków spółki, już nie.

Jeżeli chodzi o podatek od przychodów z tytułu w udziału w zyskach osób prawnych, obserwowana jest nieco większa "empatia fiskalna". Jednak i tutaj można spotkać się z przypadkami, w których polska spółka ma problemy z pozyskaniem certyfikatu rezydencji wspólnika.

Podkreślić należy, że certyfikat rezydencji jest jedynym sposobem na skuteczne udokumentowanie miejsca rezydencji podatkowej na potrzeby zastosowania przez płatnika do polskich przychodów zagranicznego podatnika postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. [przykład 3]

PRZYKŁAD 3

Tylko jeden

Polska spółka zakupiła od niemieckiego kontrahenta usługi niematerialne. Przed dokonaniem zapłaty zażądała od kontrahenta certyfikatu rezydencji, a ten przesłał dokument zatytułowany "Bescheinigung in Steuersachen". Po analizie dokumentu księgowość spółki uznała, iż jest to zaświadczenie o niezaleganiu z podatkami. W związku z tym zażądano od kontrahenta innego dokumentu, który byłby certyfikatem rezydencji (Ansässigkeitsbescheinigung).

Co na to sądy

wCertyfikat rezydencji może przybrać dowolną formę pisemną, o ile zostanie wystawiony przez właściwy organ podatkowy obcego państwa oraz będzie zawierał w swej treści stwierdzenie o posiadaniu przez dany podmiot siedziby lub miejsca zamieszkania dla celów podatkowych. Podkreślenia wymaga, że certyfikat rezydencji nie stanowi warunku zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, lecz jedynie pewien wymóg o charakterze dowodowym mający znaczenie na etapie poboru podatku przez płatnika

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 74/12

wUstawodawca zastrzegł jednak w sposób niebudzący wątpliwości, że jedynym dowodem potwierdzającym rezydencję podatkową jest zaświadczenie (certyfikat rezydencji) pochodzące od organu podatkowego państwa siedziby podatnika

Wyrok WSA w Warszawie z 6 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2839/11

Definicja

- zaświadczenie o miejscu siedziby podatnika dla celów podatkowych, wydane przez właściwy organ administracji podatkowej państwa miejsca siedziby podatnika.

Kiedy jest potrzebne potwierdzenie

Podatek u źródła	Art. 21. 1.  Podatek dochodowy z tytułu uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2, przychodów: n z odsetek, n z praw autorskich lub praw pokrewnych, n z praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również ze sprzedaży tych praw, n z należności za udostępnienie tajemnicy receptury lub procesu produkcyjnego, za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, w tym także środka transportu, urządzenia handlowego lub naukowego, za informacje związane ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know-how), n z opłat za świadczone usługi w zakresie działalności widowiskowej, rozrywkowej lub sportowej, wykonywanej przez osoby prawne mające siedzibę za granicą, organizowanej za pośrednictwem osób fizycznych lub osób prawnych prowadzących działalność w zakresie imprez artystycznych, rozrywkowych lub sportowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej n z tytułu świadczeń: doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze n ustala się w wysokości 20 proc. przychodów n z tytułu należnych opłat za wywóz ładunków i pasażerów przyjętych do przewozu w portach polskich przez zagraniczne przedsiębiorstwa morskiej żeglugi handlowej, z wyjątkiem ładunków i pasażerów tranzytowych, n uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczne przedsiębiorstwa żeglugi powietrznej - - ustala się w wysokości 10 proc. tych przychodów.	Art. 29. 1.  Podatek dochodowy od uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez osoby, o których mowa w art. 3 ust. 2a, przychodów: n z działalności określonej w art. 13 pkt 2 i 6-9 oraz z odsetek innych niż wymienione w art. 30a ust. 1, n z praw autorskich lub z praw pokrewnych, n z praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również ze sprzedaży tych praw, n z należności za udostępnienie tajemnicy receptury lub procesu produkcyjnego, za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, handlowego lub naukowego, w tym także środka transportu, oraz za informacje związane ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know-how) - pobiera się w formie ryczałtu w wysokości 20 proc. przychodu; n z opłat za usługi w zakresie działalności widowiskowej, rozrywkowej lub sportowej, wykonywanej przez osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania za granicą, a organizowanej za pośrednictwem osób fizycznych lub osób prawnych prowadzących działalność w zakresie imprez artystycznych, rozrywkowych lub sportowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - pobiera się w formie ryczałtu w wysokości 20 proc. przychodu; n z tytułu należnych opłat za wywóz ładunków i pasażerów przyjętych do przewozu w portach polskich przez zagraniczne przedsiębiorstwa morskiej żeglugi handlowej, z wyjątkiem ładunków i pasażerów tranzytowych pobiera się w formie ryczałtu w wysokości 10 proc. przychodów; n uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczne przedsiębiorstwa żeglugi powietrznej - pobiera się w formie ryczałtu w wysokości 10 proc. przychodów; n z tytułu świadczeń doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze - pobiera się w formie ryczałtu w wysokości 20 proc. przychodu.
Udział w zyskach osób prawnych	Art. 22. 1.  Podatek dochodowy od dochodów (przychodów) z dywidend oraz innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustala się w wysokości 19 proc. uzyskanego przychodu.	Art. 30a. 1.  Od uzyskanych dochodów (przychodów) pobiera się 19-proc. zryczałtowany podatek dochodowy, z zastrzeżeniem art. 52a: n z dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych;
Odsetki		Art. 30a. 1.  Od uzyskanych dochodów (przychodów) pobiera się 19-proc. zryczałtowany podatek dochodowy, z zastrzeżeniem art. 52a: n z odsetek od pożyczek, z wyjątkiem gdy udzielanie pożyczek jest przedmiotem działalności gospodarczej; n z odsetek i dyskonta od papierów wartościowych; n z odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika lub w innych formach oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, prowadzonych przez podmiot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem środków pieniężnych związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą;
Udział w funduszach kapitałowych		Art. 30a. 1.  Od uzyskanych dochodów (przychodów) pobiera się 19-proc. zryczałtowany podatek dochodowy, z zastrzeżeniem art. 52a: n dochodu z tytułu udziału w funduszach kapitałowych;
Odpłatne zbycie papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych		Art. 30b. 1. Od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, w tym z realizacji praw wynikających z tych instrumentów, z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, podatek dochodowy wynosi 19 proc. uzyskanego dochodu.

Podatnik poniesie większą odpowiedzialność

Płatnik nie odpowie za błąd, jeśli zagraniczny kontrahent nie powiadomi o zmianach

Obowiązujące jeszcze obecnie przepisy prawa podatkowego nie wskazują, jak długo certyfikat rezydencji jest aktualny. Przedstawiciele fiskusa niejednokrotnie próbowali i próbują promować pogląd, iż certyfikat rezydencji niezawierający informacji na temat okresu, którego dotyczy, ma jedynie roczny termin ważności. Prawda jest jednak taka, że w obecnym stanie prawnym, wobec braku stosownych regulacji, nie może być mowy o stałym okresie ważności certyfikatu. Dokument ten jest aktualny tak długo, jak długo sytuacja podatnika, którego on dotyczy, nie uległa zmianie.

Nie może też być mowy o tym, że certyfikat rezydencji jest aktualny jedynie w dniu, czy nawet do dnia, jego wydania. Jednak zawsze należy pamiętać, iż płatnik ma obowiązek weryfikować aktualność certyfikatu. Z powinności takiej nie zwalnia go nawet to, że od momentu wydania takiego dokumentu nie upłynęło 12 miesięcy.

Możliwe ograniczenia

Zgodnie z treścią art. 17 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1328), w 3 miesiące od tej daty wejdą w życie przepisy, które wprowadzą termin ważności certyfikatów rezydencji.

Zatem od 4 stycznia 2015 r. każdy certyfikat rezydencji niezawierający informacji na temat okresu, którego dotyczy, będzie aktualny jedynie maksymalnie przez 12 miesięcy.

Co ważne, na tę okoliczność prawodawca przygotował przepis przejściowy (art. 11 ww. ustawy), przez co stara się nie pozostawiać wątpliwości, że rocznym okresem przydatności fiskalnej objęte będą również certyfikaty wydane przed wejściem w życie nowych regulacji. Efekt będzie taki, że certyfikaty wydane przed 4 stycznia 2014 r. utracą swoją ważność 3 stycznia 2015 r.

Zaznaczyć przy tym należy, że prawodawca zastosował ciekawą konstrukcję normowania: nie wprowadził modyfikacji do definicji certyfikatu rezydencji, lecz zamieścił nowe przepisy w części dotyczącej stosowania certyfikatów.

Efekt będzie taki, że dysponując certyfikatem rezydencji wydanym przed rokiem, ale niezawierającym daty ważności, płatnik nie będzie mógł się nim posłużyć, nawet jeżeli sytuacja podatnika nie uległa jakiejkolwiek zmianie, co polski podmiot wypłacający świadczenie udowodni ponad wszelką wątpliwość. Przy czym okres 12 miesięcy będzie liczony od daty wydania certyfikatu, a nie jego dostarczenia płatnikowi.

Certyfikaty o określonym w swojej treści okresie, którego dotyczą, będą miały zastosowanie jedynie w przedziale czasowym w nim wskazanym (czyli tak jak obecnie jest praktykowane).

WAŻNE

Certyfikat rezydencji niezawierający informacji, jakiego okresu dotyczy, będzie ważny nie dłużej niż 12 miesięcy od dnia jego wydania, a nie otrzymania przez płatnika!

Odpowiedzialność za dopełnienie obowiązku

Regulacje dotyczące ważności certyfikatów rezydencji wprowadzane od 4 stycznia 2015 r. (czyli po upływie 3 miesięcy od ogłoszenia nowelizacji), oprócz ograniczenia ważności certyfikatów (co działa na minus prawodawcy), będą stanowiły również o tym, jaki jest zakres odpowiedzialności płatnika przy zmianie sytuacji faktycznej, a przez to i formalnej, w efekcie której mimo braku upływu 12-miesięcznego okresu od dnia wydania certyfikat utraci swoją ważność. Jeżeli bowiem w tym czasie (czyli w okresie 12 miesięcy od dnia wydania certyfikatu) miejsce siedziby podatnika dla celów podatkowych uległo zmianie, podatnik jest obowiązany do niezwłocznego udokumentowania miejsca siedziby dla celów podatkowych nowym certyfikatem rezydencji. Taki certyfikat będzie ważny przez 12 miesięcy od jego wydania.

Najciekawsze jest przy tym to, że jeżeli podatnik nie dopełni powyższego obowiązku, zniesie tym samym całkowicie odpowiedzialność płatnika za to, iż w wyniku zastosowania postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania doszło do zaniżenia podatku. W takiej sytuacji cała odpowiedzialność za powstałą zaległość obciąży nie płatnika, a samego podatnika.

Wytknąć należy przy tym ustawodawcy brak precyzyjności zapisu. Prawodawca zapisał bowiem, że przy braku dopełnienia przez podatnika obowiązku przekazania informacji odpowiedzialność za niepobranie lub zaniżenie podatku ponosi podatnik. Ja powyżej wskazałem, że płatnik nie odpowie za zaniżenia podatku (w tym brak jego poboru) poprzez zastosowanie przepisów umowy - prawodawca nie jest tak precyzyjny. Można więc wyciągać wniosek, że chodzi tutaj o jakiekolwiek zaniżenie, w tym poprzez zastosowanie zwolnienia, mimo że umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania tylko obniża stawkę. [przykład 4]

PRZYKŁAD 4

Płatnik nie jest winien

W czerwcu 2015 roku polska spółka zakupi od francuskiego kontrahenta usługę, która zostanie sklasyfikowana jako know-how. Na podstawie art. 12 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, dysponując certyfikatem rezydencji, spółka powinna jako płatnik pobrać 10-proc. podatek u źródła, jednak tego nie uczyniła. W czasie kontroli organ zakwestionował działanie spółki (jako płatnika). Wówczas doradca podatkowy reprezentujący spółkę podniósł, że owszem, być może powinien być rozliczony podatek u źródła, jednak organ nie może dochodzić tego podatku od spółki jako płatnika, gdyż okazało się, że spółka dysponowała certyfikatem rezydencji nie starszym niż 12-miesięczny, ale między jego wydaniem a powstaniem przychodu świadczeniodawca zmienił swoją rezydencję podatkową, o czym nie poinformował polskiego kontrahenta, a ten nie miał o tym udokumentowanej wiedzy. W efekcie, mimo że zaległość nie była bezpośrednio implikowana brakiem informacji o zmianie danych, na podstawie art. 26 ust. 1k ustawy o CIT polska spółka nie ponosi odpowiedzialności.

Biorąc pod uwagę intencje prawodawcy, być może należałoby stwierdzić, że odpowiedzialność płatnika powinna być zniesiona, gdy bezpodstawnie zastosował postanowienia umowy, która nie była właściwa dla podatnika ze względu na zmianę jego rezydencji. Jednak literalnie stosując przepis, trzeba stwierdzić, że brak informacji chroni płatnika bez względu na powód powstania zaległości.

Nie o zmianę adresu chodzi

Jednocześnie warto podkreślić, że prawodawca wskazuje na "miejsce siedziby dla celów podatkowych", a nie "miejsce siedziby" podatnika. To wskazywałoby, że nie chodzi o zmianę adresu siedziby w ramach jednej jurysdykcji podatkowej, a o modyfikację właściwości przepisów jednego państwa na inne. Jednak i w tym zakresie mogą w przyszłości pojawić się spory.

Do ograniczenia odpowiedzialności płatnika jest jeszcze jedno istotne "ale". Otóż wystarczy, by płatnik miał - czy raczej powinien mieć - wiedzę na temat zmiany sytuacji, a już w dalszym ciągu będzie odpowiedzialny za zaległość powstałą w wyniku niepobrania lub pobrania podatku w niższej kwocie.

Jak bowiem od 4 stycznia 2015 r. wskazał ustawodawca, płatnik, który będzie dysponował dokumentem (np. fakturą, umową), z którego będzie wynikało nowe miejsce siedziby podatnika dla celów podatkowych, a które będzie inne niż wskazane w nie starszym niż 12-miesięczny certyfikat rezydencji, utraci ochronę przed odpowiedzialnością wraz z dniem, w którym płatnik uzyskał ten dokument.

Zaznaczyć trzeba, że katalog dokumentów będzie miał charakter otwarty, co oznaczało będzie, iż de facto każda korespondencja (nie tylko cywilnoprawna czy księgowa) i każdy dokument wskazujący na nową rezydencję będą eliminować zniesienie odpowiedzialności płatnika (np. potwierdzenie salda, wezwanie do zapłaty, oferta handlowa etc.).

Cechy nowych regulacji

Certyfikat ważny po jego wydaniu, a nie tylko w dniu wydania; certyfikat ważny przez okres 12 miesięcy; wprowadzenie przepisów przejściowych; obowiązek poinformowania płatnika przez podatnika o zmianie rezydencji podatkowej; zniesienie odpowiedzialności płatnika wobec braku informacji o zmienia rezydencji podatnika

Sposób regulacji - brak zapisu w definicji pojęcia certyfikat rezydencji; wprowadzenie przepisów przejściowych - bezwzględne stosowanie 12 miesięcy od momentu wydania certyfikatu; certyfikat ważny przez 12 miesięcy; brak możliwości przedłużenia aktualności certyfikatu innymi dokumentami; mało precyzyjne zapisy dotyczące zniesienia odpowiedzialności płatnika - zakres wyłączenia; zbyt ogólny sposób definiowania dokumentów znoszących wyłączenie odpowiedzialności płatnika

Co po zmianach

Okres ważności certyfikatu rezydencji	Brak uregulowań w tym zakresie	12 miesięcy
Obowiązek udokumentowania miejsca siedziby dla celów podatkowych nowym certyfikatem rezydencji	Brak uregulowań w tym zakresie	W przypadku zmiany siedziby podatnika w okresie 12 miesięcy - obowiązek niezwłocznego udokumentowania miejsca siedziby dla celów podatkowych nowym certyfikatem rezydencji
Niedopełnienie obowiązku udokumentowania miejsca siedziby dla celów podatkowych nowym certyfikatem rezydencji	Brak uregulowań w tym zakresie	W przypadku niedopełnienia obowiązku niezwłocznego udokumentowania miejsca siedziby dla celów podatkowych nowym certyfikatem rezydencji odpowiedzialność za pobranie podatku ponosi podatnik. Wyłączenie zastosowania przepisów o odpowiedzialności w przypadku, gdy miejsce siedziby podatnika wynika z dokumentu (faktura, umowa)

Co na to sądy

W sytuacji gdy w treści certyfikatu rezydencji nie ma wskazania okresu jego ważności, certyfikat taki z uwagi na to, że potwierdza istnienie określonego stanu faktycznego, zachowuje swoją aktualność tak długo, jak długo nie ulegnie zmianie potwierdzony w nim stan faktyczny, czyli nie ulegnie zmianie miejsce zamieszkania podatnika dla celów podatkowych

Wyrok NSA z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 205/12

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie do zaakceptowania jest pogląd, że racjonalny ustawodawca, przyjmując brzmienie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 5a pkt 21 ustawy o PIT oraz art. 26 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 4a pkt 12 ustawy o CIT, wskazywał, że ważność certyfikatu rezydencji ogranicza się w czasie jedynie do dnia wydania (wystawienia) tego dokumentu. Takie rozumienie omawianych przepisów prawa (zaproponowane przez organ interpretacyjny) mogłoby prowadzić do ich wykładni ad absurdum. Przy skrajnie zawężającym ich stosowaniu mogłoby to w praktyce oznaczać w ogóle brak możliwości skorzystania przez zainteresowanego z wydanego mu certyfikatu rezydencji.

Trafnie zatem przyjął WSA, że w sytuacji, gdy w treści certyfikatu rezydencji nie ma wskazania okresu jego ważności, certyfikat taki z uwagi na fakt, że potwierdza istnienie określonego stanu faktycznego, zachowuje swoją aktualność tak długo, jak długo nie ulegnie zmianie potwierdzony w nim stan faktyczny, czyli nie ulegnie zmianie miejsce zamieszkania podatnika dla celów podatkowych. Słusznie też zauważa WSA, że możliwe są zatem sytuacje, gdy w przypadku zmiany rezydencji podatkowej dokument ten w wyniku zmian utraci swoją aktualność albo pozostanie aktualny przez wiele lat. Należy więc mieć na względzie obowiązki ciążące na płatniku, wynikające z treści art. 30 par. 1 o.p., wymuszające konieczność weryfikowania możliwych zmian rezydencji podatkowej jego kontrahentów. Pogląd prawny przedstawiony powyżej należy uznać za ugruntowany w dotychczasowym orzecznictwie NSA i został wyrażony m.in. w wyrokach: z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 204/12, z 18 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 75/12, z 4 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2579/11 oraz sygn. akt II FSK 2580/11, z 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1963/10 (orzeczenia dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl)

Wyrok NSA z 27 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1563/12

Podsumowanie

● Dokument, który potwierdza miejsce siedziby lub zamieszkania podmiotu na potrzeby podatku dochodowego, może decydować o opłacalności niektórych przedsięwzięć.

● Obecnie certyfikaty nie mają swoich normatywnych okresów ważności. Sytuacja już niebawem się zmieni. Certyfikaty rezydencji będą ważne przez rok albo krócej.

● Certyfikaty wydane przed 4 stycznia 2014 r. utracą swoją ważność 3 stycznia 2015 r.

● Obowiązujące jeszcze przepisy nie wskazują, jaka jest odpowiedzialność płatnika wobec zmiany sytuacji i w efekcie dezaktualizacji certyfikatu. Od 4 stycznia 2015 r. sytuacja będzie nieco bardziej transparentna.

Radosław Kowalski

doradca podatkowy

Podstawa prawna

Art. 4a pkt 12, art. 21, 22 i 26 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 851). Art. 5a pkt 21, art. 30a, 30b i 41 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.).