Pracownik wykonujący jednocześnie zlecenie nie zawsze otrzyma wyższe świadczenie chorobowe

Osoba wykonująca pracę na podstawie umowy-zlecenia, umowy agencyjnej, innej umowy o świadczenie usług albo umowy o dzieło, zawartej z własnym pracodawcą lub wykonywanej na jego rzecz dla celów ustalenia podlegania ubezpieczeniom społecznym uważana jest za pracownika (art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Sumowanie przychodów

Powyższe oznacza, iż przychód uzyskany przez pracownika z tytułu dodatkowej umowy cywilnoprawnej sumuje się z przychodem ze stosunku pracy i od łącznej kwoty nalicza się składki na ubezpieczenia społeczne, w tym na obowiązkowe ubezpieczenie chorobowe z którego przysługują świadczenia w razie choroby lub macierzyństwa. Chodzi o: zasiłek chorobowy, opiekuńczy, macierzyński, wyrównawczy i świadczenia rehabilitacyjne.

Jednocześnie do wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia, agencyjnej, innej umowy o świadczenie usług albo umowy o dzieło, która została zawarta z własnym pracodawcą albo jest wykonywana na jego rzecz, stosuje się art. 41 ust. 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa zasiłkowa). Stanowi on, że składniki wynagrodzenia przysługujące w myśl umowy o pracę lub innego aktu nawiązującego stosunek pracy do określonego terminu uwzględnia się przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego tylko za okres przypadający do tego terminu.

Zatem w sytuacji, gdy w miesiącach, za które wynagrodzenie uwzględnia się przy ustaleniu podstawy wymiaru świadczeń z tytułu choroby lub macierzyństwa, pracownik uzyskał również wynagrodzenie np. ze zlecenia, to uwzględnia się je w tej podstawie po zsumowaniu z wynagrodzeniem ze stosunku pracy, pod warunkiem jednak, że umowa-zlecenie nadal obowiązuje. [przykłady 1, 2]

Obliczenia z 12 albo kilku miesięcy

Przypomnieć trzeba, że podstawę wymiaru świadczeń za czas choroby lub macierzyństwa stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Jeżeli natomiast niezdolność do pracy nastąpiła przed upływem tego okresu, podstawę wymiaru wymienionych wyżej świadczeń ustala się, przyjmując przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe zatrudnienia.

Wątpliwości praktyków

Osoby zajmujące się na co dzień ustalaniem podstawy wymiaru świadczeń z tytułu choroby lub macierzyństwa mają czasem wątpliwości, jakie zasady należy stosować w odniesieniu do wynagrodzeń z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z własnymi pracownikami, w przypadku gdy pomiędzy poszczególnymi umowami występują przerwy (przypadające na dni wolne od pracy oraz na dni robocze). W takiej sytuacji obowiązuje zasada, zgodnie z którą przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku przysługującego zatrudnionemu bez przerwy u tego samego pracodawcy na podstawie kolejno po sobie następujących umów o pracę (umów cywilnoprawnych), wynagrodzenie wypłacone z tytułu tych umów sumuje się. Przy czym nie traktuje się jako przerwy w ubezpieczeniu takiej, która wypada na dzień ustawowo wolny od pracy. Przytoczona zasada wynika z komentarza do ustawy zasiłkowej dostępnego na stronie internetowej www.zus.pl.

Jeżeli zatem z pracownikiem zawierane są kolejne umowy-zlecenia, a pomiędzy tymi umowami nie występują przerwy albo występują, ale przypadają na dni ustawowo wolne od pracy, to wynagrodzenie wypłacone z tytułu umów sumuje się. Traktuje się je jakby to była jedna umowa. [przykład 3] Jeżeli natomiast pomiędzy umowami-zlecenia występują przerwy przypadające na inne dni niż ustawowo wolne od pracy, to w podstawie wymiaru zasiłku uwzględnia się tylko wynagrodzenie z tytułu umowy trwającej w okresie niezdolności do pracy, dla której ustalana jest ta podstawa wymiaru. [przykład 4]

Przykład 1

Niekorzystna sytuacja wykonującego dzieło

Pracownik zachorował w lipcu 2012 roku nabywając prawo do zasiłku chorobowego. Pracodawca zawierał z tym pracownikiem także umowy o dzieło na okres od 2 do 22 stycznia, od 1 do 30 marca oraz od 4 do 30 czerwca 2012 r. Podstawę wymiaru zasiłku przysługującego pracownikowi w lipcu stanowi jego przeciętne miesięczne wynagrodzenie za okres od lipca 2011 roku do czerwca 2012 roku. W podstawie tej nie należy uwzględniać wynagrodzenia z tytułu wykonania umowy o dzieło, ponieważ wynagrodzenie chorobowe przysługuje za okres po terminie, do którego umowy te były zawarte.

Przykład 2

Obowiązkowe ponowne przeliczenie

Pracownik nabył prawo do zasiłku opiekuńczego (od 22 czerwca do 6 lipca 2012 r.) z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad chorym dzieckiem. Pracownik podpisywał umowy-zlecenia z własnym pracodawcą na okresy: od 1 stycznia do 29 lutego, od 1 marca do 30 kwietnia, oraz od 1 maja do 30 czerwca 2012 r.

Przy obliczaniu podstawy wymiaru zasiłku opiekuńczego należnego za czerwiec trzeba uwzględnić wynagrodzenie pracownika wypłacone za okres od czerwca 2011 roku do maja 2012 roku, w tym wynagrodzenie z tytułu umów-zleceń w kwocie faktycznie wypłaconej za miesiące od stycznia do maja 2012 roku. Ponieważ pomiędzy umowami-zlecenia nie było przerw, to traktujemy je jak jedną umowę. Jednakże wypłacając zasiłek opiekuńczy za lipiec należy przeliczyć podstawę wymiaru zasiłku, wyłączając z niej wynagrodzenie z tytułu-umowy zlecenia wypłacone za okres od stycznia do maja 2012 roku. Umowa-zlecenie została bowiem rozwiązana z końcem czerwca 2012 roku i od 1 lipca nie jest kontynuowana. Wynagrodzenia ze zlecenia nie można uwzględnić w podstawie wymiaru świadczenia chorobowego przysługującego po okresie, na jaki zawarto umowę cywilnoprawną.

Przykład 3

Przerwy w zatrudnianiu przypadające na dni ustawowo wolne od pracy

Pracodawca zawarł z pracownikiem kolejno umowy-zlecenia na następujące okresy: od 1 do 31 października 2011 r., od 2 listopada do 31 grudnia 2011 r., od 2 stycznia do 30 kwietnia 2012 r., oraz od 2 maja do 31 lipca 2012 r. Pracownik ten w lipcu nabył prawo do zasiłku opiekuńczego za pięć dni. Ustalając podstawę wymiaru tego zasiłku należy uwzględnić przeciętne miesięczne wynagrodzenie z umowy o pracę za okres od lipca 2011 roku do czerwca 2012 roku. Przy czym wynagrodzenie z umowy o pracę za okres od października 2011 roku do czerwca 2012 roku należy zsumować z wynagrodzeniem ze zlecenia. Ponieważ pomiędzy poszczególnymi umowami wystąpiły przerwy, ale przypadały na dni ustawowo wolne od pracy, to wynagrodzenie wypłacone z tytułu umów kolejno po sobie następujących sumuje się tak, jakby to była jedna umowa.

Przykład 4

Liczy się tylko ostatnie dodatkowe źródło zarobkowania

Z własnym pracownikiem zawarto umowy-zlecenia na okresy: od 1 października do 24 listopada 2011 r., od 1 do 30 grudnia 2011 r. oraz od 16 stycznia do 31 lipca 2012 r. Pracownik zachorował 27 czerwca 2012 r. nabywając prawo do zasiłku chorobowego. Jego niezdolność do pracy trwała do 6 lipca 2012 r. Ponieważ pomiędzy umowami-zlecenia występowały przerwy przypadające na inne dni niż ustawowo wolne od pracy, to do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego należy przyjąć tylko wynagrodzenie z tytułu ostatnio zawartej umowy-zlecenia (od 16 stycznia 2012 r.). Zatem podstawę wymiaru zasiłku stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres od czerwca 2011 roku do maja 2012 roku, z tym że wynagrodzenie ze stosunku pracy za miesiące od stycznia do maja 2012 roku należy zsumować z wynagrodzeniem uzyskanym z tytułu umowy-zlecenia.

@RY1@i02/2012/154/i02.2012.154.217000700.802.jpg@RY2@

Aldona Salamon, ekspert ds. wynagrodzeń, wykładowca

Aldona Salamon

ekspert ds. wynagrodzeń, wykładowca

Podstawa prawna

Art. 36, art. 41 ust 3 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Art. 8 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).