Likwidacja jednoosobowej działalności gospodarczej wymaga remanentu

Likwidacja działalności gospodarczej dla celów PIT wymaga przygotowania dwóch spisów, a mianowicie:

- spisu składników majątku,

- remanentu towarów handlowych (spisu z natury).

Wykaz i spis z natury

W przypadku likwidacji działalności gospodarczej osoby fizycznej prowadzącej tę działalność samodzielnie sporządza się wykaz składników majątku na dzień likwidacji działalności gospodarczej. Wykaz powinien zawierać co najmniej następujące dane: liczbę porządkową, określenie (nazwę) składnika majątku, datę nabycia składnika majątku, kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku oraz kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku zaliczoną do kosztów uzyskania przychodów, wartość początkową, metodę amortyzacji, sumę odpisów amortyzacyjnych.

W spisie składników majątku przedsiębiorca powinien ująć pozostałe na dzień likwidacji towary handlowe, tj. żyrandole, ujmując w tym spisie wszystkie wymagane dane.

Na dzień likwidacji działalności gospodarczej przedsiębiorca nie ustala przychodu od tych towarów.

Podatnicy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów (dalej: PKPiR) są zobowiązani do sporządzenia i wpisania do księgi spisu z natury towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadów m.in. na dzień likwidacji działalności.

Towarami handlowymi są wyroby przeznaczone do sprzedaży w stanie nieprzerobionym; towarami handlowymi są również produkty uboczne uzyskiwane przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej. Pozostałe na dzień likwidacji żyrandole stanowią dla przedsiębiorcy towary handlowe.

Spis z natury powinien być sporządzony w sposób staranny i trwały oraz zakończony i zaopatrzony w podpisy osób uczestniczących w spisie. Powinien zawierać co najmniej następujące dane: imię i nazwisko właściciela zakładu (nazwę firmy), datę sporządzenia spisu, numer kolejny pozycji arkusza spisu z natury, szczegółowe określenie towaru i innych składników objętych spisem, jednostkę miary, ilość stwierdzoną w czasie spisu, cenę w złotych i groszach za jednostkę miary, wartość wynikającą z przemnożenia ilości towaru przez jego cenę jednostkową, łączną wartość spisu z natury (...) oraz klauzulę "Spis zakończono na pozycji...", podpisy osób sporządzających spis oraz podpis właściciela zakładu. Przepisy nie przewidują ogólnie obowiązującego wzoru spisu z natury. Podatnik może go zatem sporządzić we własnym zakresie lub skorzystać z druków dostępnych na rynku.

Podatnik jest zobowiązany wycenić materiały i towary handlowe objęte spisem z natury według:

● cen zakupu lub nabycia, albo

● cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, jeżeli są one niższe od cen zakupu lub nabycia.

Cena zakupu oznacza cenę, jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku, pomniejszoną o VAT podlegający odliczeniu, a przy imporcie powiększoną o należne cło, podatek akcyzowy oraz opłaty celne dodatkowe, obniżoną o rabaty, upusty i inne podobne obniżenia. W przypadku przedsiębiorcy ujęte w spisie z natury towary handlowe (2 żyrandole) należy wycenić w cenie zakupu, tj. 250 zł każdy.

Na potrzeby rozliczenia zakładam, że przedsiębiorca wycenia towary handlowe objęte spisem według cen zakupu.

Uwaga: Podatnik jest zobowiązany dokonać wyceny najpóźniej w terminie 14 dni od dnia zakończenia spisu z natury, oznacza to, że przedsiębiorca powinien dokonać wyceny najpóźniej 14 czerwca 2016 r.

Spis z natury musi być wpisany do księgi według poszczególnych rodzajów jego składników lub w jednej pozycji (sumie), jeżeli na podstawie spisu zostało sporządzone odrębne, szczegółowe zestawienie poszczególnych jego składników. Zestawienie przechowuje się łącznie z księgą (par. 29 ust. 5 rozporządzenia). Wartość ujętych w spisie z natury żyrandoli wyniesie 500 zł (250 zł x 2 szt.).

Przepisy rozporządzenia nie precyzują, w której kolumnie księgi należy ująć spis z natury. W praktyce jest to zazwyczaj kolumna 10 "Zakup towarów handlowych i materiałów według cen zakupu". Należy jednak pamiętać, że spisu z natury nie należy sumować z wartością towarów i materiałów ujętych w tej kolumnie.

Na dzień likwidacji działalności gospodarczej, tj. 31 maja 2016 r., przedsiębiorca powinien dokonać podsumowania zapisów w PKPiR (podsumowanie to znajduje się poza schematem rozliczenia). Następnie powinien ująć wartość spisu z natury (remanentu końcowego) stosownie do art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o PIT. Zgodnie z nim u podatników osiągających dochody z działalności gospodarczej i prowadzących księgi przychodów i rozchodów dochodem z działalności jest różnica pomiędzy przychodem w rozumieniu art. 14 ustawy o PIT a kosztami uzyskania:

● powiększona o różnicę pomiędzy wartością remanentu końcowego i początkowego towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadków, jeżeli wartość remanentu końcowego jest wyższa niż wartość remanentu początkowego, lub

● pomniejszona o różnicę pomiędzy wartością remanentu początkowego i końcowego, jeżeli wartość remanentu początkowego jest wyższa.

Różnica pomiędzy ww. remanentami powiększy lub pomniejszy dochód za okres od 1 stycznia do 31 maja 2016 r. stanowiący podstawę do obliczenia zaliczki za maj 2016 r. (i ewentualnie w przyszłości PIT od działalności gospodarczej za 2016 r., o ile podatnik w trakcie 2016 r. nie wznowi działalności gospodarczej). Rozliczenia tego dochodu są poza schematem rozliczenia.

Natomiast PIT od remanentu likwidacyjnego w obecnym stanie prawnym nie występuje.

Przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z odpłatnego zbycia składników majątku pozostałych na dzień likwidacji działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie. Dochodem z odpłatnego zbycia tych składników majątku jest różnica między przychodem z odpłatnego zbycia a wydatkami na nabycie zbywanych składników, niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów w jakiejkolwiek formie.

Do przychodów z działalności gospodarczej nie zalicza się przychodów z odpłatnego zbycia składników majątku pozostałych na dzień likwidacji prowadzonej samodzielnie działalności gospodarczej, jeżeli od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła likwidacja prowadzonej samodzielnie działalności gospodarczej, do dnia ich odpłatnego zbycia upłynęło sześć lat i odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej (zob. art. 14 ust. 2 pkt 17 lit. a, ust. 3 pkt 12 lit. a, ust. 7, art. 24 ust. 3b ustawy o PIT).

VAT

Kwestię opodatkowania towarów pozostałych na dzień likwidacji działalności gospodarczej reguluje art. 14 ustawy o VAT.

W przypadku zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT przez podatnika VAT czynnego będącego osobą fizyczną (tak jak nasz przedsiębiorca) opodatkowaniu VAT podlegają towary własnej produkcji i towary, które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy towarów, o ile przy ich nabyciu podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. U naszego przedsiębiorcy opodatkowaniu podlegają pozostałe na dzień likwidacji dwa żyrandole.

Przedsiębiorca powinien sporządzić spis z natury na dzień zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu, tj. na 31 maja 2016 r., i ująć w deklaracji VAT-7 za maj 2016 r.

Uwaga: Informację o dokonanym spisie z natury, o ustalonej na jego podstawie wartości i o kwocie podatku należnego przedsiębiorca musi załączyć do deklaracji VAT-7 za maj 2016 r.

Obowiązek podatkowy od towarów objętych spisem z natury powstaje w dniu zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu, tj. 31 maja 2016 r., a podstawą opodatkowania jest cena nabycia netto.

Podstawa opodatkowania żyrandoli objętych spisem z natury wyniesie zatem 500 zł (250 zł x 2 szt.).

Do opodatkowania tych żyrandoli należy zastosować 23- proc. stawkę VAT. VAT od spisu z natury wyniesie zatem 115 zł (500  zł x 23 proc.).

Dostawa towarów dokonywana przez osoby fizyczne, które zaprzestały wykonywania czynności opodatkowanych VAT, której przedmiotem są towary objęte spisem z natury, podlega zwolnieniu od podatku przez okres 12 miesięcy od dnia zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu pod warunkiem rozliczenia podatku od towarów objętych spisem z natury (zob. art. 14 ust. 7 ustawy o VAT). Jeżeli podatnik zarejestrowany jako podatnik VAT zaprzestał wykonywania czynności podlegającej opodatkowaniu, jest on zobowiązany zgłosić zaprzestanie działalności naczelnikowi urzędu skarbowego. Zgłoszenie to stanowi dla naczelnika urzędu skarbowego podstawę do wykreślenia podatnika z rejestru jako podatnika VAT (art. 96 ust. 7 ustawy o VAT). Likwidując działalność gospodarczą, przedsiębiorca powinien zatem złożyć formularz VAT-Z.

O zamiarze sporządzenia spisu z natury na dzień likwidacji działalności podatnicy są zobowiązani zawiadomić w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie co najmniej 7 dni przed datą sporządzenia tego spisu; w analizowanym przypadku najpóźniej 24 maja 2016 r.

SCHEMAT

Rozliczenie przez przedsiębiorcę towarów objętych spisem z natury

VAT od spisu z natury: 115 zł

PIT od remanentu likwidacyjnego: nie wystąpi

VAT: 500 zł

VAT: 23 proc.

VAT : 115 zł (500 zł x 23 proc.)

VAT - nie

VAT: deklaracja VAT-7 (w deklaracji VAT-7 wykazujemy jedynie kwotę podatku należnego ze spisu z natury w poz. 36, tj. 115 zł)

PIT: obliczając zaliczkę za maj 2016 r., tj. miesiąc likwidacji (a następnie PIT za 2016 r.), przedsiębiorca powinien uwzględnić m.in. wartość towarów wynikającą z remanentu likwidacyjnego, tj. 500 zł

VAT-7: 27 czerwca 2016 r. (25 czerwca 2016 r. przypada w sobotę)

PIT-36: 2 maja 2017 r. (30 kwietnia 2017 r. to niedziela, a 1 maja 2016 r. - święto)

* schemat rozliczenia nie uwzględnia rozliczenia przychodów i kosztów uzyskania przychodów za okres 1 stycznia - 31 maja 2016 r. oraz podatku należnego i naliczonego za maj 2016 r.

Marcin Szymankiewicz

doradca podatkowy

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.).

Rozporządzenie ministra finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1037 ze zm.).

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.).