Nie wszędzie da się prowadzić przedszkole

Po dramatycznym spadku w połowie lat 90. ub. wieku liczby placówek, w ostatnich latach przedszkoli przybywa. Według szacunków Głównego Urzędu Statystycznego w Polsce funkcjonuje blisko 10 tys. publicznych i niepublicznych (prowadzonych przez osoby fizyczne, stowarzyszenia i związki wyznaniowe) przedszkoli. Założenie placówki nie jest jednak prostym prowadzeniem działalności gospodarczej. Przyjęty w kraju model edukacji zakłada, że opieka nad dziećmi realizowana jest wspólnie przez samorząd, rodziców, organizacje pozarządowe i przedsiębiorców.

Wybór formy prawnej

Podstawowym, regulującym działalność placówek aktem prawnym jest ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572). Zgodnie z jej art. 5 przedszkole może być publiczne lub niepubliczne. Dozwolone jest uruchomienie zarówno w jednej, jak i drugiej placówki i jej prowadzenie przez osobę prywatną (przedsiębiorcę). W publicznym jednak rodzice nie mogą ponosić opłat za nauczanie i wychowanie dzieci w ramach 5 godzin zajęć objętych określaną urzędowo podstawą programową. Podmioty te jednak otrzymują z budżetu gmin 100-proc. dotację wyliczaną przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego na podlegającym im terenie. - Dotacja jest wyliczana na podstawie średnich kosztów ponoszonych przez wszystkie działające na danym terenie placówki - mówi Halina Kurek, szefowa publicznego przedszkola Muchomor z Katowic. - Dlatego czasem nie pokrywa wszystkich kosztów danej placówki, a kiedy indziej jest wystarczająca.

Przedszkola niepubliczne natomiast nie wymagają zezwolenia rady gminy (wystarczy wpis do prowadzonej przez gminę ewidencji działalności gospodarczej). Jednostka samorządowa informuje jedynie kuratorium o powołaniu nowej placówki. Mogą one też liczyć na wsparcie budżetu, ale mniejsze, wynoszące co najmniej 75 proc. wydatków bieżących ponoszonych na jednego ucznia w przedszkolu publicznym prowadzonym przez gminę. - Ta forma prawna najczęściej stosowana jest przez stowarzyszenia, związki wyznaniowe, ale może być też wykorzystywana przez osoby fizyczne - zaznacza Kurek.

Formą jednak najbardziej przyjazną przedsiębiorcy, jak uważają specjaliści z www.przedszkolezlobek.pl, jest uruchomienie placówki prywatnej. Może to być wspomniane już przedszkole niepubliczne lub też, zgodnie z rozporządzeniem z 10 stycznia 2008 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania oraz sposobu ich działania (Dz.U. nr 7, poz. 38 z późn. zm.) punkt przedszkolny lub zespół wychowania przedszkolnego. Inne formy wychowania przedszkolnego korzystają ze złagodzonych wymagań lokalowych, otrzymują jednak dotację z budżetu gminy w mniej korzystnej wysokości - nie niższej niż 40 proc. wydatków bieżących ponoszonych na jednego ucznia w przedszkolu publicznym prowadzonym przez gminę.

Krępujące paragrafy

Istotne dla powstawania przedszkoli ograniczenia nakłada na przedsiębiorców ustawa z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623). Regulacji podlega np. zlokalizowanie miejsc parkingowych i śmietników. Odrębne ograniczenia zawiera plan miejscowy. Przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej natomiast narzucają placówce wypełnienie tych samych wymagań co szpitalom. W budynku powinny być zamontowane na przykład biegi schodowe o ściśle określonej wysokości stopni (15 centymetrów).

Przepisy sanitarne natomiast określają warunki, po spełnieniu których wolno podawać dzieciom posiłki. Mogą być one przygotowywane jedynie w specjalnym pomieszczeniu (kuchni), sprzęty muszą mieć odpowiednie certyfikaty, ściśle określona powinna być zarówno droga odbioru posiłków, jak i pokonywana przez dzieci oddające brudne naczynia (nie mogą się krzyżować).

Uruchomienie placówki wymaga również odpowiedniej kadry. Przedsiębiorca nie musi mieć kierunkowego wykształcenia, ale w przypadku osób mających bezpośredni kontakt z dziećmi jest już ono wskazane. Dyrektor powinien mieć tytuł nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego, ze stopniem magistra oraz przynajmniej pięcioletnim doświadczeniem pedagogicznym (dotyczy przedszkola publicznego).

Podstawowe akty prawne

● Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572);

● Ustawa z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.);

● Ustawa z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 z późn. zm.);

● Ustawa z 12 września 2002 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz U. nr 81, poz. 351);

● Rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 10 stycznia 2008 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania oraz sposobu ich działania (Dz.U. nr 7, poz. 38 z późn. zm.);

● Rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. z 2003 r. nr 6, poz. 69 z późn. zm.);

● Rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu z 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. nr 51, poz. 458 z późn. zm.);

● Rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. nr 61, poz. 624 z późn. zm.);

● Rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu z 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia (Dz.U. nr 155, poz. 1288 z późn. zm.);

● Rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 3 sierpnia 2000 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz.U. nr 70, poz. 825 z późn. zm.).

Aleksandra Kozicka-Puch

dgp@infor.pl