Rynek pożyczek pozabankowych – przepisy są, czas na samoregulację

Agnieszka Wachnicka prezes zarządu Fundacji Rozwoju Rynku Finansowego

Regulacje prawne z 2015 r. wprowadziły ograniczenia w zakresie udzielania pozabankowych pożyczek konsumenckich. Uporządkowano i doprecyzowano przepisy o kredycie konsumenckim. Wprowadzono limity kosztów pozaodsetkowych, by eliminować nieuczciwe praktyki rynkowe. Ograniczona została wysokość opłat maksymalnych związanych z zaległością w spłacie. Wprowadzono ograniczenia w zakresie rolowania pożyczek. W 2017 r. KNF uruchomił rejestr instytucji pożyczkowych, do którego wpis muszą uzyskać wszystkie przedsiębiorstwa udzielające pożyczek konsumenckich w Polsce. Obecnie w rejestrze figuruje prawie 415 podmiotów, które spełniają wymogi organizacyjne i kapitałowe wynikające z ustawy o kredycie konsumenckim. Wprowadzono też sankcje karne, a prowadzenie działalności instytucji pożyczkowej bez spełnienia warunków przewidzianych w ustawie o kredycie konsumenckim jest przestępstwem, zagrożonym karą grzywny i pozbawienia wolności. Doprecyzowano także przepisy dotyczące reklamy produktów finansowych. Niemożliwe jest także pożyczanie pieniędzy pod zastaw nieruchomości.

Patrząc z perspektywy rynku widać, że jest on zróżnicowany. Kilkanaście podmiotów posiada udziały powyżej 80 proc. i to te firmy wyznaczają standardy na rynku, a także wskazują kierunek rozwoju branży. Obserwujemy tendencję do podnoszenia standardów etycznych i budowania dobrych praktyk. Firmy w coraz większym stopniu ukierunkowane są na klienta – tak w kwestiach związanych z ofertą i obsługą, jak i w sprawach podnoszenia bezpieczeństwa pożyczania. Firmy w dużej mierze wzięły na siebie odpowiedzialność za klienta, zarówno poprzez udoskonalanie procesów oceny ryzyka kredytowego i weryfikowanie wiarygodności klientów, jak i w kwestii podnoszenia świadomości klientów dotyczącej korzystania z produktów finansowych i konsekwencji nadmiernego zadłużania się. Liderzy rynku współpracują z Biurem Informacji Kredytowej, biurami informacji gospodarczej i wymieniają informacje o wiarygodności finansowej pożyczkobiorców. Posiadają także branżową platformę wymiany danych Credit Check, utworzoną wspólnie z Crif sp. z o.o. Prowadzą wiele działań edukacyjnych i informacyjnych, których celem jest nie tylko poprawa wizerunku, ale także podnoszenie bezpieczeństwa pożyczania.

Kolejnym krokiem dla branży powinna być samoregulacja rynku. Żadne regulacje prawne nie będą w pełni skuteczne, jeżeli po stronie branży nie będzie woli do samodoskonalenia i samoregulacji. Trzeba adresować te problemy, z którymi aktualnie boryka się branża pożyczkowa, trzeba wypracowywać standardy postępowania, które zostaną przyjęte i wdrożone przez uczestników rynku. Samoregulacja jest naturalnym krokiem do profesjonalizacji sektora pożyczkowego i widać, że jej rola została dostrzeżona przez uczestników rynku. Liczę, że możliwy będzie dialog wszystkich interesariuszy, który pozwoli wypracować dedykowane dla branży zasady dobrych praktyk. ©℗