Coraz mniej dzieci otrzymuje zasiłki rodzinne

● Podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń chcą związki zawodowe

● Zdaniem ekspertów świadczenia powinny przysługiwać większej liczbie dzieci

Ponad 2,5 mln dzieci straciło w ciągu ostatnich sześciu lat prawo do zasiłku rodzinnego. Z najnowszych danych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej za I kwartał tego roku wynika, że zasiłek otrzymują 3 mln dzieci. Znów więc, o 300 tys., zmalała ich liczba w porównaniu z 2009 r. Spadek liczby dzieci uprawnionych do pomocy to głównie efekt zamrożonego od 2004 roku kryterium dochodowego. Nie bez znaczenia jest też poprawa sytuacji na rynku pracy.

O podwyższenie kryterium będą więc zabiegać w Komisji Trójstronnej związki zawodowe.

- Chcemy na następnym posiedzeniu komisji wrócić tej sprawy, choć będzie to trudne, bo strona rządowa zgodziła się już na podwyższenie kryterium dochodowego w pomocy społecznej - mówi Wiesława Taranowska, wiceprzewodnicząca OPZZ.

Rok temu, kiedy przypadał wyznaczony przez przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.) termin weryfikacji kryteriów i wysokości świadczeń, propozycje resortu pracy popierane przez KT nie zostały zaakceptowane przez Ministerstwo Finansów. Zadecydowały o tym względy oszczędnościowe, bo ich wprowadzenie kosztowałoby budżet dodatkowe 3 mld zł. Ubiegłoroczne propozycje przewidywały podniesienie kryterium dochodowego z 504 zł do 621 zł oraz z 583 zł do 720 zł dla rodzin z niepełnosprawnym dzieckiem. Dzięki temu liczba uprawnionych dzieci wzrosłaby o ponad 650 tys. Ostatecznie podwyższone zostały, o 40 proc., tylko zasiłki rodzinne.

Spadek liczby uprawnionych dzieci, jak i liczby składanych wniosków zauważają w swoich statystykach gminy. Na przykład w Lublinie w 2006 roku zasiłek otrzymywało 27 tys. dzieci, w tym roku jest ich 16,5 tys., w Łodzi jeszcze dwa lata temu wsparcie przyznano dla 36 tys. dzieci, obecnie ich liczba spadła do 27 tys. We Wrocławiu w 2007 r. zasiłek trafiał do 28,8 tys. dzieci, po I kwartale tego roku taką pomoc ma zapewnioną tylko 13,8 tys.

- Po raz pierwszy w tym roku mieliśmy tak małą liczbę wniosków, bo część rodziców, dowiadując się, że kryterium nie wzrosło, w ogóle zrezygnowała ze składania dokumentów - mówi Damian Napierała, kierownik działu świadczeń rodzinnych Poznańskiego Centrum Świadczeń.

Natalia Siekierka z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wrocławiu dodaje, że podczas gdy kryteria są zamrażane, to co roku rosną pensje oraz inne świadczenia finansowane z budżetu, np. zasiłek dla bezrobotnych czy stypendia. To przekłada się na wyższy dochód i powoduje utratę prawa do świadczeń na dzieci w trakcie okresu zasiłkowego.

Dalsze zamrażanie kryterium dochodowego negatywnie oceniają eksperci.

- Niepodwyższanie kryterium dochodowego powoduje, że system świadczeń stał się selektywny i wyklucza kolejne rodziny. Głównymi odbiorcami zasiłków stają się dziś dzieci z rodzin najuboższych - mówi dr Mariola Racław z Uniwersytetu Warszawskiego.

Doktor Marek Rymsza, ekspert Instytutu Spraw Publicznych, dodaje, że celem zasiłków rodzinnych nie jest tak jak w pomocy społecznej wsparcie rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, ale wsparcie rodziców w pełnieniu funkcji wychowawczych. Wydatki na zasiłki nie mają więc charakteru wydatków konsumpcyjnych, ale inwestycyjny.

- Zasiłki rodzinne powinny mieć charakter świadczeń powszechnych - uważa wręcz Marek Rymsza.

Anna Ruzik ze Szkoły Głównej Handlowej zwraca uwagę, że dodatkowe koszty związane z obejmowaniem większej liczby dzieci zasiłkami, połączone z innymi działaniami, takimi jak zwiększanie liczby miejsc opieki w żłobkach i przedszkolach, w dłuższej perspektywie się opłacą i będą mieć korzystny wpływ na sytuację demograficzną.

- Warto też przyjrzeć się efektywności obecnych świadczeń i szukać dodatkowych pieniędzy, likwidując np. becikowe, które jako świadczenie w ogóle się nie sprawdza - mówi Mariola Racław.

@RY1@i02/2010/142/i02.2010.142.183.005a.001.jpg@RY2@

Świadczenia na dzieci

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl