Lekcja płynąca z Czarnobyla

Japoński urząd bezpieczeństwa nuklearnego podniósł w ubiegłym tygodniu poziom zagrożenia w elektrowni w Fukushimie do maksymalnego stopnia siedem. Oznacza to, że postrzega sytuację jako równie poważną jak w Czarnobylu.

Dwadzieścia pięć lat po eksplozji w ukraińskiej elektrowni wciąż mam przed oczami szczegóły tych strasznych dni z kwietnia 1986 roku. Miałem 26 lat i pracowałem jako korespondent w moskiewskim biurze Agencji Reutera. W piątek 25 kwietnia poleciałem na kilka dni towarzysko do Kijowa.

W tym czasie 130 kilometrów na północ technicy przeprowadzali eksperymenty polegające na automatycznym wyłączeniu mechanizmu czwartego reaktora w elektrowni. Po gigantycznym skoku napięcia reaktor wybuchł o 1.23 w nocy, w sobotę 26 kwietnia.

Nikt nie miał o tym pojęcia. Radziecki zwyczaj trzymania wszystkiego w tajemnicy utrzymywał miliony ludzi w nieświadomości, mimo że promieniowanie rozszerzało się na sąsiednie kraje.

W błogiej ignorancji zwiedzałem Kijów w ciepłym, wiosennym słońcu. W poniedziałek 28 kwietnia wróciłem do Moskwy. Gdy wszedłem do biura Reutera położonego nieopodal Kremla, kolega zapytał mnie, czy nie zauważyłem "czegoś zabawnego" w Kijowie. "Dzwonili do nas właśnie ze szwedzkiej ambasady, czy nie wiemy czegoś o katastrofie nuklearnej na Ukrainie" - dodał.

W ciągu kilku godzin prawda wyszła na jaw. Władze Finlandii i Szwecji poinformowały o radioaktywnej chmurze zbliżającej się do Skandynawii. Radziecki rząd nadal jednak milczał - dopiero 68 godzin po wypadku państwowa agencja TASS opublikowała mętną depeszę sugerującą, że w Czarnobylu doszło do wypadku.

Najważniejsza lekcja płynąca z Czarnobyla jest taka, że tyranie podczas kryzysu zachowują się nieodpowiedzialnie. Druga lekcja mówi, że energetyka atomowa musi spełniać najwyższe standardy bezpieczeństwa. Zły projekt reaktora i niewystarczająco wyszkoleni pracownicy spowodowali wypadek w Czarnobylu. Złe regulacje pozwoliły funkcjonować przestarzałym reaktorom w Fukushimie.

Tłum. TK

© The Financial Times Limited 2011. All Rights Reserved

Tony Barber

"Financial Times"