Można otrzymać dodatek funkcyjny w związku z zajmowaniem kierowniczego stanowiska

W skład wynagrodzenia pracownika, oprócz płacy zasadniczej, mogą wchodzić różnego rodzaju dodatki. Uprawnienie do ich otrzymania może wynikać bądź z przepisów układów zbiorowych (regulaminu wynagradzania), indywidualnej umowy o pracę albo z przepisów ustawowych.

Dodatek funkcyjny jest to stały składnik pensji pracownika na stanowisku kierowniczym. Stanowi on ekwiwalent za zwiększony zakres odpowiedzialności za działania własne i podległych pracowników, za stopień utrudnienia pracy itp. Sam fakt, że pracownikowi powierzono określoną funkcję kierowniczą, uzasadnia prawo nie tylko do wynagrodzenia zasadniczego związanego z wykonywaniem tej funkcji, lecz także dodatku funkcyjnego, jeżeli obowiązujące przepisy przewidują dla tego stanowiska dodatek funkcyjny (wyrok WSA w Warszawie z 18 listopada 2008 r., IV SA/Wr 372/08, Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych 2009/2/38).

Wysokość dodatku funkcyjnego powinna zależeć od zakresu odpowiedzialności kierownika, hierarchii zajmowanego stanowiska i wielkości zatrudnienia w podporządkowanej komórce. Punktem odniesienia może być wysokość wynagradzania zasadniczego pracownika u danego pracodawcy, co pozwala na automatyczną waloryzację dodatku wraz ze wzrostem wynagrodzeń.

W stosunku do pracownika pełniącego funkcje kierownicze stosuje się ostrzejsze kryteria. Dlatego negatywna ocena pracownika, który wskutek niedostatecznego przygotowania zawodowego i praktycznego nie potwierdził zakładanej przez pracodawcę przydatności do pełnienia funkcji kierowniczej, stanowi uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia warunków pracy (wyr. SN z 17 lutego 1998 r., I PKN 502/97, OSNAPiUS 1999/2/49).

W związku z powyższym pracodawca może w trybie art. 42 k.p., tj. wypowiedzenia zmieniającego, obniżyć temu pracownikowi wynagrodzenie i pozbawić go dodatku funkcyjnego.

Pracodawca ma prawo doboru pracowników na stanowiska kierownicze, powstałe w wyniku reorganizacji i powierzania ich pracownikom dającym największą gwarancję wykonania powierzonych im zadań (wyr. Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z 3 stycznia 1977 r., I P 606/76, Sł. Prac. 1976/4, str. 37).

Uprawnienie do tego dodatku przewidują pragmatyki służbowe ustalające zasady wynagradzania niektórych grup pracowniczych, np. nauczycieli, sędziów, prokuratorów, pracowników samorządowych.

Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela wynagrodzenie nauczycieli składa się m.in. z dodatku funkcyjnego. Przepis art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela stanowi, że wysokość stawek dodatku funkcyjnego określana jest corocznie przez organ prowadzący szkołę w drodze regulaminu. Minister edukacji narodowej, korzystając z upoważnienia zawartego w art. 30 ust. 5 pkt 3 Karty Nauczyciela, określił w par. 5 rozporządzenia z 31 stycznia 2005 r., że do uzyskania dodatku funkcyjnego są uprawnieni nauczyciele, którym powierzono: stanowisko dyrektora lub wicedyrektora przedszkola, szkoły, placówki lub innej jednostki organizacyjnej, albo inne stanowisko kierownicze przewidziane w statucie szkoły. Związane jest to też ze sprawowaniem funkcji: wychowawcy klasy, doradcy metodycznego lub nauczyciela konsultanta, opiekuna stażu.

W związku z pełnioną funkcją dodatek funkcyjny przysługuje sędziemu Sądu Najwyższego. Jego wysokość ustalona została z zastosowaniem mnożników podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego (art. 42 par. 6 ustawy z 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym).

Podobnie regulacje obowiązują w przypadku sędziów sądów powszechnych. Dodatek funkcyjny przysługuje sędziemu z tytułu pełnienia funkcji prezesa sądu, wiceprezesa sądu, kierownika ośrodka zamiejscowego sądu, przewodniczącego i zastępcy przewodniczącego wydziału, kierownika sekcji oraz kierownika ośrodka migracyjnego ksiąg wieczystych, a także sędziemu z tytułu pełnienia funkcji zastępcy rzecznika dyscyplinarnego, kierownika szkolenia oraz rzecznika prasowego.

W sytuacji powierzenia sędziemu pełnienia funkcji innej niż powyżej wymienione przy ustalaniu wysokości dodatku funkcyjnego uwzględnia się zakres obowiązków związanych z powierzoną funkcją (par. 3 i 4 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 23 czerwca 2009 r. w sprawie funkcji oraz sposobu ustalania dodatków funkcyjnych przysługujących sędziom).

Ustalenie wysokości dodatku zgodnie z powyższą metodą uregulowane zostało także w przypadku innych grup pracowniczych.

Wysokość dodatku funkcyjnego prokuratorów określa rozporządzenie Rady Ministrów z 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wynagrodzenia zasadniczego prokuratorów oraz wysokości dodatków funkcyjnych przysługujących prokuratorom.

Uprawnienie do tego dodatku w myśl art. 36 ust. 4 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych może być przyznane również pracownikowi zatrudnionemu w jednostkach samorządu terytorialnego. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych z 18 marca 2009 r. różnicuje wysokość dodatku w zależności od podstawy nawiązania stosunku pracy (powołanie, wybór, umowa o pracę).

Rada miejska określiła zasady wynagradzania nauczycieli zatrudnionych w placówkach oświatowych prowadzonych przez gminę. Wojewoda w rozstrzygnięciu nadzorczym stwierdził, że rada miejska w regulaminie ustaliła, iż dodatek funkcyjny przysługuje również wychowawcy oddziału przedszkolnego. Zdaniem wojewody zapis ten narusza par. 5 rozporządzenia z 31 stycznia 2005 r., w którym enumeratywnie wymieniono uprawnionych do dodatku funkcyjnego. Wojewoda podkreślił, że w katalogu uprawnionych nauczycieli do dodatku funkcyjnego nie ma wychowawcy oddziału przedszkolnego. Skargę do sądu administracyjnego wniosła rada. Sąd uznał, że uchwała rady gminy w zakresie, w jakim przyznaje dodatek funkcyjny wychowawcy oddziału przedszkolnego, nie jest niezgodna z prawem (wyrok NSA z 12 października 2007 r., I OSK 1235/07, Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych 2008/94, str. 75 oraz uchwała SN z 8 lipca 2008 r., I PZP 3/08, OSNP 2009/1-2/1).

Leszek Jaworski

leszek.jaworski@infor.pl

Art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Art. 36 ust. 4 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458).

Art. 91 par. 6 ustawy z 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. nr 98, poz. 1070 z późn. zm.).

Art. 42 par. 6 ustawy z 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. nr 240, poz. 2052 z późn. zm.).

Art. 62 ust. 1f ustawy z 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 7, poz. 39 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz.U. nr 22, poz. 181 z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz.U. nr 50, poz. 398).

Rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 23 czerwca 2009 r. w sprawie funkcji oraz sposobu ustalania dodatków funkcyjnych przysługujących sędziom (Dz.U. nr 104, poz. 866).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wynagrodzenia zasadniczego prokuratorów oraz wysokości dodatków funkcyjnych przysługujących prokuratorom (Dz.U. nr 133, poz. 1099).