Ze zlecenia wszystkie składki

Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę obowiązkowo podlega wszystkim ubezpieczeniom społecznym (tj. emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu) oraz oczywiście zdrowotnemu. Naliczając składki, pracodawca musi jednak pamiętać o tym, że pracownikiem dla celów ubezpieczeń (społecznych, a także zdrowotnego) jest nie tylko osoba zatrudniona na podstawie stosunku pracy.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: u.s.u.s.) w zakresie ubezpieczeń społecznych za pracownika uważa się również osobę wykonującą pracę na podstawie umowy:

● zlecenia, agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług,

● o dzieło.

Pod warunkiem jednak, że umowy takie zostały zawarte z własnym pracodawcą lub praca na ich podstawie jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy.

Bez dodatkowego zgłoszenia

Zawierając umowę-zlecenie z własnym pracownikiem, pracodawca nie dokonuje dodatkowego zgłoszenia zatrudnionej osoby na formularzu ZUS ZUA, tylko przychód, jaki jest tej osobie wypłacany, wykazuje w raporcie ZUS RCA (z kodem 01 10 xx) wraz z wynagrodzeniem ze stosunku pracy. Od tak ustalonej podstawy nalicza i opłaca składki na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne, a także na fundusze pozaubezpieczeniowe. Przychód ze zlecenia w zakresie naliczania składek jest więc traktowany jak przychód z umowy o pracę. Umowa-zlecenie nie stanowi wówczas odrębnego tytułu do ubezpieczeń.

Przerwa w zatrudnieniu

Podkreślić należy, że jako umów zawartych z własnym pracownikiem nie traktuje się umów cywilnoprawnych (w tym zlecenia) zawartych z osobami, którym pracodawca udzielił urlopu bezpłatnego, wychowawczego, macierzyńskiego, dodatkowego macierzyńskiego czy rodzicielskiego. Co prawda wszystkie wymienione okresy występują w czasie trwania stosunku pracy (umowa o pracę nie zostaje rozwiązana), jednak są to okresy przerwy w opłacaniu składek.

Pracodawca ma obowiązek składać za te osoby imienne raporty miesięczne RSA (z kodem tytułu do ubezpieczeń 01 10 xx o okresach przerwy w opłacaniu składek ze stosunku pracy).

Podczas każdego z tych urlopów pracownik z umowy o pracę nie podlega więc ubezpieczeniom. Gdy zostanie z nim wówczas zawarta umowa-zlecenie, to osoba ta podlega ubezpieczeniom społecznym oraz zdrowotnemu jako zleceniobiorca. Zawierając umowę-zlecenie z pracownikiem, który przebywa na jednym z wymienionych urlopów, trzeba go traktować jako "obcego pracownika."

Rozwiązanie umowy

Status "własnego pracownika" w rozumieniu art. 8 ust. 2a u.s.u.s. pracownik traci także, gdy umowa o pracę zostanie z nim rozwiązana. Wówczas pracodawca jako płatnik składek ma obowiązek złożyć formularz ZUS ZWUA i wyrejestrować pracownika z ubezpieczeń. Gdy umowa o pracę została zakończona np. z końcem sierpnia, to na tym druku jako datę, od której pracownik nie podlega już ubezpieczeniom, należy podać 1 września 2014 r. Zakończenie umowy o pracę spowoduje, że od 1 września 2014 r. umowa-zlecenie stanie się odrębnym tytułem do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego. To, że ta umowa została zawarta w okresie, gdy strony dodatkowo łączyła umowa o pracę, nie ma już wówczas żadnego znaczenia.

Pracodawca ma obowiązek złożyć formularz ZUS ZUA (z kodem 04 11 xx) i z umowy-zlecenia od 1 września 2014 r. zgłosić zleceniobiorcę do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego, zdrowotnego oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (o ile zleceniobiorca będzie chciał podlegać temu ubezpieczeniu). Druki te powinny zostać przekazane nie później niż 8 września.

Dokumenty rozliczeniowe

W raporcie składanym za dany miesiąc płatnik powinien uwzględnić wypłacone zleceniobiorcy wynagrodzenie. Składając dokumenty rozliczeniowe i opłacając składki za kolejne miesiące, płatnik musi pamiętać, że od wynagrodzenia wypłacanego w związku z wykonywaniem umowy-zlecenia bez względu na to kiedy ta wypłata nastąpi, powinny być naliczone składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne według schematu podlegania ubezpieczeniom właściwym dla pracownika. Przychód ten powinien zostać rozliczony w raporcie ZUS RCA z kodem 30 00 xx, jeżeli ta wypłata będzie miała miejsce we wrześniu lub w kolejnych miesiącach.

Gdy pracownik, z którym umowa o pracę z końcem sierpnia została rozwiązana, we wrześniu otrzyma wynagrodzenie z umowy o pracę za sierpień w wysokości 3000 zł oraz 800 zł z tytułu umowy-zlecenia wykonywanej w sierpniu, to za wrzesień płatnik złoży formularz:

● ZUS RCA z kodem 30 00 xx, w którym składki na ubezpieczenia społeczne wykaże od kwoty 3800 zł, a składkę na ubezpieczenie zdrowotne od kwoty 3279,02 zł (3800 zł - 520,98 zł - składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego),

● ZUS RCA z kodem 04 11 xx, w którym wykaże zerową podstawę wymiaru i kwoty składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Gdy natomiast wynagrodzenie zarówno z umowy o pracę, jak i z umowy-zlecenia za sierpień zostanie wypłacone w sierpniu, a we wrześniu ubezpieczony otrzyma wynagrodzenie z umowy-zlecenia za ten miesiąc, to za wrzesień płatnik złoży jedynie formularz ZUS RCA z kodem 04 11 xx i od kwoty wypłaconego zleceniobiorcy wynagrodzenia naliczy oraz opłaci należne składki.

Ważne

Pracownikiem dla celów ubezpieczeń społecznych jest także zleceniobiorca zatrudniony przez własnego pracodawcę

@RY1@i02/2014/157/i02.2014.157.03300010a.803.jpg@RY2@

Andrzej Radzisław radca prawny

Andrzej Radzisław

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 2a, art. 13 pkt 1, art. 18 ust. 1a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 poz. 1442 ze zm.).