Choroba w czasie urlopu wyklucza prawo do zasiłku

Nasza pracownica, korzystająca obecnie z urlopu wychowawczego, zaszła kolejny raz w ciążę. Czy jeśli zachoruje, będzie miała prawo do świadczeń z tego tytułu? Jak ustalić okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego w takich okolicznościach? Czy sytuacja pracownicy byłaby korzystniejsza, gdyby przerwała urlop wychowawczy i wróciła do pracy?

Pracownica niezdolna do pracy z powodu choroby w czasie korzystania z urlopu wychowawczego nie otrzyma z tego tytułu żadnych świadczeń pieniężnych - wynagrodzenia za czas choroby i zasiłku chorobowego. Jeżeli jednak w czasie urlopu wychowawczego urodzi kolejne dziecko, nabędzie prawo do zasiłku macierzyńskiego.

Urodzenie dziecka

Pracownica, która rodzi dziecko w okresie ubezpieczenia chorobowego, ma prawo do zasiłku macierzyńskiego przez okres ustalony w kodeksie pracy jako okres urlopu macierzyńskiego. Jego wymiar zależy od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie (patrz: tabela).

Z kolei okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka (dzieci) w okresie urlopu wychowawczego ulega skróceniu o 2 tygodnie, jeżeli pełny przysługujący okres wypłaty zasiłku (zależny od liczby urodzonych dzieci przy jednym porodzie) przypada w całości na okres udzielonego pracownicy urlopu wychowawczego. Jeśli przykładowo pracownica korzysta z urlopu wychowawczego od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r. i w tym okresie urodziła jedno dziecko 1 czerwca 2012 r., to pełny okres 20 tygodni kończy się 18 października 2012 r. i w całości zawiera się w okresie udzielonego urlopu wychowawczego. W takim przypadku okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego ulega skróceniu o 2 tygodnie, tj. do 4 października 2012 r. Gdy jednak pracownica korzystająca z urlopu wychowawczego od 1 marca 2011 r. do 30 września 2012 r. urodzi kolejne dziecko 1 sierpnia 2012 r., to pełny kres 20 tygodni, który kończy się 18 grudnia 2012  r. i wykracza poza udzielony jej urlop wychowawczy. W takiej sytuacji zasiłek macierzyński przysługuje bez skracania go o 2 tygodnie, tj. do 18 grudnia 2012 r.

Dodatkowy okres

Po wypłacie zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka w czasie urlopu wychowawczego w podstawowym wymiarze pracownica może skorzystać z dodatkowego okresu wypłaty zasiłku macierzyńskiego. Wypłata tego zasiłku następuje za okres bezpośrednio przypadający po podstawowym. W tej sprawie pracownica powinna wystąpić z pisemnym wnioskiem do pracodawcy (płatnika zasiłku).

Warto pamiętać, że gdy pełny okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego (bez skracania go o 2 tygodnie) mieści się w całości w okresie udzielonego urlopu wychowawczego, ale okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego za dodatkowy okres (o który wystąpi pracownica po urlopie podstawowym) wykracza poza udzielony urlop wychowawczy, zasiłek macierzyński przysługuje w pełnym wymiarze (20, 31, 33, 35 lub 37 tygodni) liczonym od dnia porodu oraz przez wnioskowany okres dodatkowy. Gdy zatem pracownica korzysta z urlopu wychowawczego od 1 stycznia do 31 października 2012 r. i w tym czasie urodziła jedno dziecko 1 czerwca 2012 r., to pełny okres 20 tygodni kończy się 18 października 2012 r. i w całości zawiera się udzielonym urlopie wychowawczym. W związku z tym okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego powinien ulec skróceniu o 2 tygodnie, tj. do 4 października 2012 r. Z uwagi jednak, że pracownica wystąpiła z wnioskiem o udzielenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego na 4 tygodnie, to licząc od dnia porodu okres urlopu macierzyńskiego podstawowego (do 18 października 2012 r.) łącznie z urlopem dodatkowym trwającym 4 tygodnie, kończy się 15 listopada 2012 r. i wykracza poza udzielony urlop wychowawczy (do 31 października 2012 r.). W takim przypadku pracownica ma prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres od 1 czerwca do 15 listopada 2012 r., bez skracania okresu wypłaty o 2 tygodnie.

Pracodawca płatnikiem

Płatnikiem zasiłku macierzyńskiego dla pracownicy jest pracodawca albo Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zależy to od tego, czy pracodawca jest uprawniony do wypłaty zasiłków swoim ubezpieczonym w czasie trwania ich zatrudnienia. Jeżeli zgłasza do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych to jest płatnikiem zasiłków. Gdy jednak zgłasza nie więcej niż 20 ubezpieczonych, wówczas zasiłek macierzyński wypłaca oddział ZUS, właściwy ze względu na adres siedziby pracodawcy.

Powyższe zasady wypłaty zasiłku macierzyńskiego obowiązują bez względu na to, czy pracownica urodziła dziecko w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, czy też w czasie korzystania z urlopu wychowawczego, oraz bez względu na to, czy zasiłek macierzyński przysługuje za okres podstawowy, czy podstawowy i dodatkowy.

Podjęcie zatrudnienia

Trudno odpowiedzieć na pytanie, czy sytuacja pracownicy byłaby korzystniejsza, gdyby przerwała urlop wychowawczy i wróciła do pracy. Na pewno jest inna od strony prawnej.

Pracownica może zrezygnować z urlopu wychowawczego:

ww każdym czasie - za zgodą pracodawcy,

wpo uprzednim zawiadomieniu pracodawcy - najpóźniej na 30 dni przed terminem zamierzonego podjęcia pracy.

Jeżeli po przerwanym urlopie wychowawczym pracownica podejmie zatrudnienie, to w przypadku powstania niezdolności do pracy z powodu choroby będzie miała prawo do przysługujących z tego tytułu świadczeń, tj. do wynagrodzenia za czas choroby lub zasiłku chorobowego. Wówczas można mówić o sytuacji korzystniejszej niż wtedy, gdy jej niezdolność do pracy z powodu choroby powstała w czasie urlopu wychowawczego, bo za ten okres nie przysługują świadczenia pieniężne. Jeśli jednak chodzi o zasiłek macierzyński, to okres jego wypłaty może być taki sam, gdy dziecko urodzi się w czasie zatrudnienia lub w czasie urlopu wychowawczego lub różnić się o 2 tygodnie - na korzyść zasiłku w razie urodzenia dziecka w czasie trwania zatrudnienia - co zostało wyjaśnione wyżej.

Okres urlopu macierzyńskiego

1 dziecko	20 tygodni
2 dzieci	31 tygodni
3 dzieci	33 tygodni
4 dzieci	35 tygodni
5 i więcej dzieci	37 tygodni

@RY1@i02/2012/217/i02.2012.217.03300020e.802.jpg@RY2@

Renata Tonder, ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Renata Tonder

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna

Art. 29 ust. 1 i ust. 5a, art. 6 ust. 1 i art. 61 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Art. 92, art. 186 i 186³ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).