Kończy się raj u południowych sąsiadów

Na razie 21 stycznia 2014 r. w Dzienniku Ustaw opublikowana została ustawa wyrażająca zgodę na ratyfikację protokołu o zmianie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania pomiędzy Polską a Słowacją. Jako że procedura ratyfikacyjna została już uprzednio zakończona na Słowacji, należy się spodziewać, że w najbliższym czasie zmiany zostaną opublikowane. Protokół wejdzie w życie od 1 stycznia 2014 r.

Przyjrzyjmy się zatem, co szykuje się dla polskich podatników.

Podwójny brak daniny

Dotychczasowa wersja umowy ze Słowacją przewidywała jako podstawową metodę unikania podwójnego opodatkowania wyłączenie z progresją. W uproszczeniu oznaczało to, że jeżeli jakiś dochód mógł być opodatkowany tylko na Słowacji, to Polska była zobowiązana zwolnić ten dochód z opodatkowania, niezależnie od tego, czy podlegał on jakiemukolwiek podatkowi w kraju, w którym został osiągnięty. Korzyść pojawiała się w sytuacji, gdy Słowacja zwalniała określone kategorie dochodu od opodatkowania. Prowadziło to do podwójnego nieopodatkowania, a zatem zwolnienia z podatku.

Taka sytuacja miała miejsce w odniesieniu do dochodu z dywidend osiąganych przez przedsiębiorstwa prowadzone na Słowacji przez polskich rezydentów. Wewnętrzne prawo słowackie bowiem, nie dość że zwalnia dywidendy z opodatkowania, to - odmiennie niż polskie przepisy - może wiązać je z działalnością gospodarczą przedsiębiorcy. W sytuacji zatem gdy polski rezydent stawał się wspólnikiem spółki komandytowej, zyski z udziału w tej spółce były traktowane jak zyski z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie Słowacji. W konsekwencji ich opodatkowanie było możliwe tylko na terenie Słowacji, gdzie - przynajmniej w odniesieniu do dywidend - nie podlegają one opodatkowaniu.

Słowacka spółka komandytowa stała się zatem swoistą tubą, przez którą możliwe było ściąganie zysków z dywidend generowanych na terenie całej Unii Europejskiej.

Polskie Ministerstwo Finansów nie bardzo mogło dokonać odmiennej interpretacji, potwierdzało więc wykładnię przyjmowaną przez podatników.

Zwolnienie z wyjątkami

Istotna zmiana będzie polegać na tym, że przy zachowaniu zwolnienia z progresją - jako podstawowej zasady unikania podwójnego opodatkowania - jednocześnie zostanie wprowadzonych wiele wyjątków. Obejmą one m.in. zyski przedsiębiorstw, zyski ze sprzedaży majątku, zyski z wykonywania wolnych zawodów, wynagrodzenie dyrektorów.

We wszystkich tych przypadkach dozwoloną metodą będzie zaliczenie. To oznacza, że podatek należny do zapłaty w Polsce będzie można jedynie zredukować o kwotę podatku zapłaconego na Słowacji.

Niezależnie od tego w odniesieniu do innych dochodów państwo będzie mogło nie stosować zasady zwolnienia z opodatkowania, jeśli odpowiedni dochód będzie zwolniony z opodatkowania w państwie źródła. Taka regulacja zabezpieczy opodatkowanie dochodów na przyszłość, gdyby któryś z krajów wprowadził kolejne zwolnienia podatkowe. Rozwiązanie to popiera Komisja Europejska.

Bez fikcji

Druga istotna zmiana dotyczy klauzuli tax sparing. Uchylony protokołem art. 24 ust. 3 dotychczasowej umowy zezwalał na odliczenie od polskiej daniny także podatku, który co prawda mógł być pobrany przez Słowację, ale z różnych względów nie był pobierany. W praktyce dotyczyło to głównie dywidend wypłacanych przez słowackie spółki na rzecz polskich rezydentów. Na poczet 19-proc. podatku należnego w Polsce można było zaliczyć 10 proc. podatku, który mógł być pobrany przez Słowację u źródła, ale nie był, z uwagi na obowiązujące zwolnienie. Faktycznie zatem dywidendy były opodatkowane w Polsce stawką 9 proc.

Rozbudowana została klauzula obejmująca obowiązek wymiany informacji. Z jednej strony wprowadza ona określone gwarancje dotyczące poufności informacji, z drugiej jednak istotnie rozszerza obowiązki informacyjne państwa zobowiązanego. Dotyczy to np. wrażliwych informacji objętych tajemnicą bankową, także informacji, które nie są zwyczajowe gromadzone przez jedno państwo dla celów wymiaru podatku, ale są wymagane przez drugie.

W razie obejścia prawa

Wprowadzono także klauzulę ograniczania korzyści umownych, która zapowiada poniekąd zmiany w polskim systemie prawnym. W prawie słowackim istnieje już klauzula zapobiegająca obchodzeniu przepisów prawa podatkowego. W prawie polskim jest ona dopiero na etapie założeń do projektu ustawy. Rząd zadbał jednak o możliwość jej przyszłego stosowania także w stosunkach międzynarodowych. To oznacza, że korzyści wynikające z umowy nie będą miały zastosowania do dochodu otrzymanego lub osiągniętego w związku ze "sztuczną strukturą" i każde z państw będzie mogło, wedle swojego wewnętrznego ustawodawstwa, rozpoznać "istotę transakcji".

Inne zmiany

Doprecyzowano definicje i zasady traktowania podatkowego przedsiębiorstw powiązanych.

Wprowadzono klauzulę nieruchomościową, która przewiduje, że w razie zbycia udziałów lub akcji, których wartość w ponad 50 proc. pochodzi z własności majątku nieruchomego, uprawnionym do opodatkowania dochodu z takiej transakcji będzie państwo, w którym położona jest nieruchomość.

Zredukowano także - w większości do 5 proc. - wysokość podatku u źródła pobieranego od dywidend, należności licencyjnych oraz odsetek. Wprowadzono również szczególne zwolnienie dla dywidend wypłacanych na rzecz spółki posiadającej co najmniej 10-proc. udział przez okres 24 miesięcy. Odpowiada to aktualnej dyrektywie unijnej implementowanej przez oba kraje.

@RY1@i02/2014/032/i02.2014.032.183000500.802.jpg@RY2@

Marcin Gorazda adwokat, Kancelaria Gorazda, Świstuń, Wątroba i Wspólnicy

Marcin Gorazda

 adwokat, Kancelaria Gorazda, Świstuń, Wątroba i Wspólnicy