Ile jesteśmy gotowi zapłacić za prąd?

Świat nie może funkcjonować bez elektryczności. Ale ile jesteśmy naprawdę gotowi zapłacić za prąd – zwłaszcza ten pochodzący z odnawialnych źródeł? To pytanie coraz częściej zadają sobie politycy i ekonomiści.

Jak mierzyć gotowość do płacenia za prąd?

W ekonomii istnieje pojęcie gotowości do zapłaty (ang.: willingness to pay, WTP), które określa, ile dana osoba jest skłonna zapłacić za określony produkt lub usługę. Choć trudno precyzyjnie zdefiniować WTP dla energii elektrycznej (trzeba wziąć pod uwagę wiele zmiennych, m.in. niezawodność, źródło pochodzenia, cenę), to jednak koncepcja ta jest kluczowa dla prognozowania skuteczności reform energetycznych i promocji zielonej energii. Ekonomiści korzystają z dwóch metod pomiaru WTP: podejścia ujawnionych preferencji (decyzje konsumentów) i preferencji deklarowanych (ankiety). Choć ta druga metoda jest bardziej subiektywna, ma też zalety – pozwala precyzyjnie badać konkretne scenariusze.

Jedno z najciekawszych badań opartych na rzeczywistych danych przeprowadzili Zeyu Wang i Frank Wolak (Uniwersytet Stanforda), analizując zużycie energii w Indiach. Ten kraj stanowi unikatowe środowisko badawcze. Po pierwsze, konsumenci mogą wybrać między tańszym, lecz niestabilnym źródłem prądu (często nielegalnym: pajęczarze), a droższym i bardziej niezawodnym dostępem. Po drugie, obowiązujące blokowe taryfy powodują, że im więcej energii zużywa gospodarstwo, tym więcej płaci za każdą kolejną jednostkę. Badacze wyróżnili cztery główne cele zużycia energii: oświetlenie, ogrzewanie i chłodzenie, urządzenia domowe oraz cele komercyjne. Analizując dane demograficzne, pogodowe, rachunki oraz informacje o przerwach w dostawie prądu, ustalili, że najniższa gotowość do zapłaty dotyczyła oświetlenia i klimatyzacji, a najwyższa – sprzętów domowych i zastosowań biznesowych. Krótko mówiąc: łatwiej zrezygnować z dodatkowego oświetlenia, niż wyłączyć lodówkę. Ponadto badanie pokazało wyraźne różnice w WTP między bogatszymi a uboższymi gospodarstwami. Te drugie zużywały znacznie mniej energii i częściej korzystały z tańszych i mniej stabilnych źródeł prądu.