Dickens nie przesadzał

A jednak pickwickowski opis kampanii wyborczej czyta się dzisiaj z niezrównaną przyjemnością. Odkurzamy? „Mieszkańcy Eatanswillu poczytywali siebie za niezmiernie ważnych dla państwa (...). Błękitni nie zaniedbywali żadnej sposobności, by przeciwstawić się żółtym; żółci zaś ze swej strony nie zaniedbywali żadnej sposobności, by przeciwstawić się błękitnym, tak że gdy żółci i błękitni stawali oko w oko na jakimkolwiek publicznym zgromadzeniu, natychmiast powstawały kłótnie i wzajemne łajania. (...) Były sklepy błękitne i sklepy żółte, oberże błękitna i oberże żółte, w samym kościele jedna strona była błękitne, druga żółta”. Dodajmy do tego dwa lokalne periodyki, „Gazetę” i „Niepodległość”: „«Gazeta» oznajmiła wyborcom eatans willskim, że oczy nie tylko Anglii, ale całego cywilizowanego świata na nich są zwrócone. «Niepodległość» zapytywała, czy wyborcy eatanswillscy zasługują jeszcze na nazwę wielkich obywateli, czy też stali się niewolniczymi narzędziami despotyzmu, nie zasługującymi na miano Anglików i dobrodziejstwa wolności”.

Dalej... to już się chyba domyślamy, że będą i korupcja, i bęcwalstwo lokalnych elit, i wyborcza kiełbaska plus spirytualia, ograniczony horyzont głosujących, którym kandydaci schlebiają na wyścigi, kocia muzyka i nawet co nieco szarpaniny. A czytelnik z roku 2023 ma z tego przede wszystkim uciechę rodem z katalogu vintage, ale i refleksję na temat zadziwiającej trwałości demokracji, chociaż systemowo bije się w niej pianę wrogich emocji. Chwile najbardziej niebezpieczne to właśnie przedwyborcze ożywienie oraz same wybory, nazywane wbrew rzeczywistości świętem demokracji. Od czasu do czasu naród dochodzi do wniosku, że „tak już się nie da” i popiera takiego czy innego dyktatora, a nawet doprowadza do wojny domowej, ale zaskakująco dużo mamy przykładów długiego trwania demokracji bądź triumfalnych do niej powrotów.