Poradnia ubezpieczeniowa

● Czy za osobę współpracującą, która ma prawo do emerytury, można opłacać tylko składkę zdrowotną

● Kiedy rolnik podejmujący działalność gospodarczą może być nadal ubezpieczony w KRUS

● Czy jedyny wspólnik nowo utworzonej spółki z o.o. może skorzystać z preferencyjnego ustalenia podstawy wymiaru

● Czy renta rodzinna należy się także za okres wakacji

● Obowiązujący w spółce regulamin wynagradzania przewiduje, że każdy pracownik ma prawo do zakupu z 50-proc. bonifikatą karnetu, który zapewnia mu dostęp do obiektów sportowych. Czy tego rodzaju przychód podlega składkom ZUS?

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Nie. Wynikająca z przepisów o wynagradzaniu korzyść materialna polegająca na uprawnieniu pracownika do zakupu - po cenach niższych niż detaliczne - usług dostępu do obiektów sportowych nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne pracownika stanowi przychód ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów podatkowych, a więc wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężna świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń. Ustalając podstawę wymiaru składek, uwzględnia się w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Nie ulega wątpliwości, że otrzymywane przez zatrudnionego od pracodawcy świadczenie w postaci możliwości zakupu z 50-proc. bonifikatą karnetu zapewniającego dostęp do obiektów sportowych stanowi przychód ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów podatkowych. Nie oznacza to jednak, że tego rodzaju przychód powinien być uwzględniony w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Wolne od składek na te ubezpieczenia są bowiem przychody ze stosunku pracy wymienione w par. 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Do tych przychodów należą zaś m.in. korzyści materialne wynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług oraz korzystaniu z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji.

Jeśli więc prawo do korzyści materialnej polegającej na zakupie po cenie niższej niż detaliczna karnetu uprawniającego pracownika do dostępu do obiektów sportowych wynika z obowiązującego w firmie regulaminu wynagradzania, nie powinna być ona uwzględniana w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawa prawna

Art. 4 pkt 9, art. 18 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1 i art. 21 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. m.).

Art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1990 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt. 26 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).

● Przy prowadzeniu działalności gospodarczej pomaga mi mąż, który przeszedł na emeryturę wojskową. Pozostajemy we wspólnym gospodarstwie domowym. Czy w tej sytuacji muszę opłacać za niego pełny ZUS, czy wystarczy, że będę regulowała składkę zdrowotną?

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Osoba współpracująca z prowadzącym działalność gospodarczą, posiadająca ustalone prawo do emerytury, jest objęta obowiązkowo wyłącznie ubezpieczeniem zdrowotnym.

Zasadą jest, że osoba współpracująca z prowadzącym pozarolniczą działalność podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (z wyjątkiem ubezpieczenia chorobowego) oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Dla potrzeb ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego za osobę współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności. Należy przy tym pamiętać, że pracownik (z wyjątkiem osoby zatrudnionej na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego), który spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu na zasadach właściwych dla tych osób.

Okoliczność, że osoba współpracująca z prowadzącym działalność gospodarczą posiada ustalone prawo do emerytury (np. emerytury wojskowej) lub renty (np. renty z tytułu niezdolności do pracy) w istotny sposób zmienia jej sytuację w zakresie ubezpieczeń społecznych. Taka osoba podlega bowiem dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Ustalone prawo do emerytury lub renty nie wyłącza zaś obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego - mimo iż pobieranie emerytury lub renty stanowi odrębny tytuł do tego ubezpieczenia.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 8 ust. 11, art. 9 ust. 5, art. 11 ust. 2 i art. 12 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 5 pkt 24, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 82 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

● Od 2002 r. jestem ubezpieczony w KRUS jako rolnik. W tym roku zamierzam rozpocząć działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego. Czy pomimo wykonywania działalności gospodarczej mogę nadal podlegać ubezpieczeniu w KRUS?

ekspert od ubezpieczeń

Rolnik, który podejmie pozarolniczą działalność gospodarczą, może być nadal objęty ubezpieczeniem społecznym rolników, jeżeli spełni warunki wyszczególnione w przepisach.

Obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników nie mogą podlegać osoby, które podlegają innemu ubezpieczeniu społecznemu, np. ubezpieczeniom społecznym w ZUS. Zasadą jest więc pierwszeństwo ubezpieczeń społecznych w ZUS przed ubezpieczeniem w KRUS. Rolnik, który posiada tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w ZUS (np. wykonuje pracę na podstawie umowy o pracę, umowy-zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług), nie może być równocześnie objęty obowiązkowo ubezpieczeniem społecznym rolników. Od tej zasady przewidziano jednak wyjątek.

Rolnik, który - podlegając ubezpieczeniu społecznemu rolników nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata - rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej bądź współpracę z osobą wykonującą taką działalność, może nadal podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników, jeśli spełnia łącznie następujące warunki:

wzłoży w KRUS oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy tej działalności,

wnadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym,

wnie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym,

wnie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych,

wkwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekracza kwoty granicznej (za 2012 r. wynosiła ona 3011 zł, a za 2013 r. wynosi 3092 zł).

Rolnik, który wykonuje pozarolniczą działalność gospodarczą i nadal podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, opłaca składkę na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w KRUS w podwójnej wysokości.

Podstawa prawna

Art. 5 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 5a, art. 6 pkt 12, art. 7 ust. 1, art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 z późn. zm.).

● Jestem jedynym wspólnikiem spółki z o.o., którą niedawno zarejestrowałem w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Czy w takim przypadku mam prawo do opłacania ulgowych składek ZUS przez 24 miesiące od dnia rozpoczęcia działalności?

ekspert od ubezpieczeń

Nie. Wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. nie jest uprawniony do opłacania ulgowych składek na ubezpieczenia społeczne.

Prawo do ulgowych składek na ubezpieczenia społeczne reguluje art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z jego treścią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia. Nie ma więc wątpliwości, że prawo do ulgowych składek przysługuje wyłącznie ubezpieczonym wymienionym w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń, czyli osobom prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. nie jest osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, gdyż status przedsiębiorcy przysługuje w takim przypadku spółce z o.o. Wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. został wymieniony w art. 8 ust. 6 pkt 4 (a nie pkt 1) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne takiej osoby stanowi zatem zadeklarowana przez nią kwota, nie niższa jednak niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Podstawa prawna

Art. 18 ust. 8 i art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn.zm.).

● Syn zmarłego emeryta jest uprawniony do renty rodzinnej po ojcu. W kwietniu tego roku ukończył liceum, a w maju zdawał maturę. Od października chce podjąć naukę na studiach. Czy przez cały okres wakacji (od czerwca do września) może pobierać rentę rodzinną, mimo przerwy w odbywaniu nauki?

ekspert od emerytur i rent

Przysługuje mu takie uprawnienie.

Renta rodzinna należy się uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy bądź spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Rentę można uzyskać również po śmierci osoby pobierającej w chwili zgonu zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.

Do członków rodziny, którzy mogą uzyskać rentę rodzinną po osobie zmarłej, przepisy zaliczają m.in. dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione, a także przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletniości wnuki i rodzeństwo. Do czasu ukończenia 16. roku życia mogą one pobierać rentę bez konieczności spełnienia dodatkowych warunków. Po osiągnięciu tego wieku zaś, aby nadal mieć prawo do renty rodzinnej, muszą się uczyć. Świadczenie przysługuje im do czasu ukończenia tej nauki (zakończenia programowego toku studiów) wskazanego w zaświadczeniu odpowiedniej placówki, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat. Jeżeli dziecko ukończyło 25 lat, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty rodzinnej ulega przedłużeniu do zakończenia tego roku studiów. Prawo do renty rodzinnej bez względu na pobieranie nauki oraz osiągnięty wiek mają jedynie dzieci, które stały się całkowicie niezdolne do pracy przed ukończeniem 16. roku życia lub w czasie nauki pobieranej przed ukończeniem 25 lat.

Renta rodzinna przysługuje uczniom i studentom nie tylko w czasie faktycznego pobierania nauki, ale przez cały rok szkolny lub akademicki, tj. do 31 sierpnia lub do 30 września. Mogą więc pobierać to świadczenie również za miesiące wakacyjne poprzedzające naukę w kolejnej klasie lub na kolejnym roku studiów.

Renta rodzinna może przysługiwać za miesiące wakacyjne również wtedy, gdy uczeń lub student kończy naukę w szkole lub uczelni, o ile zakończenie nauki ma miejsce w maju bądź w czerwcu danego roku szkolnego lub akademickiego. Wyjątek dotyczy absolwentów szkoły ponadgimazjalnej. W związku z możliwością przystąpienia do egzaminu dojrzałości kończą oni naukę już w kwietniu danego roku (otrzymując świadectwo ukończenia szkoły). Pomimo tego mają prawo do renty rodzinnej za kolejne miesiące, tj. maj, czerwiec, lipiec i sierpień danego roku. Jeśli podejmą naukę w szkole wyższej od października tego samego roku, również wrzesień może zostać zaliczony do okresu wakacji. ZUS może wypłacić rentę rodzinną za wrzesień pod warunkiem przedłożenia oświadczenia o przyjęciu na studia wyższe. Do końca października należy wówczas dostarczyć zaświadczenie uczelni o podjęciu nauki w szkole wyższej. W przypadku nienadesłania takiego zaświadczenia do końca października ZUS wyda decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty rodzinnej od 1 września i zobowiąże osobę uprawnioną do zwrotu nienależnie pobranej renty.

Podstawa prawna

Art. 66-68 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn.zm.).