Poradnia ubezpieczeniowa

● Dlaczego nie trzeba płacić składek za ucznia szkoły muzycznej

● Z jakiego tytułu ubezpieczeniom podlega menedżer

● Kto ma możliwość wystąpienia z ubezpieczeń społecznych

● Czy pakiety medyczne podlegają oskładkowaniu

● Rok temu zakończyłem swoją własną jednoosobową działalność. Zostało mi po niej trochę długów w ZUS. Spłacam je powoli, wpłacając co raz różne kwoty i póki co ZUS nie wszczął egzekucji. Słyszałem, że jest możliwość umorzenia długu bądź rozłożenia go na raty. Na umorzenie raczej nie mam co liczyć, oboje z żoną teraz pracujemy. Czy warto podpisać z ZUS układ ratalny? Jakie będę miał korzyści z rozłożenia zaległych składek na raty?

Ewa Bogucka-Łopuszyńska

radca prawny

Podpisanie umowy ratalnej zdecydowanie jest korzystne. W myśl art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie zakład może na wniosek dłużnika rozłożyć należność z tytułu nieopłaconych składek na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Rozłożenie następuje w formie umowy cywilnoprawnej, o ile ZUS odpowiednio umotywowany wniosek uwzględni. Organ może odmówić nie tylko gdy uzna wniosek za niewystarczająco umotywowany, ale również wtedy, gdy np. przedsiębiorca nie będzie opłacał składek bieżących należnych po dniu złożenia wniosku bądź gdy pomimo wyrażanych do tej pory zgód na spłatę zadłużenia w ratach ubezpieczony nie dotrzymywał warunków spłaty.

Uwzględnienie wniosku będzie skutkować tym, że odsetki za zwłokę od nieopłaconych należności nie będą naliczane, począwszy od dnia następującego po dniu złożenia wniosku o ulgę ratalną. Jednakże od składek, które rozłożono na raty, ZUS będzie naliczał - do każdej raty - opłatę prolongacyjną w wysokości 50 proc. stawki odsetek za zwłokę obowiązującej w dniu podpisania umowy. Co więcej, rozłożenie spłaty zadłużenia na raty pozwoli uniknąć ewentualnego wszczęcia egzekucji przez ZUS, bowiem podpisanie umowy wykluczy możliwość ściągania zaległych składek w drodze egzekucji. Podobnie jest z już wszczętymi uprzednio i niezakończonymi postępowaniami egzekucyjnymi dotyczącymi należności objętych ulgą. Ulegają one zawieszeniu w przypadku rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej.

Należy jednak mieć na uwadze, że zgodnie z przepisami, jeżeli strona umowy nie spłaci w terminie ustalonych rat, pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę. Sama umowa również będzie wskazywać przypadki, w których ZUS umowę rozwiąże, np. gdy ubezpieczony nie wywiąże się z obowiązku opłacania składek bieżących, których termin płatności przypada w dniu bądź po dniu zawarcia umowy.

Podstawa prawna

Art. 29-30 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.).

Art. 56 par. 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.).

● Prowadzę niewielką firmę zajmującą się świadczeniem usług cateringowych. Planuję zatrudnić do rozwożenia produktów ucznia na umowę-zlecenie. Uczeń ma 21 lat i posiada legitymację szkolną z państwowej szkoły muzycznej I stopnia. Wiem, że uczniowie i studenci nie podlegają ubezpieczeniom z tytułu umów-zleceń. Jak jednak potraktować ucznia szkoły muzycznej? Czy muszę zgłaszać go do ubezpieczeń z tytułu zawartej umowy-zlecenia?

Ewa Bogucka-Łopuszyńska

radca prawny

Nie. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa systemowa), ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy-zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, nie podlegają uczniowie gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, szkół ponadpodstawowych i studenci do ukończenia 26 lat. Ustawa o systemie oświaty w art. 2 wymienia rodzaje szkół, które obejmuje system oświaty w tym szkół podstawowych, gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych oraz szkół artystycznych. Ustawodawca nie zdefiniował jednak w ustawie oświatowej pojęcia "szkoła ponadpodstawowa". Odwołać się więc w tym zakresie należy do definicji podanej w Słowniku języka polskiego PWN, zgodnie z którą szkołą ponadpodstawową jest "każda szkoła, do której uczęszcza się po ukończeniu szkoły podstawowej". Państwowa szkoła muzyczna jest bez wątpienia ponadpodstawową szkołą artystyczną, a zatem wyłączenie z obowiązku ubezpieczenia na podstawie art. 6 ust. 4 ustawa systemowa obejmuje również uczniów tej szkoły, o ile nie ukończyli 26 lat.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.).

Art. 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2156 ze zm.).

● Prowadzę działalność gospodarczą z zakresu doradztwa biznesowego. Opłacam z tego tytułu preferencyjne składki. W ramach prowadzonej działalności planuje zawrzeć umowę menedżerską o zarządzanie. Czy nadal będę mógł opłacać z tytułu tej działalności składki preferencyjne, a z tytułu kontraktu tylko ubezpieczenie zdrowotne, czy jednak również będę podlegał z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym? Oprócz umowy o zarządzanie nie zamierzam wykonywać żadnych innych zleceń.

Ewa Bogucka- Łopuszyńska

radca prawny

Kwestia ta nie powinna budzić już wątpliwości w świetle uchwały Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2015 r., sygn. akt III UZP 2/15, w której SN uznał, że tytułem do podlegania ubezpieczeniom społecznym przez członka zarządu spółki akcyjnej, który zawarł z tą spółką umowę o świadczenie usług w zakresie zarządzania w ramach prowadzonej przez siebie pozarolniczej działalności gospodarczej, jest właśnie umowa o świadczenie usług. Zatem przedsiębiorca wpisany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i jednocześnie podpisujący kontrakt menedżerski w ramach prowadzonej działalności, a zarazem osiągający przychód z tytułu kontraktu - jako działalności wykonywanej osobiście, podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu zawartej umowy. Kontrakt menedżerski jest bowiem szczególną formą zatrudnienia o charakterze umowy o świadczenie usług, która nie została wyodrębniona i nazwana w przepisach prawa pracy lub w prawie cywilnym. Nie należy jednak tej umowy traktować jako umowy wykonywanej w ramach działalności gospodarczej, lecz jako odrębny tytuł do ubezpieczeń społecznych. Przedsiębiorca w takim przypadku będzie podlegał ubezpieczeniom jako zleceniobiorca, obowiązkowo podlegając ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu. Z opisanej sytuacji wynika, że ubezpieczony nie będzie osiągać dochodu z działalności gospodarczej. Gdyby jednak dana osoba osiągała również przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej oprócz tych z kontraktu menedżerskiego, nastąpi zbieg tytułów do ubezpieczeń społecznych.

W przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego (czyli jako przedsiębiorca i menedżer), wówczas składkę na to ubezpieczenie opłaca z każdego z tych tytułów odrębnie. Jest ona wtedy obowiązkowa zarówno z działalności gospodarczej, jak i z kontraktu menedżerskiego.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5, art. 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.).

Art. 82 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 581 ze zm.).

● Pracowałem przez kilkanaście lat na podstawie umowy o pracę, a obecnie prowadzę działalność gospodarczą. Uważam, że ZUS nie zapewni mi godziwej emerytury, a do lekarza chodzę prywatnie. Chciałbym w związku z tym wystąpić ze wszystkich ubezpieczeń. Jakie dokumenty powinienem w tym celu złożyć w ZUS? Czy może powinienem wystąpić do sądu?

Stanisław Żółkiewski

radca prawny

Zasadnicze regulacje tworzące system powszechnych ubezpieczeń w Polsce zostały zawarte w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. O ile w określonych warunkach niektóre ubezpieczenia, przykładowo ubezpieczenie chorobowe dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą, są dobrowolne, o tyle objęcie obowiązkowymi ubezpieczeniami następuje z mocy prawa. Oznacza to, że nawet w przypadku, gdy nie złożymy deklaracji zgłoszeniowej w ZUS lub nie zostaniemy zgłoszeni przez pracodawcę, stosunek ubezpieczenia i tak powstaje, a jedynie mogą wystąpić pewne trudności w sferze dowodowej. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to od dnia rozpoczęcia jej wykonywania z mocy prawa podlega ubezpieczeniom społecznym. Nie ma znaczenia przy tym nawet dzień wpisu działalności do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Ubezpieczenie, a co za tym idzie konieczność opłacania składek, trwa do dnia zakończenia wykonywania działalności. Podobnie w tym przypadku nie ma znaczenia dzień wyrejestrowania z CEIDG.

Powszechność systemu ubezpieczenia społecznego wyklucza jakikolwiek wpływ woli danego podmiotu na podleganie temu ubezpieczeniu. Zatem jedyną możliwością wyłączenia z ubezpieczenia jest ustanie tytułu ubezpieczenia, np. w przypadku zakończenia prowadzenia działalności lub zbiegu z innym tytułem. Brak jest natomiast możliwości wystąpienia z powszechnego systemu ubezpieczenia społecznego na zasadzie jednostronnego oświadczenia. Nawet w przypadku skierowania sprawy do sądu powszechnego nie byłoby możliwe uzyskanie pożądanego rozstrzygnięcia.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 i art. 7 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.).

● Nasza spółka zapewnia swoim pracownikom nieodpłatnie pakiety medyczne. Cały koszt ich zakupu ponosi pracodawca. Korzyść dla pracowników w postaci pakietów nie została przewidziana w umowach o pracę, regulaminach wynagradzania lub przepisach o wynagradzaniu. W spółce brak jest układu zbiorowego pracy. Czy w tej sytuacji powstaje obowiązek opłacenia składek od wartości pakietów medycznych przyznanych pracownikom? Czy taki obowiązek powstaje również w okresie niezdolności do pracy?

Stanisław Żółkiewski

radca prawny

Niewątpliwie wartość pakietów medycznych finansowanych przez pracodawcę stanowi dla pracowników przychód ze stosunku pracy w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zatem powinna stanowić również podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Przepisy szczególne wymieniają jednak szereg przychodów zwolnionych z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Zwolnienie to obejmuje między innymi korzyści materialne wynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług oraz korzystaniu z bezpłatnych lub częściowo odpłatnych przejazdów środkami lokomocji. Prawo do pakietów medycznych nie zostało przewidziane w obowiązujących u pracodawcy regulacjach dotyczących wynagradzania pracowników, zatem od tego przychodu należy opłacić składki na ubezpieczenia społeczne.

Zasadniczo podstawy wymiaru składek nie stanowią składniki wynagrodzenia, do których pracownik ma prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, w myśl postanowień układów zbiorowych pracy lub przepisów o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego wynagrodzenia lub zasiłku. Pracownik zachowuje prawo do pakietów medycznych w okresie niezdolności do pracy, jednak ponownie prawo do pakietów medycznych nie zostało przewidziane w obowiązujących u pracodawcy regulacjach, a zatem przychód ten podlega oskładkowaniu.

Podstawa prawna

Par. 2 ust. 1 pkt 24 i pkt 26 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2236 ze zm.).

Art. 4 pkt 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.).

Art. 12 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.).