Polska bez barier ze wsparciem funduszy UE oraz AI

Jakie znaczenie mają kwestie dostępności w projektach finansowanych z funduszy europejskich?

Dostępność i inkluzywność to reguły, które są zakodowane w sposobie zarządzania funduszami europejskimi, jakie nasz resort realizuje od lat. Polska jako członek wspólnoty europejskiej i społeczności międzynarodowej jest zobowiązana zapisami Karty Praw Podstawowych czy Konwencji Praw Osób Niepełnosprawnych do przestrzegania tych reguł. Kwestia równości w funduszach europejskich, pilnowanie, aby nikt nie był dyskryminowany, jest bardzo istotna i przekłada się na różne polityki horyzontalne. Przykładem jest program rządowy związany z dostępnością – poprzedni, siedmioletni, zakończył się w zeszłym roku. W jego efekcie powstały trzy ustawy, w tym ustawa o dostępności cyfrowej podmiotów publicznych, ale też polski akt o dostępności, który nakłada określone zobowiązania w zakresie cyfryzacji na biznes. To wszystko było ściśle powiązane z funduszami europejskimi, ponieważ cały ten program, który kosztował ok. 20 mld zł, w 80 proc. był sfinansowany właśnie z tych środków.

Jaką rolę odgrywa obecnie dostępność cyfrowa?

W czasach przyspieszonego postępu technologicznego wszystko zmienia się w niebywale szybkim tempie. To, co obserwowaliśmy jeszcze pięć lat temu, obecnie nie istnieje – dlatego tak istotne jest to, by przestrzeń cyfrowa była dostępna. Świat cyfrowy wkracza we wszystkie aspekty naszego życia. Niemożliwość korzystania z usług cyfrowych jest czynnikiem, który decyduje o wykluczeniu społecznym. Musimy pilnować, by każdy obywatel i obywatelka mogli korzystać z tej przestrzeni.

Jakie korzyści przynosi uwzględnienie dostępności cyfrowej?

Dostępność jest kluczem do tego, aby osoby z niepełnosprawnościami czy szczególnymi potrzebami mogły samodzielnie funkcjonować. Jest to też przestrzeń, która oferuje wiele nowych możliwości zawodowych – przecież wciąż aktywność zawodowa osób z niepełnosprawnościami jest ograniczona. Dla sektora prywatnego jest to też rynek nowych klientów, bo osoby, które chcą być aktywne, będą mogły korzystać z nowych produktów i usług. To duża grupa ludzi – w Polsce żyje ok. 5 mln osób z niepełnosprawnościami, co stanowi ok. 14 proc. naszego społeczeństwa. Do tego dochodzą seniorzy, którzy stanowią 25 proc.

Jakie są główne bariery we wprowadzaniu dostępności cyfrowej?

Jedną z głównych barier, jak wynika z naszych obserwacji, pozostaje to, że dostępność wciąż nie jest zagwarantowana w takim stopniu, jak być powinna. Brakuje wiedzy i kompetencji, jeśli chodzi o świat cyfrowy. Po audycie przeprowadzonym w podmiotach publicznych okazało się, że tylko 36 proc. z nich spełnia odpowiednie wymogi. Ponad 60 proc. osób nie było w stanie znaleźć na stronach internetowych informacji, których szukały, a 40 proc. osób z niepełnosprawnościami nie może ich wykorzystać. Staramy się to zmienić, korzystając z funduszy europejskich. Niemniej jednak potrzebujemy specjalistów, którzy mogliby szkolić osoby, które chciałyby korzystać z przestrzeni cyfrowej. To będzie naszym największym wyzwaniem.

W jaki sposób sztuczna inteligencja wpływa na dostępność cyfrową?

Moim zdaniem sztuczna inteligencja będzie czynnikiem, który przyczyni się do rozkwitu dostępności. Wiele z nas ma różne obawy, jeśli chodzi o AI, ale daje nam ona wiele możliwości, aby udostępniać cyfrowe narzędzia osobom wykluczonym. Sztuczna inteligencja może opisać, co znajduje się na danym obrazie, może wygenerować napisy do potrzebnych treści czy filmów, może też być wykorzystana do sprawdzenia algorytmów różnych stron i poszukiwania nowych rozwiązań. W resorcie funduszy realizujemy projekty związane ze sztuczną inteligencją, mamy na przykład chatbota wspierającego osoby potrzebujące. AI może więc być jednym z instrumentów, który zmniejszy koszty dostosowania usług cyfrowych do indywidualnych potrzeb użytkowników.

Jest pani przewodniczącą Rady Dostępności. Co w tej chwili jest przedmiotem prac i dyskusji tego organu, jeśli chodzi o dostępność cyfrową?

Zadaniem rady jest szukanie rozwiązań i pomysłów regulacyjnych, zwracamy też uwagę, jeśli zauważymy, że w danym obszarze wymogi dostępności nie są spełniane. Polski akt dostępności jest bardzo skomplikowany, w związku z czym mamy grupę roboczą, której zadaniem jest stworzenie wytycznych i wsparcie dla przedsiębiorców, którzy muszą zapewnić dostępność cyfrową dóbr i usług, a mają z tym problemy. Naszym kluczowym zadaniem będą też prace nad nowym rządowym programem dostępności. W tym zakresie prowadzimy prace międzyresortowe, którym również mam zaszczyt przewodniczyć. Chcemy kontynuować nasze zadania, ujednolicać standardy i zadbać o to, by Polska stawała się miejscem bez barier. Dostępność cyfrowa będzie bardzo istotnym elementem naszych działań.

Rozmawiał Jacek Pochłopień, not. Michał Perzyński