Ustanie zatrudnienia nie musi pozbawiać prawa do zasiłku

Po prawie jedenastu latach zakład rozwiązał ze mną umowę o pracę na czas nieokreślony z dniem 31 stycznia 2013 r. 12 lutego 2013 r. skręciłem kolano i otrzymałem 28 dni zwolnienia. Przesłałem je do ZUS i dostarczyłem formularz Z-10 (nie zarejestrowałem się w powiatowym urzędzie pracy). Z kolei mój były pracodawca przesłał do ZUS formularz Z-3. Następnie otrzymałem kolejne zwolnienie lekarskie (28 dni) z zachowaniem ciągłości. W tym czasie ZUS poinformował mnie, że nie należy mi się zasiłek chorobowy. Czy po otrzymaniu drugiego zwolnienia powinien wypłacić mi takie świadczenie?

Tak, w przypadku opisanym w pytaniu przysługuje zasiłek chorobowy.

Zasiłek chorobowy, po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, należy się osobie, która stała się niezdolna do pracy:

ww czasie trwania ubezpieczenia, przy czym niezdolność ta trwa nieprzerwanie po jego ustaniu,

wpo ustaniu ubezpieczenia, jeżeli niezdolność do pracy trwa bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała:

- nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego,

- nie później niż w ciągu 3 miesięcy (90 dni) od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego - w razie choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni, lub innej choroby, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

W rozpatrywanym przypadku pracownik był zatrudniony do 31 stycznia 2013 r., a niezdolność do pracy powstała 12 lutego 2013 r. i pierwotnie trwała 28 dni. ZUS odmówił mu zatem wypłaty zasiłku za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego ze względu na to, że niezdolność do pracy nie trwała bez przerwy co najmniej 30 dni. Jeśli ZUS otrzyma kolejne zwolnienie lekarskie, z którego wynikać będzie, że okres orzeczonej niezdolności do pracy łącznie z okresem poprzedniej niezdolności do pracy wynosi łącznie i bez żadnego dnia przerwy co najmniej 30 dni, podejmie wypłatę zasiłku chorobowego. Dodatkowo muszą być spełnione także pozostałe warunki do ustalenia prawa do zasiłku po ustaniu ubezpieczenia chorobowego.

Renciści, bezrobotni

Należy pamiętać, że za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego zasiłek chorobowy nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Zasada ta nie ma zastosowania do osób niezdolnych do pracy uprawnionych do renty wypłacanej na podstawie przepisów prawa cywilnego (np. renta wyrównawcza), a także renty socjalnej. Nie otrzyma także zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia osoba niezdolna do pracy, która ma ustalone prawo do zasiłku dla bezrobotnych lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.

Działalność zarobkowa

Prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego nie ma osoba, która kontynuuje lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia ubezpieczeniem chorobowym (obowiązkowo lub dobrowolnie) albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres choroby. Należy przy tym wyjaśnić, że zasiłku po ustaniu ubezpieczenia chorobowego nie otrzyma osoba, która kontynuuje lub podjęła działalność zarobkową, nawet gdy z tytułu tej działalności nie przystąpi do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Prawo do tego świadczenia po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego nie przysługuje również osobie, która kontynuuje lub podjęła działalność zarobkową, z tytułu której nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu, ale zachowuje prawo do świadczeń za okres choroby (np. jest uprawniona do stypendium sportowego lub ma prawo do uposażenia).

U kilku pracodawców

Od zasady tej jest jednak wyjątek. Prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia ma bowiem pracownik, z którym rozwiązano umowę o pracę, ale kontynuuje on zatrudnienie u innego pracodawcy. Taka sytuacja została rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy postanowieniem z 7 maja 2003 r. (sygn. akt III UZP 3/03, OSNP 2004/2/39). Stwierdzono w nim, że nie traci prawa do zasiłku chorobowego za okres choroby po ustaniu zatrudnienia pracownik, który jest zatrudniony na podstawie więcej niż jednej umowy o pracę, a jedna z tych umów uległa rozwiązaniu. Sąd Najwyższy uznał, że w takim przypadku tytuł ubezpieczenia chorobowego nie ustał. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy niezdolność do pracy z powodu choroby powstała w czasie trwania zatrudnienia i trwa nadal po jego ustaniu, jak i takiej, gdy niezdolność do pracy powstała po ustaniu ubezpieczenia. W tym drugim przypadku musi być jednak spełniony warunek, że niezdolność do pracy trwa nieprzerwanie co najmniej 30 dni i powstała w ciągu 14 dni od ustania zatrudnienia albo w ciągu 3 miesięcy od ustania zatrudnienia, jeżeli dana osoba choruje na chorobę zakaźną, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni, albo inną chorobę, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

Rolnicy

Prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia chorobowego dla osoby będącej jednocześnie właścicielem gospodarstwa rolnego zależy od tego, jak duże jest to gospodarstwo rolne i kiedy powstała niezdolność do pracy z powodu choroby.

Zasiłek po ustaniu ubezpieczenia chorobowego nie przysługuje osobie, która podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników. Jeżeli zatem niezdolność do pracy powstała po co najmniej jednodniowej przerwie po ustaniu zatrudnienia i gospodarstwo rolne ma powierzchnię przekraczającą 1 ha przeliczeniowy, to zasiłek chorobowy nie przysługuje. W takiej sytuacji istnieje bowiem obowiązek ubezpieczenia społecznego z tytułu bycia rolnikiem, w związku z czym o ewentualne świadczenia z tytułu choroby osoba ta powinna wystąpić do KRUS. Inaczej jest w przypadku osoby, która zachorowała w czasie trwania zatrudnienia lub następnego dnia po ustaniu zatrudnienia. W takim przypadku osoba ta nabywa prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia i mimo że ma gospodarstwo rolne, to objęcie ubezpieczeniem społecznym z tytułu bycia rolnikiem jest możliwe dopiero po okresie pobierania zasiłku chorobowego (ewentualnie także świadczenia rehabilitacyjnego) po ustaniu zatrudnienia.

Potrzebne dokumenty

Dowodem wymaganym do przyznania i wypłaty przez ZUS zasiłku chorobowego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego (oprócz zaświadczenia lekarskiego na druku ZUS ZLA) jest zaświadczenie płatnika składek na druku ZUS Z-3 (w sprawie zasiłku dla pracownika), ZUS Z-3a (w sprawie zasiłku dla ubezpieczonego niebędącego pracownikiem, np. zleceniobiorcy), ZUS Z-3b (np. w sprawie zasiłku dla wykonującego pozarolniczą działalność i duchownego). Ponadto osoba występująca o zasiłek powinna złożyć, korzystając z druku ZUS Z-10, oświadczenie o zaprzestaniu i niepodjęciu działalności stanowiącej tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającej prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby oraz o nieustaleniu prawa do: emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku dla bezrobotnych, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, świadczenia przedemerytalnego oraz o niepodleganiu obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Jeśli dokumenty te zostały złożone do ZUS wraz z pierwszym zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym niezdolność do pracy z powodu choroby za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, nie ma potrzeby składania ich po raz kolejny z drugim zaświadczeniem, chyba że zaistniały okoliczności, które mogą mieć wpływ na prawo do zasiłku.

@RY1@i02/2013/066/i02.2013.066.03300020d.802.jpg@RY2@

Renata Tonder ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Renata Tonder

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna

Art. 7, art. 13 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1, par. 3 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 2 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2012 r., poz. 444).