Andrzej Radzisław

Rozwiązanie umowy o pracę nie oznacza automatycznie konieczności zakończenia współpracy na podstawie umowy zlecenia. Wyjaśniamy, jakie warunki trzeba spełnić, aby ZUS rozpoczął wypłatę emerytury, jakie zgłoszenia należy przekazać do ZUS po ustaniu stosunku pracy oraz jak prawidłowo rozliczyć składki od wynagrodzenia z umowy zlecenia, gdy obejmuje ono okres sprzed i po rozwiązaniu etatu.

Od początku 2026 r. wzrost płacy minimalnej wpłynął także na zasady podlegania ubezpieczeniom przez część zleceniobiorców łączących umowę zlecenia z zatrudnieniem na etacie. W praktyce może to oznaczać konieczność skorygowania rozliczeń z ZUS oraz opłacenia zaległych składek, a następnie ich rozliczenia z osobą wykonującą zlecenie.

Przedsiębiorca, który stwierdzi błąd wpływający na wysokość należności wobec NFZ, powinien poprawić przekazane do ZUS dokumenty rozliczeniowe. Termin na złożenie tych zmian zależy m.in. od tego, czy płatnik wystąpił o zwrot nadwyżki wykazanej po rozrachunku za poprzedni rok. Jeśli nie przekazał do ZUS takiego wniosku, może skorygować dokumenty rozliczeniowe do 1 lipca 2026 r.

W dokumentach za kwiecień 2026 r. przedsiębiorcy muszą wykazać bieżące składki oraz rozliczyć składkę zdrowotną za poprzedni rok. Dotyczy to osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, które w 2025 r. podlegały ubezpieczeniu zdrowotnemu i rozliczały podatek według skali, liniowo albo ryczałtem. Obowiązki te wykonują w zmienionej deklaracji ZUS DRA lub raporcie ZUS RCA.

Poród w trakcie zwolnienia lekarskiego powoduje zmianę tytułu świadczenia z chorobowego na macierzyński, co wymaga korekty zarówno wypłaty, jak i dokumentów rozliczeniowych kierowanych do ZUS. Powstałej nadpłaty nie można co do zasady potrącić – konieczne jest jej rozliczenie w trybie przewidzianym dla nienależnie pobranych świadczeń oraz prawidłowe wykazanie okresów i kwot w raportach.

Rozwiązanie umowy o pracę w celu uzyskania prawa do emerytury, a następnie natychmiastowe ponowne zatrudnienie u tego samego pracodawcy jest dopuszczalne i nie wymaga zachowania nawet jednodniowej przerwy. Taki model ma jednak istotne konsekwencje w sferze ubezpieczeń społecznych – zarówno w zakresie obowiązków zgłoszeniowych wobec ZUS, jak i ustalania podstawy wymiaru ewentualnych świadczeń.

Po ukończeniu 26 lat student-zleceniobiorca podlega ubezpieczeniom, ale składki nalicza się tylko od części wynagrodzenia przypadającej za okres po tej dacie. Przy podatku decyduje natomiast dzień wypłaty, więc wynagrodzenie wypłacone 10 maja nie korzysta już z ulgi dla młodych.