Poradnia ubezpieczeniowa

● Jak uwzględnić w podstawie wymiaru składniki wynagrodzenia za okresy kwartalne przy zatrudnieniu krótszym niż 12 miesięcy

● Czy komplementariusz w spółce komandytowo-akcyjnej podlega z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu

● Nasza firma utraciła status zakładu pracy chronionej. Zachowaliśmy jednak środki zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Z tych środków w znacznej części finansowana jest bezzwrotna pomoc indywidualna dla osób niepełnosprawnych. Czy po utracie statusu ZPChr nadal nie trzeba opłacać od tej pomocy składek ZUS?

doradca prawny Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych

Takie zwolnienie już nie przysługuje.

Zgodnie z art. 33 ust. 3 pkt 5 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych pracodawca dysponujący środkami zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (zfron) jest zobowiązany do przeznaczania co najmniej 10 proc. tych środków na pomoc indywidualną dla niepełnosprawnych pracowników i byłych niepełnosprawnych pracowników tego zakładu.

W przypadku pracodawców mających status zpchr środki na rehabilitację zawodową, społeczną oraz leczniczą osób niepełnosprawnych pochodzące z zfron nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Tak stanowi par. 2 ust. 1 pkt 23 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Kwoty pomocy indywidualnej udzielanej niepełnosprawnym pracownikom zatrudnionym w ZPChr nie podlegają więc oskładkowaniu składkami ZUS. Z kolei pracodawca, który utracił status ZPChr, w przypadku udzielania niepełnosprawnym pracownikom bezzwrotnej pomocy indywidualnej ma obowiązek wliczyć do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe kwoty pomocy indywidualnej udzielanej niepełnosprawnym zatrudnionym.

Należy także zwrócić uwagę na stanowisko Biura Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych z 31 października 2012 r. (BON-I-52311-401-2-PM/12), w którym stwierdzono, że w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 245, poz. 1810 z późn. zm.) nie przewidziano możliwości finansowania z tego funduszu składek na ubezpieczenia społeczne naliczonych od świadczeń wypłacanych w ramach pomocy indywidualnej lub indywidualnych programów rehabilitacji.

Podstawa prawna

Art. 33 ust. 3 pkt 5 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 23 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).

● Pracownica jest zatrudniona od 17 września 2012 r. Zachorowała w marcu 2013 r. i jest to jej pierwsza niezdolność do pracy w tym roku. Zgodnie z umową o pracę otrzymuje zmienne wynagrodzenie, a zgodnie z układem zbiorowym pracy - premie kwartalne, do których nie zachowuje prawa za okresy pobierania wynagrodzenia za czas choroby i zasiłków. Premie są przyznawane w kwocie zależnej od oceny pracy zatrudnionej, z uwzględnieniem nieobecności w pracy z usprawiedliwionych przyczyn, ale nie w sposób proporcjonalny do tych nieobecności. Jak uwzględnić w podstawie wymiaru wynagrodzenia za czas choroby składniki przysługujące za okresy kwartalne przy zatrudnieniu krótszym niż 12 miesięcy?

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy kwartalne uwzględnia się w podstawie wymiaru proporcjonalnie do pełnych miesięcy zatrudnienia w kwartałach poprzedzających niezdolność do pracy.

Zasadą jest, że składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy kwartalne uwzględnia się w podstawie wymiaru świadczeń w razie choroby i macierzyństwa w wysokości 1/12 za cztery kwartały poprzedzające miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. W przypadku składników wynagrodzenia przysługujących za okresy roczne są one uwzględniane w podstawie wymiaru tych świadczeń w wysokości 1/12 za rok poprzedzający niezdolność do pracy.

Jeżeli jednak pracownik jest zatrudniony u pracodawcy przez krótszy okres, niepozwalający na uwzględnienie w podstawie wymiaru składników za wskazane wyżej okresy, wówczas składniki te wlicza się w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych zatrudnienia w tych kwartałach poprzedzających zachorowanie, z których składniki te podlegają uwzględnieniu w podstawie wymiaru zasiłków. Analogicznie, składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy roczne uwzględnia się w podstawie wymiaru proporcjonalnie do pełnych miesięcy kalendarzowych zatrudnienia w roku poprzedzającym powstanie niezdolności do pracy.

W rozpatrywanym przypadku, gdy pracownica jest zatrudniona od 17 września 2012 r., podstawę wymiaru przysługującego jej wynagrodzenia za czas choroby stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres od października 2012 r. do lutego 2013 r. Wynagrodzenia za wrzesień 2012 r. nie uwzględnia się w podstawie wymiaru zgodnie z zasadą, że gdy zatrudnienie trwa krócej niż 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających niezdolność do pracy, w podstawie wymiaru uwzględnia się wynagrodzenie za pełne kalendarzowe miesiące zatrudnienia. Premię kwartalną należy uwzględnić w podstawie wymiaru w wysokości 1/3 kwoty wypłaconej za IV kwartał 2012 r.

Podstawa prawna

Art. 36 ust. 1 i 2, art. 41 ust.1, art. 42 ust. 2 i 3 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

● Czy osoba, która jest komplementariuszem w spółce komandytowo-akcyjnej, podlega z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu, a jeśli tak, to czy sama opłaca składki, czy robi to za nią spółka?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Komplementariusz spółki komandytowo-akcyjnej nie podlega z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Spółka komandytowo-akcyjna jest spółką osobową. Powstaje ona w celu prowadzenia przedsiębiorstwa pod własną firmą. Wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a co najmniej jeden wspólnik jest akcjonariuszem.

Wszystkie tytuły do ubezpieczeń emerytalnego i rentowego zostały wymienione w art. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 6 ust.1 pkt. 5 tej ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowego podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność.

Definicja osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, obowiązująca w zakresie ubezpieczeń społecznych i w konsekwencji ubezpieczenia zdrowotnego, została zawarta w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W pkt 4 wymienia on wspólników spółek prawa handlowego, którzy są traktowani jako osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Są to wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólnicy spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.

W definicji osoby prowadzącej pozarolniczą działalność ustawodawca nie zawarł zatem wspólników spółki komandytowo-akcyjnej. Oznacza to, że zarówno wspólnik, który jest w takiej spółce komplementariuszem, jak i wspólnik, który jest akcjonariuszem, nie podlegają z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

Wspólnicy spółki komandytowo-akcyjnej nie podlegają również ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdyż taki tytuł do ubezpieczeń nie został wymieniony w art. 66 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Wspólnicy spółki komandytowo-akcyjnej mogą przystąpić do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych samodzielnie oraz opłacać za siebie składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Z art. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że samodzielnie może opłacać za siebie składki każda osoba, która nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu, czyli nie jest wymieniona w art. 6 tej ustawy. Gdy dana osoba się na to zdecyduje, opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od zadeklarowanej kwoty, nie niższej jednak niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli obecnie 1600 zł.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 7, art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 66 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Art. 125 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).