Czas wyjąć głowę z piasku, czyli jak zmiany klimatu wpływają na bezpieczeństwo

Próby wiązania problematyki ekologicznej – w tym zmian klimatycznych – z bezpieczeństwem narodowym i międzynarodowym pojawiły się w debacie publicznej już w latach 70. XX w. Pod koniec kolejnej dekady trend przybrał na sile, do czego bez wątpienia przyczynił się opublikowany w 1987 r. raport Światowej Komisji ONZ ds. Środowiska i Rozwoju zatytułowany „Nasza wspólna przyszłość”. Był efektem wieloletnich prac międzynarodowego zespołu kierowanego przez byłą premier Norwegii Gro Harlem Brundtland i wskazywał, że degradacja środowiska i wyczerpywanie się wielu zasobów nie tylko stanowi problem humanitarny i ekonomiczny, lecz także będzie skutkować niestabilnością polityczną i konfliktami w wielu miejscach świata. Kilka lat później Robert Kaplan, jeden z czołowych amerykańskich politologów, opublikował w „Atlantic Monthly” głośny esej pt. „Nadchodzi anarchia”, wieszcząc, że „środowisko to właśnie ta kwestia, wokół której będzie się obracać bezpieczeństwo narodowe w XXI wieku”, a wiele problemów pojawiających się na styku ludzkiej aktywności i procesów naturalnych (powiększanie się dziury ozonowej, przeludnienie i epidemie, zanik lasów i erozja gleby, niedobory słodkiej wody i zanieczyszczenie powietrza, podnoszenie się poziomu mórz), generując migracje i konflikty wewnątrzpaństwowe, stanie się rychło głównym wyzwaniem dla polityki zagranicznej i bezpieczeństwa wielu krajów. „To podporządkuje sobie większość pozostałych problemów, wzbudzając powszechne namiętności i jednocząc interesy, wciąż zróżnicowane w wyniku zimnej wojny” – pisał Kaplan.