Jak Prusy na Polsce zarabiały

Interes mój wymaga zawsze, aby sprawy polskie pozostawały w stanie pewnego zamieszania i aby żaden sejm nie zdołał się utrzymać" - zanotował niedługo po objęciu władzy w 1740 r. król Prus Fryderyk II, zwany Wielkim. Przez następne lata monarcha konsekwentnie dbał, żeby w Rzeczypospolitej nie wprowadzono żadnej zmiany umacniającej władzę wykonawczą. Kiedy w 1744 r. zebrał się w Grodnie Sejm mający uchwalić niezbędne reformy, Fryderyk II w liście do swojego rezydenta w Warszawie Hoffmanna zalecał: "Nie ma potrzeby Panu powtarzać, że zwiększenie armii koronnej stanowi rzecz najbardziej na świecie szkodliwą dla mych interesów: winien Pan użyć wszelkich możliwych środków, aby spowodować upadek tej propozycji, nawet jeżeli dla tego celu trzeba będzie sejm zerwać". Co też nastąpiło. Król Prus poczynał więc sobie coraz śmielej, zwłaszcza że pogrążoną w anarchii Rzecząpospolitą kierował monarcha kompletnie nieradzący sobie z funkcją, którą przyszło mu sprawować. Wybitny historyk Szymon Askenazy, porównując postać Fryderyka Wielkiego z polskim królem Augustem III, zauważał: "Tamten (Fryderyk - przyp. aut.) - suchy, nerwowy, ruchliwy, wytrzymały fizycznie i duchowo, choć w niedużym ciele nosi niedużą duszę, w jego sępiej twarzy błyszczy para ogromnych, głęboko osadzonych, niebieskich oczu, mądrych, niespokojnych i niepokojących. W rysach twarzy Augusta jest pewna powaga, są nawet ślady dobroci, lecz tej nalanej, szerokiej, mięsistej bryły, spoczywającej na tułowiu nienaturalnej tuszy, nie rozświeca najmniejszy błysk inteligencji".