Odkrywcy i mordercy

Francuski pisarz i podróżnik Patrick Deville uprawia szczególny gatunek literacki, który (w pewnym przybliżeniu) dałoby się nazwać "powieścią non-fiction". Nawet jednak to przybliżenie nie całkiem wyjaśnia, w czym rzecz. Zupełnie brak w jego książkach narracji typowo powieściowej, jest za to mikstura złożona z eseju, szkiców biograficznych, reportażu i dziennika podróży. Deville pisze o historii - najbardziej interesują go dzieje kolonializmu i globalnej modernizacji - ale robi to po swojemu: rozbijając zastane wzorce opowiadania o dziejach jednostek oraz społeczeństw i składając te dzieje inaczej, po swojemu. Bez fikcji, naturalnie. Porusza się w materii faktów, lecz traktuje te fakty na sposób powieściowy - układa z nich mozaiki, buduje metafory z niespodziewanych zestawień, a przede wszystkim sprawia, że widzimy powiązane ze sobą wzajemnie wydarzenia z różnych czasów tak, jakby wydarzały się jednocześnie. Bardzo dziwnie (ale i odkrywczo) czyta się o historii, z której na moment wyjęto związki przyczynowo-skutkowe; to powoduje, paradoksalnie, że owe związki stają się jeszcze wyraźniejsze.