Okres służby wojskowej pozwoli na uzyskanie emerytury

Tak, osoba starająca się o uzyskanie emerytury w związku z pracą w warunkach szczególnych może doliczyć do wymaganego stażu pracy okres służby wojskowej, jeśli przed jej rozpoczęciem i po jej zakończeniu pracowała w warunkach szczególnych.

Nadal wiele osób stara się uzyskać emeryturę w związku z pracą w warunkach szczególnych. Umożliwia to art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ustawa emerytalna). Przepis ten przewiduje, że ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 ww. ustawy.

Przepis ten nawiązuje więc do art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej, według którego - ubezpieczonym będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. W praktyce oznacza to, że pracownicy pracujący w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze mają możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę.

Przy ustalaniu uprawnień do wcześniejszej emerytury za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się tych zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Wykazy prac w warunkach szczególnych zamieszczone są w załącznikach do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 ze zm.).

Pracownik może uzyskać prawo do wcześniejszej emerytury, jeśli ukończy 60 lat - mężczyzna lub 55 - kobieta, ma okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn oraz co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych, gdy wykonywał pracę określoną w wykazie A ww. rozporządzenia Rady Ministrów. Jednakże w stosunku do niektórych grup zawodowych rozporządzenie to przewiduje odmienne, jeszcze bardziej korzystne, warunki nabycia prawa do emerytury. Dotyczy to np. osób wykonujących prace określone w wykazie B - przy przetwórstwie azbestu, przy produkcji ołowiu i kadmu czy w hutnictwie.

W praktyce osoby ubiegające się o uzyskanie emerytury nierzadko mają problemy z wykazaniem 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Problemy dotyczą tu także możliwości uwzględnienia w stażu pracy okresu odbywania służby wojskowej. W orzecznictwie generalnie dopuszcza się taką możliwość. Tak też wskazywał Sąd Najwyższy w wyroku z 4 grudnia 2013 r. (sygn. akt II UK 217/13, LEX nr 1408683) stwierdzając, że pracownik zatrudniony w szczególnych warunkach, który po zakończeniu czynnej służby wojskowej powraca do tego zatrudnienia w przepisanym terminie, zachowuje status pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach w rozumieniu par. 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w okresie pełnienia tej służby.

Podobnie podkreślono też w uchwale składu powiększonego Sądu Najwyższego z 16 października 2013 r. (sygn. akt II UZP 6/13, OSNP 2014/3/42) stwierdzając, że czas zasadniczej służby wojskowej odbytej w okresie obowiązywania art. 108 ust. 1 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz.U. nr 44, poz. 220, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 1974 r.) zalicza się - na warunkach wynikających z tego przepisu - do okresu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym (art. 184 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej). Sąd Najwyższy wskazywał, że z przepisów tych wynikała zasada, że pracownikowi, który we wskazanym terminie po zakończeniu służby wojskowej podjął pracę u pracodawcy, u którego był zatrudniony w chwili powołania do tej służby, okres służby podlegał wliczeniu do okresu zatrudnienia w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie. Ustanawiały więc one tzw. fikcję prawną, z której wynika, że pracownik zatrudniony w szczególnych warunkach, który po zakończeniu czynnej służby wojskowej powraca do tego zatrudnienia w przepisanym terminie, zachowuje status pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach.

Warto też wskazać na wynikający z art. 85 ust. 1 Konstytucji RP obowiązek obywatela polskiego obrony ojczyzny, a nadto, że z art. 2 i 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, wynika zakaz ustanawiania takich regulacji ustawowych lub dokonywania takiej wykładni przepisów prawa, które dopuszczałyby jakiekolwiek pokrzywdzenie obywatela z powodu wykonywania publicznego obowiązku obrony ojczyzny.

Innymi słowy, jeżeli zostały spełnione przez pracownika wskazane wyżej warunki powrotu do poprzedniego zatrudnienia, zostaje zachowana ciągłość pracy.

Ważne

Osoba zatrudniona w szczególnych warunkach, która po zakończeniu czynnej służby wojskowej powraca do pracy zachowuje status pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach w okresie pełnienia tej służby

@RY1@i02/2014/098/i02.2014.098.03300030d.803.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Podstawa prawna

Art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.).