Jak ustalić wysokość pensji i zasiłku w miesiącu

Za przepracowaną część maja pracownicy należy wypłacić wynagrodzenie w wysokości 1200 zł brutto. Natomiast zasiłek macierzyński przysługuje łącznie za 20 dni (za okres od 12 do 31 maja) w kwocie 1610,80 zł brutto (80,54 zł x 20 dni).

Jeżeli pracownik w danym miesiącu pracuje, ale też nabywa prawo do świadczeń z tytułu niezdolności do pracy, to należy odrębnie wyliczyć dla niego wysokość wynagrodzenia za pracę i wysokość tych świadczeń. Świadczenia z tytułu niezdolności do pracy to wynagrodzenie chorobowe wypłacane ze środków pracodawcy na podstawie kodeksu pracy, zasiłek chorobowy, zasiłek opiekuńczy, zasiłek macierzyński, zasiłek wyrównawczy oraz świadczenie rehabilitacyjne.

Za przepracowaną część miesiąca pracownica powinna otrzymać wynagrodzenie wyliczone według zasad stosowanych dla obowiązującego ją systemu wynagradzania. Jeżeli jej wynagrodzenie zostało określone stawką godzinową, to wynagrodzenie za czas przepracowany należy ustalić jako iloczyn tej stawki i liczby przepracowanych godzin w maju. W przypadku prowizyjnego czy akordowego systemu wynagradzania za przepracowaną cześć miesiąca pracownicy przysługuje wynagrodzenie stosowne do efektów pracy w okresie jej wykonywania i obowiązujących kryteriów nabywania prawa do niego.

Jeżeli natomiast przysługujące pracownicy wynagrodzenie zostało określone ryczałtowo - w stałej miesięcznej wysokości, to przy ustalaniu wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca stosuje się par. 11 rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu, w celu obliczenia wynagrodzenia ustalonego w stawce miesięcznej w stałej wysokości, za przepracowaną część miesiąca, jeżeli pracownik za pozostałą część tego miesiąca otrzymał wynagrodzenie chorobowe określone w art. 92 k.p. lub zasiłek (przewidziany w przepisach o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub w przepisach o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych), miesięczną stawkę wynagrodzenia należy podzielić przez 30, a następnie otrzymaną kwotę pomnożyć przez liczbę dni wskazanych w zaświadczeniu lekarskim o czasowej niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby (odpowiednio przez liczbę dni kalendarzowych przysługującego świadczenia). Tak obliczoną kwotę wynagrodzenia należy następnie odjąć od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc.

Pracownica najpóźniej z dniem porodu rozpoczyna urlop macierzyński. Za czas tego urlopu przysługuje jej zasiłek macierzyński. Miesięczny zasiłek macierzyński wynosi 100 proc. podstawy jego wymiaru.

Do obliczenia wysokości zasiłku stosuje się zasady dotyczące ustalania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego określone w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego przysługującego pracownicy stanowi zatem przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Jeżeli natomiast pracownica stała się niezdolna do pracy przed upływem wskazanego okresu, podstawę wymiaru zasiłku stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne kalendarzowe miesiące ubezpieczenia chorobowego. Przez wynagrodzenie należy rozumieć przychód pracownicy stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, sfinansowanych z jej środków (13,71 proc.).

Kwotę zasiłku macierzyńskiego za jeden dzień stanowi natomiast jedna trzydziesta część wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru zasiłku.

Z przedstawionych wyżej zasad obliczania zasiłku macierzyńskiego wynika, że 100-proc. zasiłek macierzyński nie jest pojęciem tożsamym ze 100-proc. wynagrodzeniem, jakie pracownica uzyskałaby, gdyby pracowała.

Z praktyki wynika, że często przed okresem pobierania zasiłku macierzyńskiego występują niezdolności do pracy, spowodowane chorobą przypadającą w okresie ciąży, za które pracownicy jest wypłacane wynagrodzenie chorobowe i/lub zasiłek chorobowy. W takiej sytuacji podstawy wymiaru zasiłku nie ustala się na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków zarówno tego samego rodzaju, jak i innego rodzaju nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż trzy miesiące kalendarzowe. Powyższe skutkuje tym, iż nie zawsze podstawą wymiaru zasiłku macierzyńskiego jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres dwunastu miesięcy poprzedzających miesiąc nabycia prawa do niego, lecz przeciętne miesięczne wynagrodzenie z okresu znacznie wcześniejszego.

Pracownicy, która przepracowała tylko część maja, należy wypłacić wynagrodzenie w wysokości 1200 zł. Kwotę tę ustalono, dzieląc stałe miesięczne wynagrodzenie przysługujące pracownicy w maju, tj. 3600 zł przez 30 (3600 zł: 30 = 120 zł), a następnie mnożąc 120 zł przez 20, tj. przez kalendarzową liczbę dni, przez które przysługiwał zasiłek macierzyński (120 zł x 20 = 2400 zł). Tak obliczoną kwotę wynagrodzenia odejmujemy od pensji przysługującej za cały miesiąc: 3600 zł - 2400 zł = 1200 zł.

Natomiast podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego stanowi w analizowanej sytuacji przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres od lipca do września 2010 roku. Jest tak dlatego, że między kolejnymi okresami pobierania zasiłków przerwa była krótsza niż trzy miesiące kalendarzowe i podstawy wymiaru nie należy ustalać na nowo. Podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego będzie zatem stanowiła ta sama kwota, którą uwzględniano przy ustalaniu świadczeń chorobowych przysługujących w październiku 2010 roku, styczniu i kwietniu 2011 roku. Ponieważ w okresie, z którego ustalana jest podstawa wymiaru, pracownica otrzymywała tylko wynagrodzenie określone stałą stawką miesięczną - 2800 zł, podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego wynosi 2416,12 zł (2800 x 13,71 proc. = 383,88; 2800 zł - 13,71 proc. = 2416,12). Kwota zasiłku macierzyńskiego za jeden dzień wynosi natmiast 80,54 zł (2416,12 zł: 30 = 80,54 zł). Za maj pracownicy należy wypłacić zasiłek macierzyński łącznie za 20 dni (za okres od 12 do 31 maja) w łącznej kwocie 1610,80 zł brutto (80,54 zł x 20 dni).

@RY1@i02/2011/096/i02.2011.096.209.0008.001.jpg@RY2@

Wyliczenie wynagrodzenia za pracę i zasiłku macierzyńskiego dla pracownicy za maj 2011 r.*

● obliczyć składki na ubezpieczenia społeczne finansowane ze środków pracownika od podstawy wymiaru 1200 zł, tj. kwoty wynagrodzenia przysługującego za czas przepracowany [(1200 zł x 9,76 proc.) + (1200 zł x 1,5 proc.) + (1200 zł x 2,45 proc.) = 117,12 zł + 18 zł + 29,40 zł = 164,52 zł];

● ustalić podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne [1200 zł - 164,52 zł = 1035,48 zł; 164,52 - to składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika];

● obliczyć składkę na ubezpieczenie zdrowotne [1035,48 zł x 9 proc. = 93,19 zł (z czego odliczyć od podatku składkę w wysokości 7,75 proc. podstawy wymiaru, tj. 80,25 zł]

● ustalić przychód, a następnie podstawę opodatkowania i obliczyć zaliczkę na podatek dochodowy [1200 zł (wynagrodzenie) + 1610,80 zł (zasiłek macierzyński) = 2810,80 zł; podstawa opodatkowania: 2810,80 zł (przychód) - 111,25 zł (koszty uzyskania przychodu) - 164,52 zł (składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika) = 2535 zł (po zaokrągleniu do pełnych złotych); zaliczka na podatek: 2535 zł (podstawa opodatkowania) x 18 proc. (stopa procentowa podatku) - 46,33 zł (ulga podatkowa) = 409,97 zł];

● obliczyć podatek do urzędu skarbowego [409,97 zł (zaliczka na podatek dochodowy) - 80,25 zł (składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 7,75 proc. podstawy wymiaru) = 330 zł (po zaokrągleniu do pełnych złotych)];

● obliczyć kwotę do wypłaty [1200 zł (wynagrodzenie) + 1610,80 zł (zasiłek macierzyński) - 164,52 zł (składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego) - 93,19 zł (składka na ubezpieczenie zdrowotne - 9 proc.) - 330 zł (podatek do urzędu skarbowego) = 2223,09 zł].

Zasiłek macierzyński jest świadczeniem finansowanym z ubezpieczenia chorobowego, ze środków ZUS. Płatnik uprawniony do wypłaty zasiłków ustala prawo do niego, nalicza i wypłaca oraz rozlicza go w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne. Oznacza, to że za dany miesiąc pomniejsza kwotę należnych składek do ZUS o kwotę wypłaconych w tym miesiącu zasiłków.

Aldona Salamon

ekspert ds. wynagrodzeń

Par. 11 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. nr 62, poz. 289 z późn. zm.).

Art. 11 ust. 4, art. 12 ust. 1 i ust. 2, art. 29 ust. 5, art. 36 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Art. 18 ust. 1, ust. 2, ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 79 ust. 1, art. 81 ust. 1, ust. 5, art. 83 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Art. 12 ust. 1, art. 22 ust. 2, art. 41 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).