Pieniądze na badania nadal się marnują

Mimo że z roku na rok coraz więcej środków przeznaczanych jest na naukę, to wciąż niewiele pieniędzy trafia do samych naukowców. W ubiegłym roku w budżecie na ten cel zarezerwowano 5,1 mld zł. W tym jest już ich o 0,2 mld zł więcej. Potrzeby są jednak znacznie większe. Jak wynika z danych za ubiegły rok, w przypadku inwestycji aparaturowych, czyli nakładów na podstawowe narzędzia służące prowadzeniu badań, placówki naukowe złożyły prawie 1600 wniosków o dofinansowanie. Ale tylko 84, czyli 5 proc. z nich, zostały rozpatrzone pozytywnie.

- Z tego wynika, że budżet na naukę jest oderwany od rzeczywistości i rozmija się z oczekiwaniami środowiska naukowego - uważa Witold Czarnecki, poseł PiS.

Bez nowoczesnej aparatury placówki naukowe nie są w stanie prowadzić badań, co oznacza, że nie mogą na nich zarabiać. Tracą też kadrę, która podejmuje pracę w zagranicznych ośrodkach.

Z drugiej strony o sprzęt ubiegają się często te jednostki, które nie potrafią ich w pełni wykorzystać.

- W zagranicznych ośrodkach naukowcy pracują na nim niemalże 24 godziny na dobę, bo jest on wykorzystywany przez interdyscyplinarne zespoły. W Polsce brakuje systemu dzielenia się sprzętem - mówi prof. Jerzy Nawrocki, dyrektor Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie.

W efekcie prowadzi to do sytuacji, gdy za olbrzymie pieniądze utrzymywane są niewydolne ośrodki badawcze tylko dlatego, że dysponują nowym sprzętem, nawet jeśli nie czerpią z niego zysku.

Problem polega też na tym, że nadal polskie uczelnie w 90 proc. skupiają się na dydaktyce, a zaniedbują badania naukowe.

- Polska jest jednym z niewielu krajów, w którym praktycznie badania na poziomie podstawowym są prowadzone przez instytuty Polskiej Akademii Nauk - mówi prof. Jerzy Nawrocki.

Utrzymywanie takiego systemu powoduje, że środki zamiast na badania są przeznaczane na utrzymywanie tych placówek.

Tego stanu rzecz nie zmieniła reforma nauki, która weszła w życie 1 października 2010 roku. Mimo że umożliwiła ona tworzenie centrów naukowo-przemysłowych, które mają ułatwić uczelniom komercjalizację badań naukowych, to w ślad za tym nie poszły preferencyjne warunki dla tych jednostek przy przyznawaniu pieniędzy na sprzęt.

urszula.mirowska@infor.pl