Wyższa pensja to nie zawsze wyższy zasiłek

Pracownica była niezdolna do pracy z powodu choroby (ciąża i poronienie) na przełomie sierpnia i września 2012 r. Podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby stanowiło jej przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres od sierpnia 2011 do lipca 2012 r. Następnie, w grudniu 2012 r., będąc po raz kolejny w ciąży, przebywała na zwolnieniu lekarskim przez tydzień. Ponieważ nie minęły 3 miesiące, podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego została ustalona z uwzględnieniem wynagrodzenia jak dla choroby w sierpniu i we wrześniu 2012 r. Kolejne zwolnienie lekarskie pracownica przedłożyła na okres obejmujący przełom stycznia i lutego 2013 r., z kodem B. Ponownie, ponieważ nie minęły 3 miesiące od ostatniego zwolnienia, podstawa wymiaru nie zostanie ustalona na nowo. Termin porodu wyznaczono na początek maja 2013 r. Jednocześnie od stycznia 2013 r. pracownica otrzymała znaczną podwyżkę wynagrodzenia. Czy podwyżka ta będzie miała wpływ na podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego przysługującego pracownicy w styczniu i lutym 2013 r. Czy pracodawca może w jakiś sposób zmienić naliczanie podstawy wymiaru na korzyść pracownika?

Opisane okoliczności wskazują, że podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby (a po wykorzystaniu okresu jego wypłaty zasiłku chorobowego oraz macierzyńskiego) w przedstawionej sytuacji nadal będzie stanowiło przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownicy za okres od sierpnia 2011 r. do lipca 2012 r.

Zwolnienie z obowiązku

Podwyżka wynagrodzenia od stycznia 2013 roku nie oznacza obowiązku ponownego ustalenia podstawy wymiaru z uwzględnieniem wynagrodzenia po zmianie od tej daty. Nie ustala się bowiem na nowo podstawy wymiaru zasiłków, jeżeli przerwa w ich pobieraniu jest krótsza niż 3 miesiące kalendarzowe. Nie ma przy tym znaczenia, jaki rodzaj zasiłku był pobierany przed przerwą, a jaki po niej. Jeżeli zatem pracownica pobierał np. zasiłek chorobowy w grudniu 2012 r., a następnie zasiłek opiekuńczy w lutym 2013 r., to podstawy wymiaru zasiłku opiekuńczego nie ustala się na nowo, ponieważ przerwa między pobieraniem zasiłku chorobowego i opiekuńczego wynosi tylko jeden miesiąc kalendarzowy (jest nim styczeń 2013 r.). Podstawę wymiaru zasiłku opiekuńczego stanowi zatem przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres od grudnia 2011 r. do listopada 2012 r., które stanowiło podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego w grudniu 2012 r.

Powyższa zasada ma także zastosowanie do wynagrodzenia za czas choroby przysługującego na podstawie art. 92 kodeksu pracy. Jeżeli zatem przerwa w pobieraniu tego wynagrodzenia i zasiłków jest krótsza niż 3 miesiące kalendarzowe, nie ustala się ponownie podstawy wymiaru świadczenia.

Wyjątek od zasady

Jedynym wyjątkiem od przedstawionej wyżej zasady jest zmiana wymiaru czasu pracy. Z uwagi, że nie zawsze pytający, przedstawiając stan faktyczny, podają wszystkie ważne informacje, trzeba go omówić. Zmiana wymiaru czasu pracy powoduje, że podstawę wymiaru przysługujących pracownikowi po tej zmianie świadczeń zawsze stanowi wynagrodzenie określone dla nowego wymiaru czasu pracy. Jeżeli przykładowo pracownica była zatrudniona np. do 31 stycznia 2012 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a od 1 lutego 2013 r. w połowie tego wymiaru, to w przypadku niezdolności do pracy z powodu choroby np. w lutym 2013 r. i kolejnych miesiącach tego roku podstawę wymiaru przysługujących jej świadczeń stanowi wyłącznie wynagrodzenie określone dla połowy wymiaru czasu pracy, czyli w tym przypadku tylko za styczeń 2013 r. Wówczas nie ma znaczenia, że pracownica w grudniu 2012 r. albo w styczniu 2013 r. pobierała świadczenia obliczane od innej podstawy wymiaru, tj. od przeciętnego wynagrodzenia za pełny wymiar czasu pracy.

Urodzenie dziecka

Jeżeli w rozpatrywanej sytuacji po niezdolności do pracy w lutym 2013 r. kolejna niezdolność powstanie w maju 2013 r. w związku z urodzeniem dziecka, to podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego w maju 2013 r. będzie stanowiło przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres od sierpnia 2011 r. do lipca 2012 r. (ustalone dla wynagrodzenia za czas choroby przysługującego w sierpniu 2012 r.).

Przerwa w niezdolności

Z przedstawionych zasad, wyrażonych w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, wynika, że podwyższenie wynagrodzenia, które nie jest skutkiem zmiany wymiaru czasu pracy (np. z połowy na cały etat), nie ma wpływu na ustaloną i przyjmowaną ponownie podstawę wymiaru, gdy przerwa w pobieraniu świadczeń nie przekracza 3 miesięcy kalendarzowych.

Odpowiadając na pytanie, czy pracodawca może w jakiś sposób zmienić naliczanie podstawy wymiaru świadczeń na korzyść pracownika, odpowiadamy, że niestety nie, ponieważ zagadnienia te ściśle regulują obowiązujące przepisy. Nawet gdyby od marca 2013 r. pracodawca przyznał pracownicy kolejną, znaczną podwyżkę wynagrodzenia, to w przypadku urodzenia przez nią dziecka w maju 2013 r. nadal nie byłoby uzasadnienia w przepisach do zmiany podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego. Gdyby jednak pracownica po niezdolności do pracy w lutym 2013 r. przepracowała kolejne co najmniej trzy miesiące kalendarzowe - np. marzec, kwiecień i maj - a poród nastąpiłby w czerwcu 2013 r., wówczas podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego byłaby ustalana na nowo. W podstawie tej zostałoby uwzględnione także jej wynagrodzenie po podwyżce, co miałoby wpływ na wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Należy jednak pamiętać, że w razie porodu w czerwcu podstawę wymiaru zasiłku stanowiłoby przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres od czerwca 2012 r. do maja 2013 r., a nie tylko to, które zostało podwyższone od 1 stycznia. Podwyżka wynagrodzenia miałaby jedynie wpływ na wyższe średnie wynagrodzenie z 12 miesięcy.

@RY1@i02/2013/017/i02.2013.017.03300020e.802.jpg@RY2@

Renata Tonder, ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Renata Tonder

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna

Art. 36 ust. 1, art. 43 ustawy z 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).