Zdany egzamin sędziowski nie robi wrażenia

Brak jest podstaw, aby wykazane przez prawnika zatrudnienie, niemieszczące się w katalogu z art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych, uznać za wystarczające dla ubiegania się o wpis na listę radców prawnych bez odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego.

Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych (OIRP) w Białymstoku odmówiła wnioskodawcy wpisu na listę radców prawnych, uznając, że nie spełnia on przesłanek przewidzianych w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych (Dz.U. 1982 r. nr 19, poz. 145 ze zm.).

W myśl tego przepisu, wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski po dniu 1 stycznia 1991 r. oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat wykonywały na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego.

Minister sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (KRRP), utrzymującą w mocy uchwałę Rady OIRP, odmawiającą wpisu na listę.

Ustalono, że skarżący uzyskał tytuł magistra prawa. Odbył pozaetatową aplikację sądową, a także złożył z wynikiem pozytywnym egzamin sędziowski. W okresie sześciu lat był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na stanowisku asystenta prawnego w zakładzie produkcyjnym. Był też zatrudniony w innym miejscu na podstawie umowy o pracę na stanowisku referenta, a następnie specjalisty do spraw nieruchomości.

Z zaświadczenia wydanego przez radcę prawnego wynikało, że do zakresu jego obowiązków w zakładzie produkcyjnym należało wykonywanie czynności wymagających wiedzy prawniczej, związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prowadzącego obsługę prawną tej spółki.

W ocenie ministra praktyka zawodowa wnioskodawcy nie była wystarczająca do uznania, że spełnia przesłanki niezbędne do wpisu na listę radców wymienione w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach.

Zdaniem ministra wnioskodawca wykonywał wprawdzie czynności związane ze świadczeniem pomocy prawnej, lecz nie były one świadczone w ramach umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii czy spółce, o których mowa w art. 4a ust. 1 prawa o adwokaturze i w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Wojewódzki sąd administracyjny oddalił skargę. Wskazał przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 3/10). Zdaniem WSA, w sprawie nie naruszono prawa, uznając że zatrudnienie skarżącego w spółkach prawa handlowego, innych niż wymienione w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach, nie mogło być uznane za spełnienie wymogu zatrudnienia dla ubiegania się o wpis na listę radców prawnych. Prawnik wniósł skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Wyjaśnił, że art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 24 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, który przewiduje obowiązek odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia stosownego egzaminu radcowskiego.

Zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extentendae wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco. Nie można zatem z omawianego przepisu wyprowadzać wniosków interpretacyjnych, które prowadziłyby do poszerzenia katalogu podmiotów określonych tym przepisem.

Sąd kasacyjny dodał, że zasada równości wobec prawa, określona w art. 32 ust. 1 konstytucji, mająca charakter klauzuli generalnej, nie może stanowić samodzielnej, materialno-prawnej podstawy dochodzenia roszczeń.

Podstawą przyznania określonego świadczenia nie jest bowiem przepis ustawy zasadniczej, lecz przepis ustawy szczególnej, regulującej stosunki prawne w zakresie danej dziedziny życia państwowego, gospodarczego lub społecznego.

Dlatego też brak jest podstaw, aby wykazane przez skarżącego zatrudnienie, niemieszczące się w hipotezie art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych, uznać za wystarczające dla ubiegania się o wpis na listę radców prawnych bez odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego.

z 14 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1465/13

DGP przypomina

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego

Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 12 marca 2012 r., sygn. akt K 3/10 art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach został uznany za zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 konstytucji. Według TK nieobjęcie czynności związanych ze świadczeniem pomocy realizowanych w innej formie aniżeli ta przewidziana w powołanym przepisie nie było sprzeczne z art. 32 ust. 1 konstytucji.

dr Michał Kowalski

asystent sędziego NSA

KOMENTARZ EKSPERTA

Gwarancja jakości

@RY1@i02/2014/230/i02.2014.230.02300020a.803.jpg@RY2@

dr Tomasz Niedziński radca prawny z Kancelarii Prawniczej Tomasz Niedziński i Wspólnicy

Ustawa o radcach prawnych reguluje kwestię wpisu na listę radców prawnych. Zasadą jest wymóg odbycia aplikacji i złożenia egzaminu radcowskiego. Ustawa przewiduje wyjątki, szczegółowo w niej wymienione. Warunki, które musi spełnić taka osoba, należy weryfikować w sposób skrupulatny, zgodnie z brzmieniem ustawy. Słusznie sąd stwierdził, że brak jest podstaw do interpretowania postanowień ustawy o radcach prawnych rozszerzająco w zakresie wpisu na listę radców nieodbywających aplikacji i niezdających egzaminu. Przesłanki określone w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych, jakie ma spełnić osoba ubiegająca się o wpis na listę radców prawnych służą sprawdzeniu, czy osoba ta posiada rzeczywiście właściwą praktykę zawodową do wykonywania zawodu, do którego pretenduje. Osoba wpisana na listę radców prawych ma bowiem dawać gwarancję rzetelnego i profesjonalnego wykonywania zawodu, dlatego tak istotne jest zdobycie odpowiedniej praktyki i doświadczenia zawodowego, których sposób wykazania i poświadczenia określa ustawa. Tylko więc ścisła interpretacja przepisów stanowiących wyjątki od generalnej zasady w zakresie wpisu na listę radców prawnych daje możliwość najpełniejszego zweryfikowania predyspozycji, umiejętności, praktyki zawodowej kandydata.