Przy podwójnym zleceniu trzeba uważać na oskładkowanie

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zleceniobiorców stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany z tytułu wykonywania umowy-zlecenia, jeżeli w umowie odpłatność ustalono kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie. Gdy odpłatność jest ustalona w inny sposób, podstawę wymiaru stanowi zadeklarowana kwota nie niższa jednak niż kwota minimalnego wynagrodzenia.

W przypadku zmiany, w trakcie wykonywania pracy na podstawie umowy-zlecenia, zasad podlegania ubezpieczeniom, tj. gdy przez część okresu ubezpieczony podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, a przez część wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu, płatnik składek powinien złożyć formularz ZUS ZWUA i wyrejestrować zleceniobiorcę z ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, a następnie na druku ZUS ZZA ze zlecenia zgłosić do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. W taki sam sposób powinien się zachować w sytuacji odwrotnej, gdy zleceniobiorca podlega najpierw jedynie ubezpieczeniu zdrowotnemu, a po pewnym czasie także społecznym. Oczywiście w tym drugim przypadku po wyrejestrowaniu na ZUS ZWUA powinno nastąpić zgłoszenie na druku ZUS ZUA.

Różne przypadki

Taka zamiana, szczególnie gdy następuje w trakcie miesiąca, komplikuje rozliczenia z ZUS. Zmiana zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym najczęściej jest spowodowana rozpoczęciem wykonywania umowy o pracę (gdy wynagrodzenie z umowy o pracę jest równe co najmniej minimalnemu), wykonywaniem innej umowy-zlecenia, przejściem na urlop bezpłatny lub też rozpoczęciem prowadzenia działalności gospodarczej. [przykład]

W sytuacji, gdy zleceniobiorca uzyskuje co miesiąc kwotę przychodu wynikającą z umowy (w umowie ustalono kwotę miesięcznego wynagrodzenia), podstawę wymiaru składek za miesiąc, w którym przez jego część podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu, a przez część ubezpieczeniom społecznym - należy ustalić proporcjonalnie w stosunku do okresu podlegania tym ubezpieczeniom.

Zmiana zasad podlegania ubezpieczeniom może być również spowodowana tym, że osoba, która w danej firmie jest zatrudniona na podstawie umowy-zlecenia, przestaje być studentem lub jest nim dalej, ale kończy 26 lat.

Wyjątek

Zasady proporcjonalnego zmniejszania podstawy wymiaru składek nie stosuje się, gdy ubezpieczony w trakcie miesiąca przystępuje do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

Zgodnie bowiem z art. 20 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podstawę wymiaru składek na to ubezpieczenie stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, z zastrzeżeniem, że nie może ona przekraczać miesięcznie 250 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale i przy jej ustalaniu nie stosuje się ograniczenia do kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności.

Ta sama zasada obowiązuje, gdy dana osoba pomimo tego, że wykonuje umowę-zlecenie nie chce z niej już podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Wówczas gdy wyrejestrowanie z tego ubezpieczenia następuje w trakcie miesiąca, to i tak od wynagrodzenia, które w tym miesiącu jest wypłacane, należna jest cała składka na ubezpieczenie chorobowe.

PRZYKŁAD

Przy stawce godzinowej

Umowa-zlecenie została zawarta od 1 kwietnia do 31 grudnia 2014 r. Odpłatność została określona w stawce godzinowej. Wypłata za każdy miesiąc następuje do 10 dnia miesiąca następnego. Zleceniobiorca w okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 21 lipca 2014 r. z umowy podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (przystąpił do dobrowolnego chorobowego) oraz zdrowotnemu. Natomiast od 22 lipca 2014 r. podlega wyłącznie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdyż od tego dnia w innej firmie jest zatrudniony na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. W dniu 8 sierpnia zleceniobiorca otrzymał wynagrodzenie w wysokości 2160 zł za lipiec. Aby prawidłowo wyliczyć podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, płatnik powinien ustalić, jaka część wynagrodzenia przypada na okres od 1 do 21 lipca i od tej kwoty naliczyć składki na ubezpieczenia społeczne. Gdy wynagrodzenie było ustalone w stawce godzinowej, trzeba ustalić, ile godzin zostało przepracowanych w poszczególnych okresach. Przy założeniu, że w lipcu zleceniobiorca przepracował 180 godzin, w tym 120 godzin do 21 lipca włącznie, a jego wynagrodzenie wynosi 12 zł za godzinę, w raporcie ZUS RCA składanym za sierpień jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne należy wykazać 1440 zł (120 godzin x 12 zł), a na zdrowotne 1962,58 zł [2160 zł - 197,42 zł (tj. 1440 zł x 13,71 proc. - składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego)].

Andrzej Radzisław

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 18 ust. 1 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).