Po zmniejszeniu etatu podstawę świadczenia ustala się na nowo

Pracownik we wrześniu 2012 roku sprawuje opiekę nad chorym dzieckiem. Oprócz wynagrodzenia zasadniczego ma także prawo do premii kwartalnych i nagrody rocznej. Zgodnie z układem zbiorowym pracy stanowią one podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby i zasiłków, ponieważ pracownicy nie zachowują do nich prawa za okresy pobierania tych świadczeń. Są to składniki pomniejszane za okresy choroby i macierzyństwa w sposób nieproporcjonalny do tych okresów. Od 1 kwietnia 2012 r. pracownikowi zmieniono wymiar etatu - z pełnego na połowę. W jaki sposób wliczyć do podstawy wymiaru zasiłku opiekuńczego premie kwartalne i nagrodę roczną?

Podstawę wymiaru zasiłków stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Jeżeli w tym okresie nastąpiła zmiana umowy o pracę lub innego aktu, na podstawie którego powstał stosunek pracy, polegająca na zmianie wymiaru czasu pracy, podstawę wymiaru zasiłku stanowi wynagrodzenie ustalone dla nowego wymiaru czasu pracy. Dotyczy to także sytuacji, gdy zmiana wymiaru czasu pracy nastąpiła w tym samym miesiącu, w którym powstała niezdolność do pracy.

Zasady uwzględniania w podstawie wymiaru zasiłków premii i nagród przysługujących za okresy kwartalne i roczne wynikają z ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (patrz: tabela), a także z komentarza ZUS do wspomnianej ustawy (z 5 lipca 2012 r. zamieszczonego na stronie internetowej www.zus.pl.).

Specjalne regulacje

Są przypadki, gdy podstawę wymiaru zasiłku trzeba ustalać w szczególny sposób. Z taką szczególną sytuacją mamy do czynienia w przedstawionym stanie faktycznym. Otóż, gdy w okresie, z którego wynagrodzenie uwzględniane jest w podstawie wymiaru zasiłków, następuje zmiana wymiaru czasu pracy, to sposób uwzględniania składników kwartalnych i rocznych należy rozpatrywać w dwóch wariantach, tj. gdy zmiana wymiaru czasu pracy ma miejsce:

ww okresie czterech kwartałów poprzedzających powstanie niezdolności do pracy lub w okresie roku poprzedzającego tę niezdolność (np. opieka we wrześniu 2012 roku, a zmiana wymiaru czasu pracy w listopadzie 2011 roku),

wpo upływie czterech kwartałów poprzedzających powstanie niezdolności do pracy lub po zakończeniu roku poprzedzającego tę niezdolność (np. opieka we wrześniu 2012 r., a zmiana wymiaru czasu pracy w sierpniu 2012 r.).

Dwa warianty

W pierwszym przypadku (gdy zmiana wymiaru czasu pracy nastąpiła w okresie czterech kwartałów poprzedzających powstanie niezdolności do pracy lub w okresie roku poprzedzającego tę niezdolność) składnik kwartalny lub roczny uwzględnia się w podstawie wymiaru zasiłków poprzez doliczenie go do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia proporcjonalnie do liczby pełnych kalendarzowych miesięcy po zmianie wymiaru czasu pracy w kwartałach kalendarzowych poprzedzających niezdolność do pracy lub w roku kalendarzowym poprzedzającym tę niezdolność.

W drugiej sytuacji (gdy zmiana wymiaru czasu pracy miała miejsce po upływie czterech kwartałów poprzedzających powstanie niezdolności do pracy lub po zakończeniu roku poprzedzającego tę niezdolność) składnik kwartalny lub roczny przyjmuje się do podstawy wymiaru poprzez doliczenie go do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w kwocie przeliczonej odpowiednio do nowego wymiaru czasu pracy.

Konkretna sytuacja

W przedstawionym na wstępie stanie faktycznym podstawę wymiaru zasiłku opiekuńczego przysługującego we wrześniu 2012 roku stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie przysługujące po zmianie wymiaru czasu pracy, tj. za okres od kwietnia do sierpnia 2012 roku.

Biorąc pod uwagę, że zmiana wymiaru czasu pracy (od 1 kwietnia 2012 r.) w stosunku do składnika kwartalnego nastąpiła w okresie czterech kwartałów poprzedzających miesiąc, w którym pracownik sprawował opiekę, a w stosunku do składnika rocznego po upływie roku poprzedzającego miesiąc sprawowania opieki, do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego za okres od kwietnia do sierpnia 2012 roku należy doliczyć:

wpremię kwartalną w wysokości 1/3 kwoty wypłaconej za II kwartał 2012 roku, tj. w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych kalendarzowych miesięcy po zmianie wymiaru czasu pracy w kwartałach kalendarzowych poprzedzających niezdolność do pracy,

wnagrodę roczną w wysokości 1/12 kwoty otrzymanej za 2011 rok po pomnożeniu tej kwoty przez współczynnik odpowiadający proporcji aktualnego wymiaru czasu pracy (1/2 etatu) do poprzedniego wymiaru czasu pracy (pełny etat) - współczynnik ten wynosi 0,5 (1/2 etatu : 1 etat).

Jak obliczyć

Gdyby przychód pracownika z analizowanej sytuacji wynosił 4000 zł miesięcznie, premia za II kwartał 2012 r. - 640 zł, a nagroda za 2011 rok - 2200 zł, to podstawa wymiaru zasiłku opiekuńczego wyniosłaby 3714,79 zł. Należało by ją obliczyć w następujący sposób:

- ustalamy przychód pracownika po zmianie wymiaru czasu pracy, tj. za okres od kwietnia do sierpnia 2012 roku (4000 zł x 5 miesięcy = 20 000 zł);

- pomniejszamy ustalony przychód za poszczególne miesiące o składki na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe oraz chorobowe finansowane ze środków pracownika - o 13,71 proc. (20 000 zł x 13,71 proc. = 2742 zł; 20 000 zł - 2742 zł = 17 258 zł);

- ustalamy przeciętne miesięczne wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru zasiłku - uzyskany z powyższych obliczeń wynik dzielimy przez liczbę miesięcy, za które przychód został uwzględniony, czyli w analizowanej sytuacji przez 5 (17 258 : 5 miesięcy = 3451,60 zł);

- obliczamy 1/3 premii kwartalnej wypłaconej za II kwartał 2012 r. (640 zł x 13,71 proc. = 87,74 zł; 640 zł - 87,74 zł = 552,26 zł; 552,26 zł : 3 = 184,09 zł);

- obliczamy nagrodę roczną w wysokości 1/12 kwoty otrzymanej za 2011 rok po pomnożeniu tej kwoty przez współczynnik wynoszący 0,5 (2200 zł x 13,71 proc. = 301,62 zł; 2200 zł - 301,62 zł = 18 98,38 zł; 1898,38 zł : 12 miesięcy = 158,20 zł; 158,20 zł x 0,5 = 79,10 zł);

- doliczamy do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia premię kwartalną i roczną, ustalając w ten sposób podstawę wymiaru zasiłku opiekuńczego (3451,60 zł + 184,09 zł + 79,10 zł = 3714,79 zł).

Zasady wliczania

przysługujące za okresy kwartalne	1/12 kwot wypłaconych pracownikowi za cztery kwartały poprzedzające miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, konieczność sprawowania opieki
przysługujące za okresy roczne	1/12 kwoty wypłaconej za rok poprzedzający powstanie niezdolności do pracy, konieczności sprawowania opieki

Ważne

Przez wynagrodzenie należy rozumieć przychód pracownika po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez pracownika - zwykle 13,71 proc.

@RY1@i02/2012/188/i02.2012.188.03300020e.803.jpg@RY2@

Renata Tonder, ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Renata Tonder

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna

Art. 36 ust. 1, art. 40, art. 42 ust. 2 i 3 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).